ომი - საშინელება, რომელსაც მოაქვს ცრემლი და გოდება, რომელსაც სიკვდილი დაჰყვება. ამიტომ არის, რომ ამ სიტყვის გაგონებაზეც კი გვზარავს. რამდენი იმედი და ოცნება წაიღო ომმა თან და სიცოცხლესთან ერთად ეს იმედებიც ჩაიფერფლა ბრძოლის ველზე. წაიღეს ბიჭებმა ღიმილიც, რომელიც ბრძოლის ველზეც კი არ შორდებოდათ, რადგან ახალგაზრდები იყვნენ და ახალგაზრდებს კი მუდამ თან დაჰყვებათ ღიმილი და სიცოცხლის სიყვარული. დატოვეს თვალცრემლიანი დედები, ცოლები და შვილები. ბევრს შეეხო საშინელი ომი და ბევრს მოუჭირა მარწუხები. რამდენმა ვერ გაიცნო მამა და რამდენს არ ჰყოლია ბაბუა. დღეს, ჩვენთვის უფრო ადვილია ჩავწვდეთ იმ ომის საშინელებას, რადგან დღესაც შეგვეხო ის მთელი სიმძაფრით, ისევ დააობლა ჩვენი ერი, ისევ აგვატირა და მოგვიმრავლა შაოსანი დედები. ისინი კი...ისინი "ჭაბუკებად დარჩნენ მარად", ისინი არ დაბერებულად და ვერც დაბერდებიან, ნამდვილად ღიმილის ბიჭები, რომლებიც ისე წავიდნენ, რომ ავ-კარგი ვერ გაიგეს ამქვეყნის. უყვარდათ სიცოცხლე და ამიტომ მეტი პატივი უნდა მივაგოთ მათ ხსოვნას, რადგან მათ არ დაიშურეს მათთვის უძვირფასესი - სიცოცხლე. ღმერთო, რატომ უნდა არსებობდეს ომი, რატომ უნდა მიჰქონდეს ამდენი სიცოცხლე რატომ უნდა იხოცებოდნენ ბიჭები. ბოლოსდაბოლოს. მოდით, ომს გამოვუცხადოთ ომი, აღარ გვინდა ამდენი ცრემლი, ჩვენ ბედნიერ საქართველოში სიცოცხლე გვწყურია. ღიმილის ბიჭები...ჩამქრალი სიცოცხლე, გაფრენილი ოცნება, ჩაფერფლილი სიყვარული. ღიმილის ბიჭები - დარდი და საფიქრალი მოკვდავთა. ღიმილის ბიჭები - საამაყო ჩვენთვის, მაგრამ მაინც ცრემლიანი მოგონება. ღიმილის ბიჭები თავიანთი ნათელი ღიმილითა და აუსრულებელი სურვილებით...
| კომენტარები |
ილუსტრაციები |
რეცენზიები |
|
16. მინახავს, მინახავს ღიმილის ბიჭები... ჩემს გვერდით, სულ ახლოს... მე ცოცხალი ვარ, ისინი -აღარ... გული მტკივა :( ++ მინახავს, მინახავს ღიმილის ბიჭები... ჩემს გვერდით, სულ ახლოს... მე ცოცხალი ვარ, ისინი -აღარ... გული მტკივა :( ++
15. ღიმილის ბიჭები...ჩამქრალი სიცოცხლე, გაფრენილი ოცნება, ჩაფერფლილი სიყვარული.
:( ;(
რატომ არსებობს ომი :( , ვინ მოიგონა :( უსაყვარლესი ჩანახატია :) ჰმ.....ღიმილის ბიჭები....... :( ღიმილის ბიჭები...ჩამქრალი სიცოცხლე, გაფრენილი ოცნება, ჩაფერფლილი სიყვარული.
:( ;(
რატომ არსებობს ომი :( , ვინ მოიგონა :( უსაყვარლესი ჩანახატია :) ჰმ.....ღიმილის ბიჭები....... :(
14. დიდი მადლობა ლალის ასეთი ლამაზი კომენტარი რომ დატოვა,ძალიან ვისიამოვნე... ლიკა,შენი ნაწერი მესუსტა და იმედია არ მიწყენ დიდი მადლობა ლალის ასეთი ლამაზი კომენტარი რომ დატოვა,ძალიან ვისიამოვნე... ლიკა,შენი ნაწერი მესუსტა და იმედია არ მიწყენ
12. გაფასებ, თუნდაც იმიტომ, რომ საერთო ტკივილზე წერ. გაფასებ, თუნდაც იმიტომ, რომ საერთო ტკივილზე წერ.
11. ომის ტკივილი საშინელი და წარუშლელია... ცხოვრებაში არ დამავიწყდება წასული ბიჭების უკანასკნელი ღიმილი და სიცოცხლის ბოლოს ნათქვამ სიტყვებში შემოფიცული ძმობა. მათი გაშტერებული, ცას ჩაბღაუჭებული თვალები ომის ყველაზე მტკივნეული მოგონებაა და ამ იარას აღარაფერი შეახორცებს... რაც არ უნდა ბანალური იყოს ომის ტკივილი, მაინც სათქმელია, რომ ყველამ კარგად გაიგოს და გაითავისოს ის უბედურება რაც საქართველოში დატრიალდა... შენ კარგად იყავი და გაიხარე, რომ თქვა შენი სათქმელი და საერთო ტკივილი სხვებსაც შეახსენო... ომის ტკივილი საშინელი და წარუშლელია... ცხოვრებაში არ დამავიწყდება წასული ბიჭების უკანასკნელი ღიმილი და სიცოცხლის ბოლოს ნათქვამ სიტყვებში შემოფიცული ძმობა. მათი გაშტერებული, ცას ჩაბღაუჭებული თვალები ომის ყველაზე მტკივნეული მოგონებაა და ამ იარას აღარაფერი შეახორცებს... რაც არ უნდა ბანალური იყოს ომის ტკივილი, მაინც სათქმელია, რომ ყველამ კარგად გაიგოს და გაითავისოს ის უბედურება რაც საქართველოში დატრიალდა... შენ კარგად იყავი და გაიხარე, რომ თქვა შენი სათქმელი და საერთო ტკივილი სხვებსაც შეახსენო...
