ქართული ანბანი სომხების შექმნილიაო, ისე უტიფრად განაცხადა სოფლის სალაყბოზე გამოსულმა ერთმა ღიპიანმა ბიძამ, რომ ვინ ვინ და მეც კი შემძრა, მანმადე ზოგადსაკაცობრიო პრობლემებზე ფიქრით რომ ვიყავი გართული და მოლაყბეთა ლაპარაკი მეზობლის ტელევიზორის ხმასავით რომ ჩამესმოდა ოდენ.

ქართული ანბანი სომხების შექმნილიაო, თქვა და გაუტია. მსმენელები თავიდან დავიბენით, ვერ მივხვდით რა ხდებოდა, მერე აღვშფოთდით, როგორ თუ სომხების შექმნილიაო, მერე ზოგიერთი მჭევრის ენაწყლიანობამ გაიტაცა და რამდენიმემ, ცოტა შიშით, მაგრამ მაინც გარკვევით თავიც დაუკრა – მასეაო.

ქართული ანბანი სომხების შექმნილიაო – იმდედნად აღმაშფოთებელი იყო ეს განცხადება, რომ მარად მდუმარემ, თმა გავისწორე წინ გამოვედი და არც მეტი არც ნაკლები, პირდაპირ თავით გადავეშვი ღიპიან ბიძასთან კამათის მორევში. თუმცა ჩემს მჭევრმეტყველურ წარმატებებზე მოგვიანებით...

ცოტა ხნის წინ ერთი შოკის მომგვრელი ინფერმაცია გავიგე, თურმე უნივერსიტეტში, მავანს და მავანს ასწავლიან ქართული ანბანი სომეხმა მესროპ-მაშტოცმა შექმნაო. ვიღაც ღიპიანი ბიძის აზრები არც ისე საინტერესოა, მაგრამ როდესაც უმაღლეს სასწავლებელშიც ასე ასწავლიან, ვფიქრო ღირს აღშფოთებად (რაღა დასამალია და ასე თურმე შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერისტეტში ასწავლიან). აღშფოთება ვიცით ქართველებმა რასაც ნიშნავს, ამიტომ უფრო მეტი უნდა გავაკეთოთ ვიდრე არშფოთებაა.. ალბათ.. 

ჩემი უაზრო მონოლგი რომ აღარ გავაგრძელო პირდაპირ საქმეზე გადავალ:
სომხური საისტორიო წყაროებში დაცული ერთი ცნობის მიხედვით სომხებს, ქართველებს და ალბანელებს ეთმა ადამიანმა – მესროპ მაშტოცმა შეუქმნა ანბანი. ეს ცნობა ეკუთვნის მესროპ-მაშტოცის თანამედროვე სომეხ ისტორიკოს კორიუნს.
<<“წავიდა ქართველთა ქვეყანაში და მადლის ზეგარდმო მინიჭებით მათაც შეუქმნა ანბანი ვინმე ჯალასთან ერთად, რომელიც ბერძნული და სომხური ენებიდან თარგმნიდა. [მესროპს] ხელს უწყობდნენ იმათი მეფე ბაკური და მოსე ეპისკოპოსი. მან (მესროპმა) შეარჩია ბავშვები, გაჰყო ისინი ორ ჯგუფად და მოძღვრებად დაუტოვა თავისი  მოწაფეთაგანი, ტერ ხორძენაცი და მუშე ტარონაცი. [ამის შემდეგ] მესროპი გადავიდა ალვანეთში (კავკასიის ალბანეთში )… [მესროპმა] მიიხმო ვინმე ბენიამინი, ნიჭიერი მთარგმნელი, რომელიც დაუყოვნებლივ გაუგზავნა მას სიუნიქის ხელისუფალმა, ყმაწვილმა ვასაკმა თავისი ეპისკოპოსის ანანის თანხლებით. მათი შეწევნით [მესროპმა] შექმნა ანბანი გარგარელთა (ალბანელთა ) ხორხისმიერი, არაკეთილხმოვანი, ბარბაროსული და უხეში ენისათვის…”>>

კეთილი და პატიოსანი. საინტერესოა, რომ კორიუნის ხელნაწერები პირვანდელი სახით არ არის შემონახული. მისი გადაწერილი რედაქციებიდან კი რამდენიმეში საერთოდ არაა ქართული და ალბანური დამწერლობა ნახსენები, ზოგიერთში კი მიწერილი აქვს ზემოთ მოყვანილი ციტატა(საკითხავია თავად კორიუნის დაწერილია თუ მატრაკვეცა სომეხი გადამწერის მიერ არის მიწერილი რიგი და რიგი მიზეზთა გამო?) ეგეც არიყოს და, კორიუნსაც რომ დაეწერა, არც ეგ იქნებოდა მაინც და მაინც პატიოსანი კაცი. საქმე იმაშია, რომ ბატონი მესროპ-მაშტოცმა მეხუთე საუკუნეში დაიწყო მოღვაწეობა, მოყვანილ ციტატაში ნახსენები მეფე ბაკური კი დაჩის ძე გახლდათ(ვახტანგ გორგასალის შვილიშვილი) და სსულაც მე-6 საუკუნეში მეფობდა. ანუ პატივცემული მესროპი სწორედ მე-6 ს.-ში ყოფილა საქართველოში, ალბათ სომხება დროსი მანქანც გააკეთეს და მეხუთე საუკუნისი I ნახევარში დაბრუნდნენ, რადგან მეცნიერები ჯიუტად ამტკიცებენ, რომ პალესტინაში აღმოჩენილი ქართული წარწერები სწორედ მე-5 საუკუნის 30-ან წლებშია გაკეთებულიო.

და კიდევ ერთი აღსანიშნავი ფაქტი, იგივე წყაროს ცნობით მესროპ-მაშტოც ქართული ანბანი ისე შეუქმნია, რომ ქართული ენა საერთოდ არ სცოდნია. ენათმეცნიერები ამბობენ, რომ ანბანის შექმნა იმდენად რთული საქმეა მარტო კაცი ამასს ვერ გააკეთებსო, მეტადრე თუ ენა არ იცის. ბატონი მესროპი უმალ დროის მანქანას ააწყობდა, ვიდრე ქართულ ანბანს შექმნიდაო, ამბობენ მეცნიერები.

არ ვიცი რამდენად აქტუალური საკითხია, მაგრამ უბრალო ძალიან ავღშფოდი.. :)