(ჩემი კრიტიკული ოპუსებიდან)
მშობლიური ენის სასკოლო სახელმძღვანელოში შეტანილია ბესიკ ხარანაულის ლექსი ,,სად არიან შვილები".
სად არიან შვილები, შვილები სად არიან,
გავალ, გავიხედები, არ არიან, ქარია.
სად არიან შვილები, მე რომ მოგაბარეა,
გავალ, ავეძრახები, არ არიან, ქარია.
საქართველო აქროლდა, ვით ფოთლებში ქარია,
სად არიან შვილები, ქარია, არ არიან.
სად არიან ვეფხვები, ლერწმიანში არიან,
ლერწმიანში ქარია, ვეფხვები არ არიან.
ჩემი მკვდარი კი არა, შენი პატიმარია,
მიველ, ციხე გავტეხე, არ არიან, ქარია,
გოგო, ბიჭი გიყვარდა, თქმა ვერ მოასწარია,
გზაზე გამოეკიდე, არ არიან, ქარია.
ეშმაკს ერქვას სახელად, ვინც მე ხელი დამრია,
სად არიან შვილები, შვილები სად არიან.
იმათ სახელობაზე ხე მაინც ახარეა,
იმ ხესაც ხომ შენ დასწვავ, შენი მოსახმარია,
საქართველო, მითხარი, ნუთუ მხოლოდ ქარია,
სად არიან შვილები, შვილები სად არიან,
გავალ გავიხედები, არ არიან, ქარია,
საყელოზე მოგწვდები, შვილები სად არიან.
არ არიან შვილები, საქართველო ქარია.
ქარია საქართველო, შვილები არ არიან.
დღე არი, არ არიან, ღამეა, არ არიან,
ქარია, არ არიან, არ არიან, ქარია..
რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, ქართული ენის მასწავლებელთა ერთი ნაწილისთვის ამ ორიოდე წლის წინ საჭირო გახდა კრიტიკოსთა დახმარება ამ ლექსის ღირსებებში დასარწმუნებლად. ჟურნალმა ,,ჩვენი მწერლობა '' თხოვნით მიმართა ჩვენს საუკეთესო კრიტიკოსებსა და პედაგოგს , დაეწერათ საკუთარი შეხედულებანი ლექსზე და 2010 წლის აპრილის ნომერში ერთდროულად გამოქვეყნდა სამი წერილი:
თეიმურაზ დოიაშვილის ,საქართველო ქარია", ლევან ბრეგაძის ,, შეშფოთებიდან სასოწარკვეთამდე" და გია მურღულიას ,,ანტისულიკო".
რატომღაც არცერთ კრიტიკოსს, რომელთა მაღალ პროფესიონალიზმსა და ობიექტურობაშიც ღრმად ვარ დარწმუნებული, არ აღუნიშნავს მათთვის ცნობილი ფაქტი ბესიკ ხარანაულის ლექსის პირდაპირზე პირდაპირი კავშირისა - გალაკტიონ ტაბიძის თხზულებათა თორმეტტომეულის აკად გამოცემის მეექვსე ტომში ( გვ. 224) შესულ ლექსთან ,,ახალი სიმართლე":
სად არიან ის გმირები,
მომფენელნი დიდი ნათლის
ის გმირები სად არიან?
გამაგონე ხმა სიმართლის...
სად არის ის, ვინც ამაყად
მოიტანდა ამ სინათლეს?
ის გმირები სად არიან,
გამაგონე ხმა სიმართლის.
[1954 წ. დეკემბერი]
რა უნდა იყოს ლიტერატურის კრიტიკოსებისათვის ლიტერატურაზე უფრო დიდი ღირებულება?
ამ ამბავმა დამარწმუნა, რომ თურმე ამგვარ შემთხვევებში მათთვის არსებობს კიდევ ერთი - მთავარი და წარუვალი ღირებულება - ადამიანი.
ვფიქრობ, სწორედ ამის გამო ორმა საუკეთესო კრიტიკოსმა და თანაც წამყვანმა გალაკტიონოლოგმა - ამ ფაქტის გაუხმაურებლობით კეთილშობილების მაგალითი მოგვცეს უმცროს კოლეგებს: მათ დიდსულოვნად დაინდეს ადამიანი, მით უმეტეს - პოეტი-ადამიანი.
მე კი, სამწუხაროდ, ასეთი ცუდი მოწაფე ვარ.
| კომენტარები |
ილუსტრაციები |
რეცენზიები |
|
39.
ეს გაზაფხული
ეს გაზაფხული
მე მოვიყვანე,
რაკი შენ გსურდა,
რაკი შენ ბრძანე
და რაკი ზამთრით
გადაიღალე,
ეს გაზაფხული
მე მოვიყვანე.
სხვამ სხვა წაიღო,
მე მერგო მწვანე,
ეს გაზაფხული
მე მოვიყვანე.
ვიხმარე ხერხი
და გადმოვხარე,
ვიძალე ძალით
და გადმოვძალე,
ყოველი ფერით
გადმოვითვალე,
ყველა ყვავილით
გადმოვიშალე,
ყოველი წვეთით
გადმოვიცალე,
ეს გაზაფხული
მე მოვიყვანე.
ბევრი ვიბრძოლე,
ბევრი ვიწვალე,
მიშალეს, მაგრამ
არ დავიშალე,
ჩემი ცრემლებით
გზები ვუმშრალე,
ეს გაზაფხული
მე მოვიყვანე.
და ახლა ორნივ
შენს წინა ვდგავართ,
- იმას ჩავიდენთ,
რასაც გვიბრძანებ.
ეს ბესიკ ხარანაულია
ეს გაზაფხული კი არ მოვიდა,
კი არ მოვიდა, მე მოვიყვანე.
ჯერ არნახული სიმარტოვიდან
მზის სინათლეზე გამოვიყვანე.
ეს გაზაფხული კი არ გამენდო,
ძალის ძალათი გადმოვიბირე.
ისევ აპრილის ვალი დამედო,
მარტი ჭკუიდან შეშლას მიპირებს.
ეს გაზაფხული, ჯერ არნახული,
სიზმრის სიცხადით ხსოვნას მიბრუებს,
ეს გაზაფხული, ბოლოსდაბოლოს,
ძველი ვალივით მე დამიბრუნებს.
ეს გაზაფხული კი არ მოვიდა,
კი არ მოვიდა, მე მოვიყვანე.
ჩემი ჯვარცმული სიმარტოვიდან
სააშკარაოდ გამოვიტანე... ეს 10- 12 წლის რო იყო ეკა ბაქრაძე მაშინ დაუწერია და ნიუჟელი კითხულობდა ხარანაულს??მსგავსებას იმედია მარტო მე არ ვამჩნევ
ეს გაზაფხული
ეს გაზაფხული
მე მოვიყვანე,
რაკი შენ გსურდა,
რაკი შენ ბრძანე
და რაკი ზამთრით
გადაიღალე,
ეს გაზაფხული
მე მოვიყვანე.