10. გვანტსულა, შენგან მე ჯერ კრიტიკის მეტი არაფერი მომისმენია, მე ბოდიში, თქვენს გემოვნებას ვერ ვაკმაყოფილებ. :) გვანტსულა, შენგან მე ჯერ კრიტიკის მეტი არაფერი მომისმენია, მე ბოდიში, თქვენს გემოვნებას ვერ ვაკმაყოფილებ. :)
9. მართალი ხარ, რატომღაც მეტკინა. 5 მართალი ხარ, რატომღაც მეტკინა. 5
8. ღმერთო, ასეთი ბანალური და უბრალო და უაზრო არაფერი წამიკითხავს (ამ გვერდზე ყოველ შემთხვევაში) ეს ლიტერატურაა თუ დღიური? მგონი დღიურში აჯობებდა ამის გამოქვეყნება ;)
მე ბოდიში, მაგრამ არ მომწონს ასეთი ვითომდა "გულისამაჩუყებელი" ბლა ბლა ბლა ბლა-ები ღმერთო, ასეთი ბანალური და უბრალო და უაზრო არაფერი წამიკითხავს (ამ გვერდზე ყოველ შემთხვევაში) ეს ლიტერატურაა თუ დღიური? მგონი დღიურში აჯობებდა ამის გამოქვეყნება ;)
მე ბოდიში, მაგრამ არ მომწონს ასეთი ვითომდა "გულისამაჩუყებელი" ბლა ბლა ბლა ბლა-ები
5. აი ჩემო კარგო პროზა.პროზა არის მაქსიმალურად პატარა სივრცეში მაქსიმალურად დიდი რაღაციის' და არა მხოლოდ შინაარსის ჩადება. პროზა არაა არც მხოლოდ შენი განცდების,ან თუნდაც რაიმე ისტორიის ნიჭიერად და კარგად გადმოცემის უნარი.წერა თუ გინდა შენმა ნაწერმა სულ მცირე მკიტხველს რაღაც უნდა მიცეს და დაუტოვოს ..თუ დააფიქრებ ,სულის და გონების საზრდოს მიცემ ეს უკვე კარგია.მაგრამ კაკ მინიმუმ აი ეს არ უნდა იყოს შემოირბინა შენთან,რაღაც წაიკითხა და გავიდა არაფერი არც მიემატა და არც ნაწერიდან დარჩა. ხო კიდევ ლიკა საჯაიას პროზაა აქ და გაეცანი.არანაირი დიდი კლასიკოსები და ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებეზე არ გეუბნები.გეუბნები ელემენტარულ და სწორ რამეს. ეს შენი არის ჩანახატი,''სიტყვითნახატები''-გაეცანი აბა ამ ჟანრს. გაკოცე და მოგიკიტხე ჩემო კრგო.. აი ჩემო კარგო პროზა.პროზა არის მაქსიმალურად პატარა სივრცეში მაქსიმალურად დიდი რაღაციის` და არა მხოლოდ შინაარსის ჩადება. პროზა არაა არც მხოლოდ შენი განცდების,ან თუნდაც რაიმე ისტორიის ნიჭიერად და კარგად გადმოცემის უნარი.წერა თუ გინდა შენმა ნაწერმა სულ მცირე მკიტხველს რაღაც უნდა მიცეს და დაუტოვოს ..თუ დააფიქრებ ,სულის და გონების საზრდოს მიცემ ეს უკვე კარგია.მაგრამ კაკ მინიმუმ აი ეს არ უნდა იყოს შემოირბინა შენთან,რაღაც წაიკითხა და გავიდა არაფერი არც მიემატა და არც ნაწერიდან დარჩა. ხო კიდევ ლიკა საჯაიას პროზაა აქ და გაეცანი.არანაირი დიდი კლასიკოსები და ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებეზე არ გეუბნები.გეუბნები ელემენტარულ და სწორ რამეს. ეს შენი არის ჩანახატი,``სიტყვითნახატები``-გაეცანი აბა ამ ჟანრს. გაკოცე და მოგიკიტხე ჩემო კრგო..
4. ღრმად ჩაძინებულ საბას ათი წლის ბიჭი დადგომოდა თავზე და ჩასძახოდა: — საბა, საბა, გაიღვიძე! მან თვალები გაახილა და ბექა დაინახა. რამდენიმე დღის წინ მოვიდნენ მათთან ბიჭი და დედამისი, ბინა იქირავეს. დასასვენებლად ვართ ამოსულებიო, თქვა ქალმა... — რაო, ბექა, რა გინდა? — არ წავიდეთ? — სად? — გუშინ რომ შემპირდი, ფაფახა გორაზე ავიდეთო. — მიდი, გაემზადე და მეც ახლავე ავდგები. ბიჭი გავიდა. სოფელს გაღვიძებოდა. გარედან მოისმოდა ჩიტების ჟღურტული. კრიახობდნენ ქათმები. ყიოდნენ მამლები. ყეფდნენ ძაღლები. — შენ კიდევ არ ამდგარხარ? — ისევ შემოირბინა ბექამ და თეთრი ნაჭრის ქუდი ჩამოიფხატა. კაცი ადგა, ჩაცმა დაიწყო. — აუჰ!.. — რა იყო? — რამხელა ყოფილხარ! — ბევრს თუ ჭამ, შენც გახდები ამხელა... გაიქეცი, დედაჩემს უთხარი, „ბათინკები” მომიძნებნოს. ბექა გაიქცა. ჩაცმას მორჩა და გარეთ გავიდა. ფეხსაცმელები კართან ეწყო. ამოიცვა. — ცოტა ადრე გაგეღვიძებინე! — დავიგვიანეთ? — ჩქარა თუ ვივლით, მზის ამოსვლისას იქ ვიქნებით. — კედებით ხომ არ წამოვიდე? — მაშ, რა გაცვია? — ეს ბუცებია. — იყოს ეგენი... მზად ხარ? — ჰო, — მიუგო ბიჭმა და უცებ მოაგონდა, — მოიცა, შოლტს წამოვიღებ!.. — რაში გჭირდება? — გავატყლაშუნებ ხოლმე. — აბა, სწრაფად მოიტანე! ბექამ სახლის მეორე სართულზე აირბინა, შეხსნა კარი, ბრახუნით გაიარა კორიდორი. ცოტა ხნის შემდეგ კიბეზე ჩამორბოდა ბიჭი. აივანზე ხალათმოხურული დედამისი გამოვიდა, შავ თმას ისწორებდა თეთრი ხელით, ნატანჯი სახე ჰქონდა. — საბა, მალე მოიყვან? — კი, აქვეა. — საჭმელი ხომ არ გაგიმზადოთ? — არ გვინდა, უცებ მოვალთ. — მიუგო სახლის პატრონმა, ბექას ხელი გადახვია და ეზოდან გავიდნენ. ქვის ყორეებს შორის მოქცეულ შარას დაადგნენ. ჯერ კიდევ ბინდი იდგა. — აბა, სად უნდა ავიდეთ? — ჰკითხა ბიჭმა. — აი, იმ გორაზე. — უჰ, რა კარგია! — შოლტის ქნევა დაიწყო ბექამ, გზას გადააწნავდა ხოლმე. — ისე იქნევ, ან შენ გამოითხრი თვალს, ან მე დამტოვებ უთვალოდ! — რა მოხდა, ცოტათი ვატყლაშუნებ. — გვერდზე გადექი და მაგ მანძილზე მომყე, — უთხრა საბამ. — მოვუჩქაროთ, მზე არ ამოგვივიდეს. — იქ რა შენობა ჩანს? — სად? — აგერ! — ფაფახა გორისკენ გაიშვირა ხელი. — წმინდა გიორგის საყდარია. — წმინდა გიორგი ვინ იყო? — ღმერთი. შუბი ეჭირა, თეთრ ცხენზე იჯდა და ხახადაფჩენილ ურჩხულს ებრძოდა. — რატომ? — ის ურჩხული ბოროტებაა და უნდა, დაამარცხოს. — მომატყუე? — არა. — შენ გჯერა? — ჰო. შენ? — მეც. სოფლის გარეთ გავიდნენ. ხეთა სიმწვანეში ჩაიძირნენ ქვითკირის სახლები. წინ ველი მოჩანდა, მერმე პატარა ბუჩქნარიანი ღელე, უფრო შორს კვლავ მინდორი და შემდეგ ფაფახა გორა იწყებოდა. — აი, ბექა... — საბა შედგა, სიგარეტს მოუკიდა, — ასეთი გეგმა დავსახოთ. ამ ყვავილებიან ველს ირიბად გადავჭრით; აგერ გზასთან რომ პატარა ხიდია, იქ გავალთ. მერმე ღელეს გადავივლით, მომაღლებულზე ავალთ. იქ ყაყაჩოებით აწითლებული ხორბლის ყანაა. იმასაც რომ გადავივლით, ბუჩქიან ფერდობს შევუყვებით და ავალთ. — წავედით. — აბა, ჰე! — აბა, ჰო! გზას გაუდგნენ. ბალახი სველი იყო. — ერთი რამე უნდა გკითხო და არ გამიბრაზდე, კარგი? — კარგი. — ოთახში რომ ჩაიკეტები, რას აკეთებ ხოლმე? — ვწერ. — რას წერ? — რა ვიცი... ამბებს. — პოეტი ხარ? — ეგ აღარ ვიცი... კი მინდა, ვიყო. — საბა-პოეტი! რა კარგია! — არა მგონია. ვწვალობ რაღაცას, არაფერი გამომდის. — ხელი ჩაიქნია კაცმა. პატარა ხიდი გაიარეს. ის გზა ტუბსაავადმყოფოში მიდიოდა. ბიჭმა თეთრი შენობისკენ გაიხედა, რაღაც უნდოდა ეთქვა, მაგრამ გადაიფიქრა. — გული არ დაგწყდეს, ყველა ადამიანი პოეტია. ოღონდ ზოგმა იცის, ზოგმა — არა. — მეც პოეტი ვარ? — აბა, რა! — რომ არ ვწერ? — მერმე რა?! ბექა გვირილებთან დაიხარა. — საბა, აქ მოდი. — რა იყო? — ეს რა არის? — ჭია-მაიაა. — კაცმა მწერი აიყვანა, ხელისგულზე დაისვა. — არ გიკბინოს! — არ იკბინება. — ვაა, დადის. — ჭია-მაია გაფრინდი, წითელ კაბას გიყიდი... — რატომ უნდა გაფრინდეს? — ამბობენ, კარგიაო. — მე დამისვი, რა? — ბიჭმა ხელისგული გაუშვირა. საბამ შეუსრულა თხოვნა. ჭია-მაიამ ხელისგული გადაიარა და ბალახებში ჩავარდა. — ხელი უნდა ამოგეტრიალებინა. — ურჩია მან. — ახლავე ვიპოვი! — წამოდი, მაგის დრო არ გვაქვს. — სიგარეტს მოუკიდა კაცმა. — საბა, ვაჟკაცი არა ხარ, რა იქნება, სიგარეტი რომ გადააგდო! — რა თქვი? — დაიბნა ის. — აღარ მოწიო. — კარგი. ვეცდები. — კვამლის ბოლქვები გამოუშვა. — ხომ არ დაიღალე? — ცოტა. — სახიდან ოფლი მოიწმინდა ბექამ. — იმ დიდ ხესთან დავისვენოთ. — ვაა, რა კარგად უშვებ ბოლს. მეც მოვწევ. — გატყეპა ხომ არ მოგენატრა?! — მერმე მოვწევ, შენხელა რომ გავხდები. — ნურც მაშინ მოწევ. — რატომ? — ფეხბურთელი ვეღარ გახდები. — არ მინდა. — აბა, რა გამოხვალ? — პოეტი. — მაღლა აიხედე. — ბიჭმა აიხედა. — ხედავ ტოროლას? — ვერა. — ხმა მაინც არ გესმის? — ქვით-კირიო? — არა, ეგ მწყერია... ყანის დასაწყისში, დიდ მუხასთან ჩამოსხდნენ. წითელყაყაჩოებიან ხორბლის ყანას უყურებდნენ. კაცი გაწითლებულ სამზეურს გაჰყურებდა მერმე. — საბა. — რა იყო? — წვერებზე ხელს წაგავლებ, რა? — რათა? — წაგავლებ, რა, შავი ტყესავითაა. — მიდი, ჯანდაბას. — ოჰო, თითებში მერჭობა... მეც ასე გავიზრდი, დიდი რომ გავხდები. — მზის ამოსვლას უყურე. პირველი სხივები ეფინებოდა არე-მარეს. — ცოტაღა დაგვრჩა, ბექა. — წავიდეთ. — წამოდგა ფერმკრთალი ბიჭი. ხორბლის ყანაში მიდიოდნენ. მერმე ნახნავებიც გადაიარეს და ფაფახა გორის ფერდობს შეუყვნენ. — აბა, გავიქცეთ. — დაიძახა საბამ და წინ გაიჭრა. ბექაც ყიჟინით მიჰყვა. აღმართი რომ აათავეს, ორივე ქოშინებდა. — ამოვედით! — აქ ჩამოვსხდეთ. — თქვა კაცმა და სიგარეტის კოლოფი ამოიღო. — სიგარეტი არ მოწიო, რა? — კარგი. — მან სიგარეტი კოლოფში ჩააბრუნა. — სულ არ მოწიო. თუ გიყვარდე, არ მოწიო. — ვეცდები. — არ მომატყუო! — არა. — არ დამიჯერებ. ?