სხვამ სხვა წაიღო,
მე მერგო მწვანე,
ეს გაზაფხული
მე მოვიყვანე.
ვიხმარე ხერხი
და გადმოვხარე,
ვიძალე ძალით
და გადმოვძალე,
ყოველი ფერით
გადმოვითვალე,
ყველა ყვავილით
გადმოვიშალე,
ყოველი წვეთით
გადმოვიცალე,
ეს გაზაფხული
მე მოვიყვანე.
ბევრი ვიბრძოლე,
ბევრი ვიწვალე,
მიშალეს, მაგრამ
არ დავიშალე,
ჩემი ცრემლებით
გზები ვუმშრალე,
ეს გაზაფხული
მე მოვიყვანე.
და ახლა ორნივ
შენს წინა ვდგავართ,
- იმას ჩავიდენთ,
რასაც გვიბრძანებ.
ეს ბესიკ ხარანაულია
ეს გაზაფხული კი არ მოვიდა,
კი არ მოვიდა, მე მოვიყვანე.
ჯერ არნახული სიმარტოვიდან
მზის სინათლეზე გამოვიყვანე.
ეს გაზაფხული კი არ გამენდო,
ძალის ძალათი გადმოვიბირე.
ისევ აპრილის ვალი დამედო,
მარტი ჭკუიდან შეშლას მიპირებს.
ეს გაზაფხული, ჯერ არნახული,
სიზმრის სიცხადით ხსოვნას მიბრუებს,
ეს გაზაფხული, ბოლოსდაბოლოს,
ძველი ვალივით მე დამიბრუნებს.
ეს გაზაფხული კი არ მოვიდა,
კი არ მოვიდა, მე მოვიყვანე.
ჩემი ჯვარცმული სიმარტოვიდან
სააშკარაოდ გამოვიტანე... ეს 10- 12 წლის რო იყო ეკა ბაქრაძე მაშინ დაუწერია და ნიუჟელი კითხულობდა ხარანაულს??მსგავსებას იმედია მარტო მე არ ვამჩნევ
38. ვახ, მართლაცდა როგორ = ვახ, მართლაცდა როგორ =
37. საერთოდ მომწონს კტიტიკული წერილები, თუმცა პლაგიატობაზე ძალიან რთულია საუბარი, ეს რა მოსატანია, მაინც ვიტყვი, ხანდახან უბრალოდ კომენტარი, რომ დავწერ სანამ გავაგზავნი ხოლმე, სხვების კომენტარს შევავლებ თვალს და ვხედავ ზუსტად იგივეა, , და ვშლი, არ ეგონოს მისგან გადმოვიწერეთქო,
ორთავეს შემოქმედებას უნდა იცნობდე კარგად, რომ შეგეძლოს სრული კრიტიკა, ნინო დარბაისელს არაფერი შეეშლება , თუმცა კრიტიკა უფრო სუბიექტურობისკენაა გადახრილი, რა ვიცი მე ასე ვხედავ, ყველა გამოთქმულ აზრს აქვს არსებობის უფლება, საერთოდ მომწონს კტიტიკული წერილები, თუმცა პლაგიატობაზე ძალიან რთულია საუბარი, ეს რა მოსატანია, მაინც ვიტყვი, ხანდახან უბრალოდ კომენტარი, რომ დავწერ სანამ გავაგზავნი ხოლმე, სხვების კომენტარს შევავლებ თვალს და ვხედავ ზუსტად იგივეა, , და ვშლი, არ ეგონოს მისგან გადმოვიწერეთქო,
ორთავეს შემოქმედებას უნდა იცნობდე კარგად, რომ შეგეძლოს სრული კრიტიკა, ნინო დარბაისელს არაფერი შეეშლება , თუმცა კრიტიკა უფრო სუბიექტურობისკენაა გადახრილი, რა ვიცი მე ასე ვხედავ, ყველა გამოთქმულ აზრს აქვს არსებობის უფლება,
36. ვწერ ჩემს კომენტარს, მიუხედავად იმისა რომ არ ვარ ფილოლოგი, ვბედავ და მაინც ვტოვებ აქ ცემს აზრს.
ამ ბოლო დროს აქტიურად მიხდება ტანამედროვე სასკოლო სახელმძღვანელოებთან შეხება და ქართულის, ჩემს მიერ, ერთი თვალის გადავლებით მოწონებულ წიგნებში იმდენი სისულელე და უპატიებელი შეცდომა აღმოვაჩინე, რომ თავიდან ჩემს კომპეტენტურობაში შემეპარა ეჭვი. წარმომიდგენია ფილოლოგი რომ ვიყო, კარგი ფილოლოგი, კიდევ რამდენ რამეს დავინახავდი მიუღებელსა და აღმაშFოთებელს!
რაც შეეხება ხარანაულის ამ ლექსს, ნუ მიწყენს ნურავუნ მაგრამ სრული სიტყვების ბრახაბრუხია , იგივე აზრი უფრო მოკლედ და ლაკონურაად სეიძლებოდა ეთქვა კარგ პოეტს. კარგად არ ვიცნობ ამ ადამიანის შემოქმედებას, იმედია რომ ამაზე უკეთესი ლექსები ბევრი აქვს და თუ მართლა ასეა, მით უფრო დიდი ცოდვაა ამ ლექსის სახელმძღვანელოში შეტანა.
მთავარი აქ იცით რაა? ის, რომ ყოველი მეორე, რომელმაც წერა კითხვა, მიმატება-გამოკლება, ინგლისურის ანბანი, რუქის ცნობა ან ნიუტონის კანონი იცის, ყველა ეტანება სახელმძღვანელოების წერას. ერთმა ჩემთვის ნაცნობმა ადამიანმა, ქიმიის სახელმძღვანელო მომიტანა გუსინ, საკუტარი ავტორობით, და დდაიტრაბახა რომ მასწავლებლებს ტრეინინგებსაც უტარებს, რომელიც ნორმალურად გაკვეთილს ვერ ატარებს და მეთოდიკის მაპატიეთ და "გარტყმაშიც" კი არაა. ამის ბრალია ყველაფერი და ეს სავალალოა, ძალიან სავალალო! ვწერ ჩემს კომენტარს, მიუხედავად იმისა რომ არ ვარ ფილოლოგი, ვბედავ და მაინც ვტოვებ აქ ცემს აზრს.
ამ ბოლო დროს აქტიურად მიხდება ტანამედროვე სასკოლო სახელმძღვანელოებთან შეხება და ქართულის, ჩემს მიერ, ერთი თვალის გადავლებით მოწონებულ წიგნებში იმდენი სისულელე და უპატიებელი შეცდომა აღმოვაჩინე, რომ თავიდან ჩემს კომპეტენტურობაში შემეპარა ეჭვი. წარმომიდგენია ფილოლოგი რომ ვიყო, კარგი ფილოლოგი, კიდევ რამდენ რამეს დავინახავდი მიუღებელსა და აღმაშFოთებელს!