— რატომ? — იმიტომ, რომ შენი ნათესავი არა ვარ. — მე ნათესავებს უფრო არ ვუჯერებ, — გაეცინა კაცს, — ისე კი ყველა ადამიანი ერთმანეთის ნათესავია. — არ მატყუებ? — ყველანი ერთი თიხისგან ვართ მოზელილები. — არ მატყუებ? — ვაჰ, შენ რა ურწმუნო ხარ! — აბა, მამაც შენი ნათესავი იყო? — რატომაც არა!.. ახლა სად არის? — თავი მოიკლა. — როგორ? — არ ვიცი... კიბო აღმოაჩნდა. — ალბათ, კარგი კაცი იყო მამაშენი. — სახლში სულ მთვრალი მოდიოდა. დედას ცემდა ხოლმე. მე ძალიან მეშინოდა. ხელისგულები მიოფლიანდებოდა. დედას ვეშველებოდი, მაგრამ ერთი მოქნევით წამაქცევდა ხოლმე. ერთხელ დანაც გამოიტანა, ყელზე მომადო, ამას მოგიკლავ, მაინც ჩემი არ არისო, ასე ყვიროდა. დედას გული წაუვიდა და იატაკზე დაეცა. — ეჭვიანი იყო? — ჰო... მერმე რამდენჯერმე ქუჩაში ვნახე... — როდის მერმე? — სახლიდან რომ წავიდა. პატარა ბავშვი ეჭირა, აი, ეს არის ჩემი შვილი, შენ ნაბიჭვარი ხარ, ასე უთხარი დედასო... — უხხ, მაგისი... — საბამ თავი შეიკავა. ტოროლების გალობა აღარ ესმოდა, ვეღარაფერს ხედავდა. — გენატრებოდა მამა? — სხვა ბიჭები რომ მამებზე ყვებოდნენ, მე ჩუმად ვიყავი, რა უნდა მეთქვა. მერმე კი გავიგე, ვინც იყო მამა. — ვინ იყო? — მთვარე. — ვინ გითხრა? — დედამ... მთვარე ღონიერია. სიბნელეს ანათებს. ყველაფერს დაინახავ, როცა ის ანათებს. — ჰო. — საბამ სიგარეტს მოუკიდა. — დედამ მითხრა, მოწევამ გაუჩინა კიბოო. — აა, იმიტომ მეუბნებოდი, არ მოწიოო? — ჰო. რომ არ მოკვდე. — არ მოვკვდები. დადუმდნენ. ციდან ტოროლების გალობა ისმოდა. — ბექა, ამ მინდვრის იქით ხომ ტყიანი გორები იწყება. — ჰო. — აბა, დააკვირდი. — მერმე რა? — ტყე ჯერ მწვანეა. — კი. — მერმე ნელ-ნელა ლურჯდება. — ჰო. — სადაც ლურჯდება, იქ მდინარის ხეობაა. ხედავ,რა ლამაზად დგას ნისლები? — გეგონება, ხეობიდან ბოლავენო. — ახლა თვით ნისლებს შეხედე. ათასნაირი მოხაზულობა აქვთ. ხედავ? — კი. — რას ხედავ? — ნისლებს. — ეეჰ, ფანტაზია არა გაქვს. — შენ რას ხედავ? — ამ მიწიდან ამოსული ადამიანებია ნისლები. ჩემი დედ-მამა, და-ძმა, პაპა-ბებია, ნათესავები, მეგობრები... ყველანაირი ადამიანები. — დედაც? — ყველაზე ლამაზი ნისლი შენი დედაა. — მამაც? — კი. — შენ საიდან იცი? — ნისლის ადამიანები ლაპარაკობენ, ოღონდ ყველას არ ესმის... — მამა რომელია? — გორას რომ მიუყვება მაღლა. — რას ამბობს? — მომენატრა ბექა და მიხარია, რომ ვნახეო. — უთხარი, თუ გენატრებოდი, რატომ მირტყამდი თქო! გაიგე? ასე უთხარი! დედამ რა დაგიშავა თქო! ნაბიჭვარს რატომ მეძახდი თქო! — გაჩუმდი, ბექა! — დაუყვირა საბამ. ბავშვი მიწაზე დაცემულიყო და გულამომჯდარი ზლუქუნებდა. პირველად, ალბათ ჩემნაირად მოუვა კაცს, გულში რომ ხანჯალს გაუყრიანო, იფიქრა კაცმა. ბექა გაჩუმდა, თავი ასწია. — შენ კიდევ ეწევი? — რა ვქნა... — არ მიჯერებ. — მოდი აქ. — რა იყო? — აი, ეს ყველაფერი დაიმახსოვრე. როცა ასე გაგიჭირდება, გაიხსენებ და ძალა მოგემატება. — წავიდეთ რა? — მოგეწყინა? — არა, მაგრამ წავიდეთ. — ბიჭმა დაახველა. — კარგი. თან ვიმღეროთ. — რა ვიმღეროთ? — გომბორის თეთრი ნისლები ცისკრისას აბოლდებიან... — დაიწყო საბამ. გორიდან ჩამორბოდნენ კაცი და ბიჭი, თან ხმამაღლა მღეროდნენ. თითქოს ტოროლებიც მათ უერთებდნენ გალობას; ნახნავებიც, თავთავებიცა და ყაყაჩოებიც უხმოდ მღეროდნენ. დასცხათ. გაიოფლნენ. დასასვენებლად რომ დასხდნენ მუხის ჩრდილში, ბექას ხველება დაეწყო. ისე ახველებდა, თითქოს შიგნეული უნდა ამოუტრიალდესო. — ამისა მეშინოდა! მიშველე, საბა! — ითხოვა მან და სისხლი გადმოაფურთხა პირიდან. — ახლავე... აჰა, ცხვირსახოცი მიიფარე... წყალი მაინც წამოგვეღო!.. — არ მინდა... — ისევ ახველებდა. — გინდა, საავადმყოფოში მიგარბენინებ! — არა... — რატომ? ბიჭს ხველება შეუსუსტდა. — დედასთან წამიყვანე... — საავადმყოფოში მიგიყვან, წამალს გამოგიწერენ, დალევ და გაგივლის! — მანდ უკვე ვიყავით. — მერმე რაო? — აღარ დამაწვინეს... — ამას ჩვენთან ვერ უშველიან. მოსკოვში ან ლენინგრადში უნდა წახვიდეთ. — უკვე გვიანია. — შენ რა იცი? — ასე თქვეს... საბას ბიჭი ეწვა ხელებზე და სახლისკენ მიდიოდა. არ ანათებდა მზე. აღარ ისმოდა ხმები. მკვდრული სიჩუმე იდგა. — დიდი ხანია, რაც ასე მოგდის? — ჰო. — რატომ ადრე არ მიხვედით საავადმყოფოში?! — დედამ გვიან გაიგო. — რატომ არ უთხარი! — თავისი ტანჯვა არ ეყოფოდა?! ახლა ჩემი დამემატებინა?.. რა გატირებს?! — მზეს შევხედე და თვალები ამიცრემლდა. — ჩამომსვი. მე თვითონ წამოვალ. კაცმა ძირს დაუშვა, ბექა კარგად დადგა, არ წაქცეულა. გზა განაგრძეს. საბამ სიგარეტს მოუკიდა. — გინდა, ყაყაჩოები დაგიკრიფო? — ყვავილები ამბობენ, არ მოგვწყვიტოთ, ასე უფრო ვუხდებით ყანასაო. — მაშ იმათი ლაპარაკი გაიგე? — კი... შოლტი რა იქნა? — აუჰ, ხის ქვეშ დაგვრჩა... არა უშავს, ახალს გავაკეთებთ. — არ მომატყუებ? — აბა, როდის მომიტყუებია? — საბა, — თქვა ცოტა ხნის შემდეგ, — ჩემზე და მამაზე დაწერ? — ჰო. — მართლა დაწერ? — კი, ვცდი. — შენ არ მომატყუებ... ოღონდ, რაც მოგიყევი, ის არ ახსენო. — აბა, როგორ დავწერო? — იყო ერთი ბიჭი. ბნელ ღამეებში აივანზე გამოდიოდა, ვიოლინოს უკრავდა და ელოდა მამას. ერთხელაც მთვარე მოვიდა, უთხრა, მე ვარ მამაშენიო. კაცი გაჩუმდა. — არ მოგეწონა? — კი, ძალიან კარგია. — ხომ დაწერ? — აუცილებლად ვცდი. უკვე მინდორს გადიოდნენ, სოფელი ახლოდან მოჩანდა. — დედას არ მოუყვე, კარგი? — არ ვეტყვი. — იმისი ცრემლების ატანა აღარ შემიძლია. შარაზე რომ გავიდნენ, ბიჭი გაჩერდა. — საბა, შენ როდის მოკვდები? — ??? — ჰო, როდის მოკვდები? — ალბათ, როცა დავბერდები და ეს შავი ტყესავით წვერი სულ გამითეთრდება თოვლივით. — მე, იცი, როდის მოვკვდები? — რა დროს შენი სიკვდილია! — მაინც! — ეგ არავინ არ იცის. — შენ რომ დაგავიწყდები, მაშინ მოვკვდები... — ეს ვინღა გითხრა?! — მე თვითონ ვიცი, ვის უნდა ეთქვა? — სწორედ არ გცოდნია... ჩვენ არ მოვკვდებით. აგერ, ყაყაჩოებად ამოვალთ მერმე, ან ხეები ვიქნებით ან... ანდა ნისლის ადამიანები... ვილაპარაკებთ კიდეც და გაგვიხარდება, ვინმე რომ მოგვისმენს და გვიპასუხებს. — მართალს ამბობ? — მოღალული მზის მადლმა! — მზე რაღამ დაღალა? — ჩვენმა ფლიდობამ და ორპირობამ... სახლისკენ განაგრძეს გზა. მიდიოდნენ და მიმღეროდნენ მაინც... მოღალული მზე გავარვარებას უპირებდა ქვეყანას. ცაში მერცხლები დანავარდობდნენ. ჩახჩახა, გაბრდღვიალებული დღე იდგა. ღრმად ჩაძინებულ საბას ათი წლის ბიჭი დადგომოდა თავზე და ჩასძახოდა: — საბა, საბა, გაიღვიძე! მან თვალები გაახილა და ბექა დაინახა. რამდენიმე დღის წინ მოვიდნენ მათთან ბიჭი და დედამისი, ბინა იქირავეს. დასასვენებლად ვართ ამოსულებიო, თქვა ქალმა... — რაო, ბექა, რა გინდა? — არ წავიდეთ? — სად? — გუშინ რომ შემპირდი, ფაფახა გორაზე ავიდეთო. — მიდი, გაემზადე და მეც ახლავე ავდგები. ბიჭი გავიდა. სოფელს გაღვიძებოდა. გარედან მოისმოდა ჩიტების ჟღურტული. კრიახობდნენ ქათმები. ყიოდნენ მამლები. ყეფდნენ ძაღლები. — შენ კიდევ არ ამდგარხარ? — ისევ შემოირბინა ბექამ და თეთრი ნაჭრის ქუდი ჩამოიფხატა. კაცი ადგა, ჩაცმა დაიწყო. — აუჰ!.. — რა იყო? — რამხელა ყოფილხარ! — ბევრს თუ ჭამ, შენც გახდები ამხელა... გაიქეცი, დედაჩემს უთხარი, „ბათინკები” მომიძნებნოს. ბექა გაიქცა. ჩაცმას მორჩა და გარეთ გავიდა. ფეხსაცმელები კართან ეწყო. ამოიცვა. — ცოტა ადრე გაგეღვიძებინე! — დავიგვიანეთ? — ჩქარა