რაც შეეხება ხარანაულის ამ ლექსს, ნუ მიწყენს ნურავუნ მაგრამ სრული სიტყვების ბრახაბრუხია , იგივე აზრი უფრო მოკლედ და ლაკონურაად სეიძლებოდა ეთქვა კარგ პოეტს. კარგად არ ვიცნობ ამ ადამიანის შემოქმედებას, იმედია რომ ამაზე უკეთესი ლექსები ბევრი აქვს და თუ მართლა ასეა, მით უფრო დიდი ცოდვაა ამ ლექსის სახელმძღვანელოში შეტანა.
მთავარი აქ იცით რაა? ის, რომ ყოველი მეორე, რომელმაც წერა კითხვა, მიმატება-გამოკლება, ინგლისურის ანბანი, რუქის ცნობა ან ნიუტონის კანონი იცის, ყველა ეტანება სახელმძღვანელოების წერას. ერთმა ჩემთვის ნაცნობმა ადამიანმა, ქიმიის სახელმძღვანელო მომიტანა გუსინ, საკუტარი ავტორობით, და დდაიტრაბახა რომ მასწავლებლებს ტრეინინგებსაც უტარებს, რომელიც ნორმალურად გაკვეთილს ვერ ატარებს და მეთოდიკის მაპატიეთ და "გარტყმაშიც" კი არაა. ამის ბრალია ყველაფერი და ეს სავალალოა, ძალიან სავალალო!
35. ფაქტი ფაქტია, ამ შემთხვევაში მყარი და შეუვალი.
მაგრამ ჩემი, როგორც მკითხველის აზრით, ორივე ლექსი სუსტია.
ამიტომაც აღარ ღირს თაფლით გავსებულ კასრებში კუპრის წვეთების ძებნა. ფაქტი ფაქტია, ამ შემთხვევაში მყარი და შეუვალი.
მაგრამ ჩემი, როგორც მკითხველის აზრით, ორივე ლექსი სუსტია.
ამიტომაც აღარ ღირს თაფლით გავსებულ კასრებში კუპრის წვეთების ძებნა.
34. და აი, მე ვიყიდე ქვეყანა
და აი, მე ვიყიდე ქვეყანა
და აღარაფერია ამ მიწაზე, ჩემი რომ არ იყოს.
ისე უცაბედად მოხდა ყველაფერი,
რომ არცაა გასაკვირი, ასე რომ მოხდა:
გავიხედე და... მომდგომოდა ჯოხის რაკუნით
ჩემივ ნათქვამი, წლების უკან დაწერილი ჩემივ სტრიქონი
და დამცინავად დამკითხავდა ბრაზიანი ხმით:
”სიღარიბის ნოსტალგია ისევ ღარიბს ეწვევა ხოლმე?” - ასეა, არა? ნაღარიბალო!
და დაიწყო ამის მერე, რაც რომ დაიწყო:
დამცხო და დამცხო ჯოხად ქმნილმა ჩემმავ სტრიქონმა,
ამჩეჩ-დამჩეჩა და წინ გამიგდო:
შიშველმა ტანზე გრძელი ლაბადის შემოხევა ძლივს მოვასწარი
და კიდევ კარგი, გზაზე თოკის ნაგლეჯიც ეგდო.
მტერი იყოს ამათ იმედად:
გავრბოდი და გზად იმ კაცის სახედა ვგრძნობდი,
ჟამიანობას რომ გამოექცა თავის სოფლიდან, ტანსაცმელი რომ დაყარა და გამოვარდა,
შიშველ ყვერებს რომ მიიქნევდა და მირბოდა თავდავიწყებით,
რადგანაც ჟამი მოჰყვებოდა უკან მუქარით...
მეც, როგორც გლეხმა თავის ყანაში შესულ მოზვერს დაკრას ჯოხი
და შხამ-ვახშმად ამოადინოს, რაც გაიხარა, სულ ძუნძულით დამატარა
ქუჩები და ქუჩაბანდები,
ერთი შეხედვით - ერთ სურათად დამანახა მთელი ქალაქი,
რის შემდეგაც ერთი წამით ამომასუნთა, და შევნელდით დიდ ბაზრობასთან
(მხოლოდ ცოტად წამკრა წვერი ჩემმა სტრიქონმა, შინ რომ შევეგდე).
და აი, მაშინვე:
ბაზრობების კიდეებზე მოსიარულე მარგინალი,
სკამუკების გამყიდველი მოხუცი კკაცი:
თითო ხელში თითო სკამი დაეჭირა და
მოცოცავდა, გეგონება კლდეებს შორის გაბმულ ბაგირზე.
სიბერემ ისე არ შემაწუხა ამ კაცისამ, როგორც სიბრიყვემ:
- დალოცვილო, მარაოსავით რომ დაგიჭერია ეგ სკამები და დალაყლაყობ,
ადექი და ერთზე დაჯექ და მეორე გვერდით მოიდგი,
რომ ნახავენ, რომ დაჯდომაც არის თურმე მაგ სკამებზე შესაძლებელი, უფრო იყიდიან.
აქ არავინ არის ისეთი, სიარულს ჯდომა რომ არ ერჩიოს.
მშიერი ხარ, ნიკაპი ყრონჭზე ჩამოგცოცებია,
თან, ეტყობა, თავის თავის მეაბუჩეც ხარ, თორემ იყიდდი რასმეს მოსალოღნს,
აგერ ფუნთუშებს იხვეწება ჯანსაღი ქალი:
სამარშრუტო ავტობუსშიც შერგო თავი - ფუნთიშაო! - შეახსენა მთელ ავტობუსს,
რომელსაც სულ არ ჭირდებოდა ეს შეხსენება, სუნიც კმაროდა,
მით უფრო რომ შემოდგომის გამჭვირვალე დილიდ ჰაერში
ორმაგი ძალით მუშაობს ყნოსვა.
ამან კი სამჯერ უფრო ჯიბრით გაუმეორა - ფუნთუშებიო!
მაგრამ მთლიანად გაჭედილმა ავტობუსმა ცხვირები რომ სხვა მხრით მიმართა,
ჩაიქირქილა:
- ფავიჯერო, სუყველა ასე გაბესკნილი გამოხვედით ამუთენია?..
და, ჰაჰაჰაჰაო, გაიფიქრა, თქვენი კარგიცო...
და შემებრალა ავტობუსი თავის შიგთავსით, რადგან, როგორც სისაძაგლით გავსილ რამეს, ისე გაშორდა.