თუ ვივლით, მზის ამოსვლისას იქ ვიქნებით. — კედებით ხომ არ წამოვიდე? — მაშ, რა გაცვია? — ეს ბუცებია. — იყოს ეგენი... მზად ხარ? — ჰო, — მიუგო ბიჭმა და უცებ მოაგონდა, — მოიცა, შოლტს წამოვიღებ!.. — რაში გჭირდება? — გავატყლაშუნებ ხოლმე. — აბა, სწრაფად მოიტანე! ბექამ სახლის მეორე სართულზე აირბინა, შეხსნა კარი, ბრახუნით გაიარა კორიდორი. ცოტა ხნის შემდეგ კიბეზე ჩამორბოდა ბიჭი. აივანზე ხალათმოხურული დედამისი გამოვიდა, შავ თმას ისწორებდა თეთრი ხელით, ნატანჯი სახე ჰქონდა. — საბა, მალე მოიყვან? — კი, აქვეა. — საჭმელი ხომ არ გაგიმზადოთ? — არ გვინდა, უცებ მოვალთ. — მიუგო სახლის პატრონმა, ბექას ხელი გადახვია და ეზოდან გავიდნენ. ქვის ყორეებს შორის მოქცეულ შარას დაადგნენ. ჯერ კიდევ ბინდი იდგა. — აბა, სად უნდა ავიდეთ? — ჰკითხა ბიჭმა. — აი, იმ გორაზე. — უჰ, რა კარგია! — შოლტის ქნევა დაიწყო ბექამ, გზას გადააწნავდა ხოლმე. — ისე იქნევ, ან შენ გამოითხრი თვალს, ან მე დამტოვებ უთვალოდ! — რა მოხდა, ცოტათი ვატყლაშუნებ. — გვერდზე გადექი და მაგ მანძილზე მომყე, — უთხრა საბამ. — მოვუჩქაროთ, მზე არ ამოგვივიდეს. — იქ რა შენობა ჩანს? — სად? — აგერ! — ფაფახა გორისკენ გაიშვირა ხელი. — წმინდა გიორგის საყდარია. — წმინდა გიორგი ვინ იყო? — ღმერთი. შუბი ეჭირა, თეთრ ცხენზე იჯდა და ხახადაფჩენილ ურჩხულს ებრძოდა. — რატომ? — ის ურჩხული ბოროტებაა და უნდა, დაამარცხოს. — მომატყუე? — არა. — შენ გჯერა? — ჰო. შენ? — მეც. სოფლის გარეთ გავიდნენ. ხეთა სიმწვანეში ჩაიძირნენ ქვითკირის სახლები. წინ ველი მოჩანდა, მერმე პატარა ბუჩქნარიანი ღელე, უფრო შორს კვლავ მინდორი და შემდეგ ფაფახა გორა იწყებოდა. — აი, ბექა... — საბა შედგა, სიგარეტს მოუკიდა, — ასეთი გეგმა დავსახოთ. ამ ყვავილებიან ველს ირიბად გადავჭრით; აგერ გზასთან რომ პატარა ხიდია, იქ გავალთ. მერმე ღელეს გადავივლით, მომაღლებულზე ავალთ. იქ ყაყაჩოებით აწითლებული ხორბლის ყანაა. იმასაც რომ გადავივლით, ბუჩქიან ფერდობს შევუყვებით და ავალთ. — წავედით. — აბა, ჰე! — აბა, ჰო! გზას გაუდგნენ. ბალახი სველი იყო. — ერთი რამე უნდა გკითხო და არ გამიბრაზდე, კარგი? — კარგი. — ოთახში რომ ჩაიკეტები, რას აკეთებ ხოლმე? — ვწერ. — რას წერ? — რა ვიცი... ამბებს. — პოეტი ხარ? — ეგ აღარ ვიცი... კი მინდა, ვიყო. — საბა-პოეტი! რა კარგია! — არა მგონია. ვწვალობ რაღაცას, არაფერი გამომდის. — ხელი ჩაიქნია კაცმა. პატარა ხიდი გაიარეს. ის გზა ტუბსაავადმყოფოში მიდიოდა. ბიჭმა თეთრი შენობისკენ გაიხედა, რაღაც უნდოდა ეთქვა, მაგრამ გადაიფიქრა. — გული არ დაგწყდეს, ყველა ადამიანი პოეტია. ოღონდ ზოგმა იცის, ზოგმა — არა. — მეც პოეტი ვარ? — აბა, რა! — რომ არ ვწერ? — მერმე რა?! ბექა გვირილებთან დაიხარა. — საბა, აქ მოდი. — რა იყო? — ეს რა არის? — ჭია-მაიაა. — კაცმა მწერი აიყვანა, ხელისგულზე დაისვა. — არ გიკბინოს! — არ იკბინება. — ვაა, დადის. — ჭია-მაია გაფრინდი, წითელ კაბას გიყიდი... — რატომ უნდა გაფრინდეს? — ამბობენ, კარგიაო. — მე დამისვი, რა? — ბიჭმა ხელისგული გაუშვირა. საბამ შეუსრულა თხოვნა. ჭია-მაიამ ხელისგული გადაიარა და ბალახებში ჩავარდა. — ხელი უნდა ამოგეტრიალებინა. — ურჩია მან. — ახლავე ვიპოვი! — წამოდი, მაგის დრო არ გვაქვს. — სიგარეტს მოუკიდა კაცმა. — საბა, ვაჟკაცი არა ხარ, რა იქნება, სიგარეტი რომ გადააგდო! — რა თქვი? — დაიბნა ის. — აღარ მოწიო. — კარგი. ვეცდები. — კვამლის ბოლქვები გამოუშვა. — ხომ არ დაიღალე? — ცოტა. — სახიდან ოფლი მოიწმინდა ბექამ. — იმ დიდ ხესთან დავისვენოთ. — ვაა, რა კარგად უშვებ ბოლს. მეც მოვწევ. — გატყეპა ხომ არ მოგენატრა?! — მერმე მოვწევ, შენხელა რომ გავხდები. — ნურც მაშინ მოწევ. — რატომ? — ფეხბურთელი ვეღარ გახდები. — არ მინდა. — აბა, რა გამოხვალ? — პოეტი. — მაღლა აიხედე. — ბიჭმა აიხედა. — ხედავ ტოროლას? — ვერა. — ხმა მაინც არ გესმის? — ქვით-კირიო? — არა, ეგ მწყერია... ყანის დასაწყისში, დიდ მუხასთან