მე და ჩემს სტრიქონს არ მოგვეწონა ფუნთუშების ეს გამყიდველი,
მაგრამ გავჩუმდით.
- მიდი, იმ მოხუცს ხელი დაუცალე, იყიდე სკამები, მიბიძგა სტრიქონმა,
მეც ვიყიდე
და ორი სკამით მეტი გახდა ჩემი ქონება.
და ეს სურვილიც რომ შევასრულე ამ სტრიქონისა,
გამახსენდა, საკუთარიც რომ მქონდა ერთი,
ძალიან ძველი,
და გავიჭერ რუსთაველისკენ.
ეს ქუჩა თუმც ყველაზე ლამაზია და კეთილქმნილი,
წამდაუწუმ შეიძლება მათხოვარზე დაგიცდეს ფეხი
და შეიქნე სწორედ იმის ასაყენები, ვისაც გაურბი.
გამიმართლა, მოდიოდა:
ძველი კაცი, ცხოვრებისგან და ამინდებისგან
გამოცდილი და დამუნჯებული.
ერთიდაიგივე იყო თვითონ აგერ უკვე წელი რამდენი
და გულზეც ერთიდაიგივე რაოდენობის ფეხსაცმეის თასმა ეკიდა.
ვისთვის დააქვს ეს თასმები, ვერ გამიგია:
წარმოუდგენელია, რუსთაველზე ვინმე შედგეს, თასმა აიღოს,
ფეხი შეიმაღლოს და თასმების გაყრა დაიწყოს.
ამას, როგორც ჩანს, თავი ისევ ძველ დროში ახსოვს,
ახლა თასმები ფეხსაცმელებს თვონვე ცვეთენ.
ან სპექტაკლს ხომ არ გვიდგამს რამეს და ჩვენ არ ვიცით?
რაკი აღარც მკითხავები ბუდობენ სადმე
და აღარც მტვერში სხედან გულგადაღეღილი წინასწარმეტყველნი?
ამას კი იქნებ მოთმინების ქადაგება აქვს ჩაფიქრებული -
ქარავნისგან ჩამორჩენილ აქლემის სახით
და ყელიდან ჩამოშვებული ძველი თასმებით,
მკერდსა და შარვლის წინ-შესაკრავს რომ უფარავენ,
ვითომ ფაფარში შეფარული ეჟვნები და ზანზალაკები
ჟღარუნობენ მარტოდ მოარული აქლემის ყელზე
უდაბნოში, რომელმაც მარტო მთვარე და მზე იცის.
კაცს რომ უბრძანო, თავისი ნაწერი თვითონ ითამაშოს, დიდი სასჯელია.
არც ისაა იოლი საქმე, რომ მავანმა თავისი თავი სცენად აქციოს.
ორ რამეს ეჭირა,
შიგნიდან თავის თავს, გარედან - ჰაერს,
ამას კი უნდოდა, რო ორივეს გაეშვა ხელი,
თვითონ უნდოდა,
არ უწყოდა, მოკვდებოდა, ერთ-ერთი თუ გაეყრებოდა.
არცერთი ადამიანი არაა ღმერთი, რომ მცნებებით ალაპარაკოს
და ადამიანების ყური მიაპყროს
იმისაკენ, რაც მათ არ უწყიან და არ შეუძლიათ.
რაც მე თამაშებზე და ნაწერებზე მიღელვია და მიტირია,
რაც მე გავრთულვარ და მიხარია,
რაც მე მყვარებია მოთამაშეები...
აი, ახლაც, ამას რომ ვწერ, ისე ვღელავ, რომ ლამის არის, ლამის არის!...
მაგრამ არა!
იმიტომ რომ, საწერად რომ ავიძრები,
მარტო კალამს კი არ მოვიკითხავ, ღამის ქოთანსაც...
ყოველი წუთი კონსერვატიულია.
ადამიანი კი მომავლისკენ არის მიხმობილი.
ის ცხონდება, ვინც სხვას გაართობს, -
იციან ეს მოხუცებმა
და თავისი ცხონებისთვის უყვართ ბავშვები.
იმათაც წინ ცხოვრება ელით, ვინც დიდებს ართობს.
მე თვითონ აქეთ მაკვირვებენ, ვინც მე მიკვირვებს:
- რა ძალითო, შენ, ერთმა კაცმა?
ორად და ათად იმიტომ ვარ გაყოფილი, რომ გავნადგურდე.
თუ არ გესმით, მაშინ გეტყვით:
შიგნით თუ არ არის ადამიანი, გარედან რა უნდა მიანიშნო?
ან გარეთ რას გამოიტანს, რაც შიგნით არ აქვს... ამიტომაც მაეჭვებენ გარეთ-მოვაჭრენი,
მგონია, რომ გზას რისხვით იწყებენ...
რისხვა ისეთი სამოსია, კაცს უთუოდ უნდა უხდებოდეს,
მაგალითად, მოხუცს რისხვა არ შეშვენის,
მის ხელში რისხვა ემსგავსება სასოწარკვეთას.
თქვენ ახალგაზრდები ხართ,
თქვენი არის გლოვის ასაკი,
თქვენი არის ტყებისა და ვაების ჟამი,
ნუ დააგდებთ ქალაქებს,
ნუ დაყრით სოფლებს,
თქვენ უნდა იაროთ
სტვირით და საყვირით - ჟამიანობაში,
თქვენმა სისხლმა უნდა თქვას,
თქვენმა პირმა იძახოს...
თქვენ ახალგაზრდები ხართ,
თქვენია - რისხვა!
კაცმა მარტო წვიმას კი არ უნდა დაუცალოს ხელი.
ამასობაში ჩემმა სტრიქონმა კვლავ წინ გამიგდო:
რაკი მეთასმეს ხელი დავუცალეთ, მთელ ქალაქს მოვედეთ,
თან მიმახტუნებდა და თან მაქზებდა:
”ანთა გამორბის ველთაო, შიშველს მიიქნევს ყვერთაო”...
ყველა მთავარი სიტყვა უხერხული წარმოსათქმელია.
მახსოვს, ამ სტრიქონის ბოლო სიტყვა ”ყვ...თა”-დ ეწერა.
მე გამოვკუჭე ის სამი წერტილი და ყვერთად მივიღე.
და კმაყოფილი ვარ, რომ აღვადგინე.
სტრიქონი კი ისევა მმართვას,
თუმც დღესავით ნათელია, რომ ვიყიდე მთელი ქვეყანა.
სიმდიდრისთვის არ მიყიდია, გულუბრყვილობით დამემართა ეს ყველაფერი,
იმ წვეტიანი სტრიქონის ძალით ვქმენ,
რამეთუ მრქენდა:
- გაიხედე, შენი არის ყველაფერი, რასაცა ხედავ!
შენი არის ფულიც, სიტყვაც -
რომელიც ითქმის ადვილად და საქმედ
ძნელად...
ნუ ჩამომათვლევინებ, სადაც არის, - ცოტად ენას მეც ვუფრთხილდები,
ის არის იქ სადაც მისი ყითები და ფუთები და ანგარებია.
ფულს ფრიალი უყვარს,
ამიტომაც იქ ინახავენ, სადაც ნესტი და სიგრილეა...
შენი არის ქვეყნის მთელი შემოსავალი,
შემოზიდული გაქვს ზურგით და გაცრეცილი ლარებით თვლილი,
ამიტომაც, ყორანივით ერთი თეთრიც არ გირევია -
არაქართული.
აბა, თუ მეტყვი, მაინც რამდენი რესტორანია მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე?
??????
ან მარცხენაზე?
??????
რას მეტყვი, როცა არც ერთში არ შეგიდგამს ფეხი.
ლეგიონია მათი რიცხვი, დაიმახსოვრე!
ჯერ მარჯვენა სანაპიროს უწყეს შენება
და როცა ისე დამძიმდა, რომ მტკვარი მარჯვნივ გადაიხარა,
მარცხენა სანაპიროს დამძიმებაც საჭირო შეექმნათ.
და დაამძიმეს სათანადოდ... და შეივსო ორივ ნაპირი
და გაწონაწორდა.
ვისიც მატყლია, ჯარაც მან უნდა ატრიალოს.
შენ გიჭირავს ჯარა-ტარი, შენ კი არ იცი.
სამაგიეროდ სხვებმა იციან:
ახლად შექმნილი კლასი გარე-მოვაჭრეთა შენ გელოდება,
სასწორ-სალაროები მუხლებზე უწყვიათ, დაუცალე სუყველას ხელი.
მეცემენტეებს, მეშუშეებს, მეჭურჭლეებს, პურის გარეთ გამყიდველებსაც:
ჯერ ცხელოდა, კვლავ აცივდება... თითო პურში რამდენს იგებე, ან რამდენი უნდა გაყიდონ?
თანაც ეს პურის გამყიდველები სულ ქალებია და ბაზრობებზეც მათი ადგილი თონის ფერია...
საიდანაც გინდა იყვნენ ჩამოსულები, შინ სახლები ელოდებიან:
დაუცალე სუყველას ხელი,
სახლში დააბერე.
და ამ სახით მრავალი სასწაული ჩამადენინა.
ვყიდულობდი სუყველაფერს, რაც შემხვდებოდა,
ფულს ვაძლევდი, გასაყიდს კი სახლში ვატანდი,
შინდაბრუნების თამასუქზე უარს არ იყვნენ
- დაიღალნენ მთლად ქალაქის ნოტარიუსნი.
მშრალი ხიდიდან, ელიავა-ისან-სამგორი, ავჭალისა და ლილოს ჩათვლით,
საერთოდ კი - ცხვარიჭამიიდან ვიდრე ლოჭინამდე (პეტრე რომ გაქურდეს),
ყველას ხელი დავუცალე და ვათავისუფლე...
და ასე შემდეგ...
დაიარეთ ის ადგილები - შეიცვალა მთელი ქვეყანა,
გადა იმ ჯვარ-სიწმინდეებისა,
რითაც სამშობლოს იცნობს სახლში დაბრუნებული.
ნახეთ, როგორ მოკრიალდა სუყველაფერი:
ვახუშტის ხიდთან, დიდუბისკენ რმ აუხვევდი და ბეღურებივით
რომ აფრთხიალდებოდნენ დღიურ საქმის მაძიებელნი,
და შემოგეფრქვეოდნენ მანქანის შუშებზე,
- არა ჩვენ ვიცით უკეთ თხრა და უკეთ ლესვა, არა ჩვენაო, -
საით გაფრინდნენ, რად არ იკითხავ?
მით უმეტეს, რომ ბეღურები სხვა ქვეყნებში არ მიფრინავენ,
თვინიერ თავის ხის ტოტებისა.
სად წავიდნენ და, ყველა თავის ეზოში ბარავს,
სულები ჩაედგათ, რომ გვეგონნენ ცარიელები...
ჩემი პირობაც არ იყო ძნელი - წადით, სვით, ჭამეთ, აშენეთ, აშენდით,
ხალხად იქეცით,
როდემდის უნდა იყოთ ასე, ბუზებივით საძულველები.
შორი მთებიდან და კლდეებიდან ჩამოსულთა
უკან მიქცევა კვლავაც ძნელი საქმე შეიქნა:
მაგრამ ცალკე ხელფასები დავუნიშნე ”ადგილის საჭერი”,
ოდნავად სტრიქონის წვერიც წავკარი და მთებში შევლალე:
გამრავლდნენ და იჭირონ ადგილი.
არც დროში მიცხოვრია და არც ქვეყანაში,
ვიცხოვრე სასჯელში.
სხვანი მის პატიმრებს შორს ერეკებიან, რომ არ დაინახონ.
ჩვენთან ყველაფერი გზის გადაღმა და ფანჯრის წინაა.
ამიტომაც დავკარ ლახტი საპატიმროებს და დავანგრიე,
წამოვასხი ნახირივით პატიმრებიც და იმათი მლოცველებიც:
- არ არის წესი ქართველისთვის დანაშაული
და სასჯელი - სიყვარულია.
და აი, ასე, მასხარას სახით
მარბენინა და მაყიდინა, რაც კი რამ იყო სიღარიბე
და თამასუქი ჩამომართვა, რომ სიღარიბის ნოსტალგია აღარ მეწვევა,
და თუ მეწვევა, დაბრალდება ისევ ჩემსავ უვარგისობას...
ღმერთო, გვაშორე, ასეთი რამე კიდევ სადმე რომ განმეორდეს:
ყველა სტრიქონი ჯოხად რომ იქცეს
და დაერიოს თავის მთქმელებს,
ლექსის წერას ვინღა გაბედავს...
გადაშენდებიან პოეტები და დავიღუპებით.
ამიტომაც სჯობს
სტრიქონი რონ დევს,
ჯოხიც ასევე.
გამომეთხოვა ჩემი სტრიქონი,
გამომიშვა შინ ცარიელი და გულარხეინი,
და ვლოცავდი ყველას, ვისაც ეძინა იმ დროს, იმ წუთში,
იმ ერთ წუთში, იმ ათ წუთში, იმ ერთ საათში...
განსაკუთრებით ვლოცავდი ქალებს,
აბა, ანთა ვინ დაინახა, თუ არა ქალმა?
ვინ მოიცალა ლექსობისთვის ჟამიანობაში?
ანთა გამორბის ველთაო,
შიშველს მიიქნევს ყვერთაო...
მთვარიანი ღამე იყო და დავეგდე, აღარ მახსოვს, ქუჩქა იყო, მინდორი იყო?
ჩემი იყო ყველაფერი, რა მადარდებდა.