ჩამოსხდნენ. წითელყაყაჩოებიან ხორბლის ყანას უყურებდნენ. კაცი გაწითლებულ სამზეურს გაჰყურებდა მერმე. — საბა. — რა იყო? — წვერებზე ხელს წაგავლებ, რა? — რათა? — წაგავლებ, რა, შავი ტყესავითაა. — მიდი, ჯანდაბას. — ოჰო, თითებში მერჭობა... მეც ასე გავიზრდი, დიდი რომ გავხდები. — მზის ამოსვლას უყურე. პირველი სხივები ეფინებოდა არე-მარეს. — ცოტაღა დაგვრჩა, ბექა. — წავიდეთ. — წამოდგა ფერმკრთალი ბიჭი. ხორბლის ყანაში მიდიოდნენ. მერმე ნახნავებიც გადაიარეს და ფაფახა გორის ფერდობს შეუყვნენ. — აბა, გავიქცეთ. — დაიძახა საბამ და წინ გაიჭრა. ბექაც ყიჟინით მიჰყვა. აღმართი რომ აათავეს, ორივე ქოშინებდა. — ამოვედით! — აქ ჩამოვსხდეთ. — თქვა კაცმა და სიგარეტის კოლოფი ამოიღო. — სიგარეტი არ მოწიო, რა? — კარგი. — მან სიგარეტი კოლოფში ჩააბრუნა. — სულ არ მოწიო. თუ გიყვარდე, არ მოწიო. — ვეცდები. — არ მომატყუო! — არა. — არ დამიჯერებ. ?— რატომ? — იმიტომ, რომ შენი ნათესავი არა ვარ. — მე ნათესავებს უფრო არ ვუჯერებ, — გაეცინა კაცს, — ისე კი ყველა ადამიანი ერთმანეთის ნათესავია. — არ მატყუებ? — ყველანი ერთი თიხისგან ვართ მოზელილები. — არ მატყუებ? — ვაჰ, შენ რა ურწმუნო ხარ! — აბა, მამაც შენი ნათესავი იყო? — რატომაც არა!.. ახლა სად არის? — თავი მოიკლა. — როგორ? — არ ვიცი... კიბო აღმოაჩნდა. — ალბათ, კარგი კაცი იყო მამაშენი. — სახლში სულ მთვრალი მოდიოდა. დედას ცემდა ხოლმე. მე ძალიან მეშინოდა. ხელისგულები მიოფლიანდებოდა. დედას ვეშველებოდი, მაგრამ ერთი მოქნევით წამაქცევდა ხოლმე. ერთხელ დანაც გამოიტანა, ყელზე მომადო, ამას მოგიკლავ, მაინც ჩემი არ არისო, ასე ყვიროდა. დედას გული წაუვიდა და იატაკზე დაეცა. — ეჭვიანი იყო? — ჰო... მერმე რამდენჯერმე ქუჩაში ვნახე... — როდის მერმე? — სახლიდან რომ წავიდა. პატარა ბავშვი ეჭირა, აი, ეს არის ჩემი შვილი, შენ ნაბიჭვარი ხარ, ასე უთხარი დედასო... — უხხ, მაგისი... — საბამ თავი შეიკავა. ტოროლების გალობა აღარ ესმოდა, ვეღარაფერს ხედავდა. — გენატრებოდა მამა? — სხვა ბიჭები რომ მამებზე ყვებოდნენ, მე ჩუმად ვიყავი, რა უნდა მეთქვა. მერმე კი გავიგე, ვინც იყო მამა. — ვინ იყო? — მთვარე. — ვინ გითხრა? — დედამ... მთვარე ღონიერია. სიბნელეს ანათებს. ყველაფერს დაინახავ, როცა ის ანათებს. — ჰო. — საბამ სიგარეტს მოუკიდა. — დედამ მითხრა, მოწევამ გაუჩინა კიბოო. — აა, იმიტომ მეუბნებოდი, არ მოწიოო? — ჰო. რომ არ მოკვდე. — არ მოვკვდები. დადუმდნენ. ციდან ტოროლების გალობა ისმოდა. — ბექა, ამ მინდვრის იქით ხომ ტყიანი გორები იწყება. — ჰო. — აბა, დააკვირდი. — მერმე რა? — ტყე ჯერ მწვანეა. — კი. — მერმე ნელ-ნელა ლურჯდება. — ჰო. — სადაც ლურჯდება, იქ მდინარის ხეობაა. ხედავ,რა ლამაზად დგას ნისლები? — გეგონება, ხეობიდან ბოლავენო. — ახლა თვით ნისლებს შეხედე. ათასნაირი მოხაზულობა აქვთ. ხედავ? — კი. — რას ხედავ? — ნისლებს. — ეეჰ, ფანტაზია არა გაქვს. — შენ რას ხედავ? — ამ მიწიდან ამოსული ადამიანებია ნისლები. ჩემი დედ-მამა, და-ძმა, პაპა-ბებია, ნათესავები, მეგობრები... ყველანაირი ადამიანები. — დედაც? — ყველაზე ლამაზი ნისლი შენი დედაა. — მამაც? — კი. — შენ საიდან იცი? — ნისლის ადამიანები ლაპარაკობენ, ოღონდ ყველას არ ესმის... — მამა რომელია? — გორას რომ მიუყვება მაღლა. — რას ამბობს? — მომენატრა ბექა და მიხარია, რომ ვნახეო. — უთხარი, თუ გენატრებოდი, რატომ მირტყამდი თქო! გაიგე? ასე უთხარი! დედამ რა დაგიშავა თქო! ნაბიჭვარს რატომ მეძახდი თქო! — გაჩუმდი, ბექა! — დაუყვირა საბამ. ბავშვი მიწაზე დაცემულიყო და გულამომჯდარი ზლუქუნებდა. პირველად, ალბათ ჩემნაირად მოუვა კაცს, გულში რომ ხანჯალს გაუყრიანო, იფიქრა კაცმა. ბექა გაჩუმდა, თავი ასწია. — შენ კიდევ ეწევი? — რა ვქნა... — არ მიჯერებ. — მოდი აქ. — რა იყო? — აი, ეს ყველაფერი დაიმახსოვრე. როცა ასე გაგიჭირდება, გაიხსენებ და ძალა მოგემატება. — წავიდეთ რა? — მოგეწყინა? — არა, მაგრამ წავიდეთ. — ბიჭმა დაახველა. — კარგი. თან