და პირველად ავხედე ზეცას:
სხვა ყოფილა ზეცა თურმე, ვალს რომ მოიხდი.
ქუთუთოებს თვითონ გიხუჭავს,
თვითონ გაძინებს,
გალობა კი შენიდან გესმის.
და აი, მე ვიყიდე ქვეყანა
და აი, მე ვიყიდე ქვეყანა
და აღარაფერია ამ მიწაზე, ჩემი რომ არ იყოს.
ისე უცაბედად მოხდა ყველაფერი,
რომ არცაა გასაკვირი, ასე რომ მოხდა:
გავიხედე და... მომდგომოდა ჯოხის რაკუნით
ჩემივ ნათქვამი, წლების უკან დაწერილი ჩემივ სტრიქონი
და დამცინავად დამკითხავდა ბრაზიანი ხმით:
”სიღარიბის ნოსტალგია ისევ ღარიბს ეწვევა ხოლმე?” - ასეა, არა? ნაღარიბალო!
და დაიწყო ამის მერე, რაც რომ დაიწყო:
დამცხო და დამცხო ჯოხად ქმნილმა ჩემმავ სტრიქონმა,
ამჩეჩ-დამჩეჩა და წინ გამიგდო:
შიშველმა ტანზე გრძელი ლაბადის შემოხევა ძლივს მოვასწარი
და კიდევ კარგი, გზაზე თოკის ნაგლეჯიც ეგდო.
მტერი იყოს ამათ იმედად:
გავრბოდი და გზად იმ კაცის სახედა ვგრძნობდი,
ჟამიანობას რომ გამოექცა თავის სოფლიდან, ტანსაცმელი რომ დაყარა და გამოვარდა,
შიშველ ყვერებს რომ მიიქნევდა და მირბოდა თავდავიწყებით,
რადგანაც ჟამი მოჰყვებოდა უკან მუქარით...
მეც, როგორც გლეხმა თავის ყანაში შესულ მოზვერს დაკრას ჯოხი
და შხამ-ვახშმად ამოადინოს, რაც გაიხარა, სულ ძუნძულით დამატარა
ქუჩები და ქუჩაბანდები,
ერთი შეხედვით - ერთ სურათად დამანახა მთელი ქალაქი,
რის შემდეგაც ერთი წამით ამომასუნთა, და შევნელდით დიდ ბაზრობასთან
(მხოლოდ ცოტად წამკრა წვერი ჩემმა სტრიქონმა, შინ რომ შევეგდე).
და აი, მაშინვე:
ბაზრობების კიდეებზე მოსიარულე მარგინალი,
სკამუკების გამყიდველი მოხუცი კკაცი:
თითო ხელში თითო სკამი დაეჭირა და
მოცოცავდა, გეგონება კლდეებს შორის გაბმულ ბაგირზე.
სიბერემ ისე არ შემაწუხა ამ კაცისამ, როგორც სიბრიყვემ:
- დალოცვილო, მარაოსავით რომ დაგიჭერია ეგ სკამები და დალაყლაყობ,
ადექი და ერთზე დაჯექ და მეორე გვერდით მოიდგი,
რომ ნახავენ, რომ დაჯდომაც არის თურმე მაგ სკამებზე შესაძლებელი, უფრო იყიდიან.
აქ არავინ არის ისეთი, სიარულს ჯდომა რომ არ ერჩიოს.
მშიერი ხარ, ნიკაპი ყრონჭზე ჩამოგცოცებია,
თან, ეტყობა, თავის თავის მეაბუჩეც ხარ, თორემ იყიდდი რასმეს მოსალოღნს,
აგერ ფუნთუშებს იხვეწება ჯანსაღი ქალი:
სამარშრუტო ავტობუსშიც შერგო თავი - ფუნთიშაო! - შეახსენა მთელ ავტობუსს,
რომელსაც სულ არ ჭირდებოდა ეს შეხსენება, სუნიც კმაროდა,
მით უფრო რომ შემოდგომის გამჭვირვალე დილიდ ჰაერში
ორმაგი ძალით მუშაობს ყნოსვა.
ამან კი სამჯერ უფრო ჯიბრით გაუმეორა - ფუნთუშებიო!
მაგრამ მთლიანად გაჭედილმა ავტობუსმა ცხვირები რომ სხვა მხრით მიმართა,
ჩაიქირქილა:
- ფავიჯერო, სუყველა ასე გაბესკნილი გამოხვედით ამუთენია?..
და, ჰაჰაჰაჰაო, გაიფიქრა, თქვენი კარგიცო...
და შემებრალა ავტობუსი თავის შიგთავსით, რადგან, როგორც სისაძაგლით გავსილ რამეს, ისე გაშორდა.
მე და ჩემს სტრიქონს არ მოგვეწონა ფუნთუშების ეს გამყიდველი,
მაგრამ გავჩუმდით.
- მიდი, იმ მოხუცს ხელი დაუცალე, იყიდე სკამები, მიბიძგა სტრიქონმა,
მეც ვიყიდე
და ორი სკამით მეტი გახდა ჩემი ქონება.
და ეს სურვილიც რომ შევასრულე ამ სტრიქონისა,
გამახსენდა, საკუთარიც რომ მქონდა ერთი,
ძალიან ძველი,
და გავიჭერ რუსთაველისკენ.
ეს ქუჩა თუმც ყველაზე ლამაზია და კეთილქმნილი,
წამდაუწუმ შეიძლება მათხოვარზე დაგიცდეს ფეხი
და შეიქნე სწორედ იმის ასაყენები, ვისაც გაურბი.
გამიმართლა, მოდიოდა:
ძველი კაცი, ცხოვრებისგან და ამინდებისგან
გამოცდილი და დამუნჯებული.
ერთიდაიგივე იყო თვითონ აგერ უკვე წელი რამდენი
და გულზეც ერთიდაიგივე რაოდენობის ფეხსაცმეის თასმა ეკიდა.
ვისთვის დააქვს ეს თასმები, ვერ გამიგია:
წარმოუდგენელია, რუსთაველზე ვინმე შედგეს, თასმა აიღოს,
ფეხი შეიმაღლოს და თასმების გაყრა დაიწყოს.
ამას, როგორც ჩანს, თავი ისევ ძველ დროში ახსოვს,
ახლა თასმები ფეხსაცმელებს თვონვე ცვეთენ.
ან სპექტაკლს ხომ არ გვიდგამს რამეს და ჩვენ არ ვიცით?
რაკი აღარც მკითხავები ბუდობენ სადმე
და აღარც მტვერში სხედან გულგადაღეღილი წინასწარმეტყველნი?