ვიმღეროთ. — რა ვიმღეროთ? — გომბორის თეთრი ნისლები ცისკრისას აბოლდებიან... — დაიწყო საბამ. გორიდან ჩამორბოდნენ კაცი და ბიჭი, თან ხმამაღლა მღეროდნენ. თითქოს ტოროლებიც მათ უერთებდნენ გალობას; ნახნავებიც, თავთავებიცა და ყაყაჩოებიც უხმოდ მღეროდნენ. დასცხათ. გაიოფლნენ. დასასვენებლად რომ დასხდნენ მუხის ჩრდილში, ბექას ხველება დაეწყო. ისე ახველებდა, თითქოს შიგნეული უნდა ამოუტრიალდესო. — ამისა მეშინოდა! მიშველე, საბა! — ითხოვა მან და სისხლი გადმოაფურთხა პირიდან. — ახლავე... აჰა, ცხვირსახოცი მიიფარე... წყალი მაინც წამოგვეღო!.. — არ მინდა... — ისევ ახველებდა. — გინდა, საავადმყოფოში მიგარბენინებ! — არა... — რატომ? ბიჭს ხველება შეუსუსტდა. — დედასთან წამიყვანე... — საავადმყოფოში მიგიყვან, წამალს გამოგიწერენ, დალევ და გაგივლის! — მანდ უკვე ვიყავით. — მერმე რაო? — აღარ დამაწვინეს... — ამას ჩვენთან ვერ უშველიან. მოსკოვში ან ლენინგრადში უნდა წახვიდეთ. — უკვე გვიანია. — შენ რა იცი? — ასე თქვეს... საბას ბიჭი ეწვა ხელებზე და სახლისკენ მიდიოდა. არ ანათებდა მზე. აღარ ისმოდა ხმები. მკვდრული სიჩუმე იდგა. — დიდი ხანია, რაც ასე მოგდის? — ჰო. — რატომ ადრე არ მიხვედით საავადმყოფოში?! — დედამ გვიან გაიგო. — რატომ არ უთხარი! — თავისი ტანჯვა არ ეყოფოდა?! ახლა ჩემი დამემატებინა?.. რა გატირებს?! — მზეს შევხედე და თვალები ამიცრემლდა. — ჩამომსვი. მე თვითონ წამოვალ. კაცმა ძირს დაუშვა, ბექა კარგად დადგა, არ წაქცეულა. გზა განაგრძეს. საბამ სიგარეტს მოუკიდა. — გინდა, ყაყაჩოები დაგიკრიფო? — ყვავილები ამბობენ, არ მოგვწყვიტოთ, ასე უფრო ვუხდებით ყანასაო. — მაშ იმათი ლაპარაკი გაიგე? — კი... შოლტი რა იქნა? — აუჰ, ხის ქვეშ დაგვრჩა... არა უშავს, ახალს გავაკეთებთ. — არ მომატყუებ? — აბა, როდის მომიტყუებია? — საბა, — თქვა ცოტა ხნის შემდეგ, — ჩემზე და მამაზე დაწერ? — ჰო. — მართლა დაწერ? — კი, ვცდი. — შენ არ მომატყუებ... ოღონდ, რაც მოგიყევი, ის არ ახსენო. — აბა, როგორ დავწერო? — იყო ერთი ბიჭი. ბნელ ღამეებში აივანზე გამოდიოდა, ვიოლინოს უკრავდა და ელოდა მამას. ერთხელაც მთვარე მოვიდა, უთხრა, მე ვარ მამაშენიო. კაცი გაჩუმდა. — არ მოგეწონა? — კი, ძალიან კარგია. — ხომ დაწერ? — აუცილებლად ვცდი. უკვე მინდორს გადიოდნენ, სოფელი ახლოდან მოჩანდა. — დედას არ მოუყვე, კარგი? — არ ვეტყვი. — იმისი ცრემლების ატანა აღარ შემიძლია. შარაზე რომ გავიდნენ, ბიჭი გაჩერდა. — საბა, შენ როდის მოკვდები? — ??? — ჰო, როდის მოკვდები? — ალბათ, როცა დავბერდები და ეს შავი ტყესავით წვერი სულ გამითეთრდება თოვლივით. — მე, იცი, როდის მოვკვდები? — რა დროს შენი სიკვდილია! — მაინც! — ეგ არავინ არ იცის. — შენ რომ დაგავიწყდები, მაშინ მოვკვდები... — ეს ვინღა გითხრა?! — მე თვითონ ვიცი, ვის უნდა ეთქვა? — სწორედ არ გცოდნია... ჩვენ არ მოვკვდებით. აგერ, ყაყაჩოებად ამოვალთ მერმე, ან ხეები ვიქნებით ან... ანდა ნისლის ადამიანები... ვილაპარაკებთ კიდეც და გაგვიხარდება, ვინმე რომ მოგვისმენს და გვიპასუხებს. — მართალს ამბობ? — მოღალული მზის მადლმა! — მზე რაღამ დაღალა? — ჩვენმა ფლიდობამ და ორპირობამ... სახლისკენ განაგრძეს გზა. მიდიოდნენ და მიმღეროდნენ მაინც... მოღალული მზე გავარვარებას უპირებდა ქვეყანას. ცაში მერცხლები დანავარდობდნენ. ჩახჩახა, გაბრდღვიალებული დღე იდგა.
3. "ღმერთო, რატომ უნდა არსებობდეს ომი, რატომ უნდა მიჰქონდეს ამდენი სიცოცხლე რატომ უნდა იხოცებოდნენ ბიჭები. ბოლოსდაბოლოს. მოდით, ომს გამოვუცხადოთ ომი, აღარ გვინდა ამდენი ცრემლი, ჩვენ ბედნიერ საქართველოში სიცოცხლე გვწყურია."
4 "ღმერთო, რატომ უნდა არსებობდეს ომი, რატომ უნდა მიჰქონდეს ამდენი სიცოცხლე რატომ უნდა იხოცებოდნენ ბიჭები. ბოლოსდაბოლოს. მოდით, ომს გამოვუცხადოთ ომი, აღარ გვინდა ამდენი ცრემლი, ჩვენ ბედნიერ საქართველოში სიცოცხლე გვწყურია."
4
1. :) ჩემი სათქმელი გითხარი ბევრჯერ. 4 :) ჩემი სათქმელი გითხარი ბევრჯერ. 4
|
|
| მონაცემები არ არის |
|
|