ამას კი იქნებ მოთმინების ქადაგება აქვს ჩაფიქრებული -
ქარავნისგან ჩამორჩენილ აქლემის სახით
და ყელიდან ჩამოშვებული ძველი თასმებით,
მკერდსა და შარვლის წინ-შესაკრავს რომ უფარავენ,
ვითომ ფაფარში შეფარული ეჟვნები და ზანზალაკები
ჟღარუნობენ მარტოდ მოარული აქლემის ყელზე
უდაბნოში, რომელმაც მარტო მთვარე და მზე იცის.
კაცს რომ უბრძანო, თავისი ნაწერი თვითონ ითამაშოს, დიდი სასჯელია.
არც ისაა იოლი საქმე, რომ მავანმა თავისი თავი სცენად აქციოს.
ორ რამეს ეჭირა,
შიგნიდან თავის თავს, გარედან - ჰაერს,
ამას კი უნდოდა, რო ორივეს გაეშვა ხელი,
თვითონ უნდოდა,
არ უწყოდა, მოკვდებოდა, ერთ-ერთი თუ გაეყრებოდა.
არცერთი ადამიანი არაა ღმერთი, რომ მცნებებით ალაპარაკოს
და ადამიანების ყური მიაპყროს
იმისაკენ, რაც მათ არ უწყიან და არ შეუძლიათ.
რაც მე თამაშებზე და ნაწერებზე მიღელვია და მიტირია,
რაც მე გავრთულვარ და მიხარია,
რაც მე მყვარებია მოთამაშეები...
აი, ახლაც, ამას რომ ვწერ, ისე ვღელავ, რომ ლამის არის, ლამის არის!...
მაგრამ არა!
იმიტომ რომ, საწერად რომ ავიძრები,
მარტო კალამს კი არ მოვიკითხავ, ღამის ქოთანსაც...
ყოველი წუთი კონსერვატიულია.
ადამიანი კი მომავლისკენ არის მიხმობილი.
ის ცხონდება, ვინც სხვას გაართობს, -
იციან ეს მოხუცებმა
და თავისი ცხონებისთვის უყვართ ბავშვები.
იმათაც წინ ცხოვრება ელით, ვინც დიდებს ართობს.
მე თვითონ აქეთ მაკვირვებენ, ვინც მე მიკვირვებს:
- რა ძალითო, შენ, ერთმა კაცმა?
ორად და ათად იმიტომ ვარ გაყოფილი, რომ გავნადგურდე.
თუ არ გესმით, მაშინ გეტყვით:
შიგნით თუ არ არის ადამიანი, გარედან რა უნდა მიანიშნო?
ან გარეთ რას გამოიტანს, რაც შიგნით არ აქვს... ამიტომაც მაეჭვებენ გარეთ-მოვაჭრენი,
მგონია, რომ გზას რისხვით იწყებენ...
რისხვა ისეთი სამოსია, კაცს უთუოდ უნდა უხდებოდეს,
მაგალითად, მოხუცს რისხვა არ შეშვენის,
მის ხელში რისხვა ემსგავსება სასოწარკვეთას.
თქვენ ახალგაზრდები ხართ,
თქვენი არის გლოვის ასაკი,
თქვენი არის ტყებისა და ვაების ჟამი,
ნუ დააგდებთ ქალაქებს,
ნუ დაყრით სოფლებს,
თქვენ უნდა იაროთ
სტვირით და საყვირით - ჟამიანობაში,
თქვენმა სისხლმა უნდა თქვას,
თქვენმა პირმა იძახოს...
თქვენ ახალგაზრდები ხართ,
თქვენია - რისხვა!
კაცმა მარტო წვიმას კი არ უნდა დაუცალოს ხელი.
ამასობაში ჩემმა სტრიქონმა კვლავ წინ გამიგდო:
რაკი მეთასმეს ხელი დავუცალეთ, მთელ ქალაქს მოვედეთ,
თან მიმახტუნებდა და თან მაქზებდა:
”ანთა გამორბის ველთაო, შიშველს მიიქნევს ყვერთაო”...
ყველა მთავარი სიტყვა უხერხული წარმოსათქმელია.
მახსოვს, ამ სტრიქონის ბოლო სიტყვა ”ყვ...თა”-დ ეწერა.
მე გამოვკუჭე ის სამი წერტილი და ყვერთად მივიღე.
და კმაყოფილი ვარ, რომ აღვადგინე.
სტრიქონი კი ისევა მმართვას,
თუმც დღესავით ნათელია, რომ ვიყიდე მთელი ქვეყანა.
სიმდიდრისთვის არ მიყიდია, გულუბრყვილობით დამემართა ეს ყველაფერი,
იმ წვეტიანი სტრიქონის ძალით ვქმენ,
რამეთუ მრქენდა:
- გაიხედე, შენი არის ყველაფერი, რასაცა ხედავ!
შენი არის ფულიც, სიტყვაც -
რომელიც ითქმის ადვილად და საქმედ
ძნელად...
ნუ ჩამომათვლევინებ, სადაც არის, - ცოტად ენას მეც ვუფრთხილდები,
ის არის იქ სადაც მისი ყითები და ფუთები და ანგარებია.
ფულს ფრიალი უყვარს,
ამიტომაც იქ ინახავენ, სადაც ნესტი და სიგრილეა...
შენი არის ქვეყნის მთელი შემოსავალი,
შემოზიდული გაქვს ზურგით და გაცრეცილი ლარებით თვლილი,
ამიტომაც, ყორანივით ერთი თეთრიც არ გირევია -
არაქართული.
აბა, თუ მეტყვი, მაინც რამდენი რესტორანია მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე?
??????
ან მარცხენაზე?
??????
რას მეტყვი, როცა არც ერთში არ შეგიდგამს ფეხი.
ლეგიონია მათი რიცხვი, დაიმახსოვრე!
ჯერ მარჯვენა სანაპიროს უწყეს შენება
და როცა ისე დამძიმდა, რომ მტკვარი მარჯვნივ გადაიხარა,
მარცხენა სანაპიროს დამძიმებაც საჭირო შეექმნათ.
და დაამძიმეს სათანადოდ... და შეივსო ორივ ნაპირი
და გაწონაწორდა.
ვისიც მატყლია, ჯარაც მან უნდა ატრიალოს.
შენ გიჭირავს ჯარა-ტარი, შენ კი არ იცი.
სამაგიეროდ სხვებმა იციან:
ახლად შექმნილი კლასი გარე-მოვაჭრეთა შენ გელოდება,
სასწორ-სალაროები მუხლებზე უწყვიათ, დაუცალე სუყველას ხელი.
მეცემენტეებს, მეშუშეებს, მეჭურჭლეებს, პურის გარეთ გამყიდველებსაც:
ჯერ ცხელოდა, კვლავ აცივდება... თითო პურში რამდენს იგებე, ან რამდენი უნდა გაყიდონ?
თანაც ეს პურის გამყიდველები სულ ქალებია და ბაზრობებზეც მათი ადგილი თონის ფერია...
საიდანაც გინდა იყვნენ ჩამოსულები, შინ სახლები ელოდებიან:
დაუცალე სუყველას ხელი,
სახლში დააბერე.
და ამ სახით მრავალი სასწაული ჩამადენინა.
ვყიდულობდი სუყველაფერს, რაც შემხვდებოდა,
ფულს ვაძლევდი, გასაყიდს კი სახლში ვატანდი,
შინდაბრუნების თამასუქზე უარს არ იყვნენ
- დაიღალნენ მთლად ქალაქის ნოტარიუსნი.
მშრალი ხიდიდან, ელიავა-ისან-სამგორი, ავჭალისა და ლილოს ჩათვლით,
საერთოდ კი - ცხვარიჭამიიდან ვიდრე ლოჭინამდე (პეტრე რომ გაქურდეს),
ყველას ხელი დავუცალე და ვათავისუფლე...
და ასე შემდეგ...
დაიარეთ ის ადგილები - შეიცვალა მთელი ქვეყანა,
გადა იმ ჯვარ-სიწმინდეებისა,
რითაც სამშობლოს იცნობს სახლში დაბრუნებული.
ნახეთ, როგორ მოკრიალდა სუყველაფერი:
ვახუშტის ხიდთან, დიდუბისკენ რმ აუხვევდი და ბეღურებივით
რომ აფრთხიალდებოდნენ დღიურ საქმის მაძიებელნი,
და შემოგეფრქვეოდნენ მანქანის შუშებზე,
- არა ჩვენ ვიცით უკეთ თხრა და უკეთ ლესვა, არა ჩვენაო, -
საით გაფრინდნენ, რად არ იკითხავ?
მით უმეტეს, რომ ბეღურები სხვა ქვეყნებში არ მიფრინავენ,
თვინიერ თავის ხის ტოტებისა.
სად წავიდნენ და, ყველა თავის ეზოში ბარავს,
სულები ჩაედგათ, რომ გვეგონნენ ცარიელები...
ჩემი პირობაც არ იყო ძნელი - წადით, სვით, ჭამეთ, აშენეთ, აშენდით,
ხალხად იქეცით,
როდემდის უნდა იყოთ ასე, ბუზებივით საძულველები.
შორი მთებიდან და კლდეებიდან ჩამოსულთა
უკან მიქცევა კვლავაც ძნელი საქმე შეიქნა:
მაგრამ ცალკე ხელფასები დავუნიშნე ”ადგილის საჭერი”,
ოდნავად სტრიქონის წვერიც წავკარი და მთებში შევლალე:
გამრავლდნენ და იჭირონ ადგილი.
არც დროში მიცხოვრია და არც ქვეყანაში,
ვიცხოვრე სასჯელში.
სხვანი მის პატიმრებს შორს ერეკებიან, რომ არ დაინახონ.
ჩვენთან ყველაფერი გზის გადაღმა და ფანჯრის წინაა.
ამიტომაც დავკარ ლახტი საპატიმროებს და დავანგრიე,
წამოვასხი ნახირივით პატიმრებიც და იმათი მლოცველებიც:
- არ არის წესი ქართველისთვის დანაშაული
და სასჯელი - სიყვარულია.
და აი, ასე, მასხარას სახით
მარბენინა და მაყიდინა, რაც კი რამ იყო სიღარიბე
და თამასუქი ჩამომართვა, რომ სიღარიბის ნოსტალგია აღარ მეწვევა,
და თუ მეწვევა, დაბრალდება ისევ ჩემსავ უვარგისობას...
ღმერთო, გვაშორე, ასეთი რამე კიდევ სადმე რომ განმეორდეს:
ყველა სტრიქონი ჯოხად რომ იქცეს
და დაერიოს თავის მთქმელებს,
ლექსის წერას ვინღა გაბედავს...
გადაშენდებიან პოეტები და დავიღუპებით.
ამიტომაც სჯობს
სტრიქონი რონ დევს,
ჯოხიც ასევე.
გამომეთხოვა ჩემი სტრიქონი,
გამომიშვა შინ ცარიელი და გულარხეინი,
და ვლოცავდი ყველას, ვისაც ეძინა იმ დროს, იმ წუთში,
იმ ერთ წუთში, იმ ათ წუთში, იმ ერთ საათში...
განსაკუთრებით ვლოცავდი ქალებს,
აბა, ანთა ვინ დაინახა, თუ არა ქალმა?
ვინ მოიცალა ლექსობისთვის ჟამიანობაში?
ანთა გამორბის ველთაო,
შიშველს მიიქნევს ყვერთაო...
მთვარიანი ღამე იყო და დავეგდე, აღარ მახსოვს, ქუჩქა იყო, მინდორი იყო?
ჩემი იყო ყველაფერი, რა მადარდებდა.
და პირველად ავხედე ზეცას:
სხვა ყოფილა ზეცა თურმე, ვალს რომ მოიხდი.
ქუთუთოებს თვითონ გიხუჭავს,
თვითონ გაძინებს,
გალობა კი შენიდან გესმის.
33. ამთრის ბანაკი
ბესიკ ხარანაული
I
ღამის ბარის
სამკუთხედ სახურავზე
დნება თოვლი
და წვეთ-წვეთ ჩამოდის
გაღვიძებულ კრამიტებზე,
და მძიმე-მძიმედ
ზამთრის ზარივით აკლდება ხმები.
ჩვენ კი მშვიდად ვართ,
როგორც დედის მყუდრო წიაღში,
და ყურს არ ვუგდებთ
სახურავზე თოვლის ჩუმ კვნესას.
უკრავს მუსიკა
და მე იგი მიმერეკება,
მიმერეკება,
როგორც კამეჩს ბოროტი სახრე,
მიმერეკება უცნობისაკენ.
აქ ბროწეულის მარცვლებივით
შენივთულან მოცეკვავენი
და ტრიალებენ,
ტრიალებენ წრეში, როგორაც
ბაქტერიები მოძრაობენ
წვიმის ერთ წვეთში.
ბედნიერი ვარ
და მოვდივარ შენს სიმღერასთან,
შენს სიმღერასთან.
როგორც წყლულთან,
ისე მოვდივარ.
II
ვინ დააწიოკებს ნეტავ ამათ,
ვინ დააფრთხობს
შოლტის ტყლაშუნით,
ან ვინ აწვდება, აიწევა,
აიყალყება
ყველაზე მაღლა,
ყველას თავზე-
როგორც ბუღას
უდროო დროს მოუვლის ხოლმე,
მოულოდნელად, სიჩუმეში,
როცა ნახირი
მტევანივით იწურება
ვიწრო ხიდის მოაჯირებში.
ღამის ბარის
სამკუთხედ სახურავზე
დნება თოვლი
და წვეთ-წვეთ ჩამოდის
გაღვიძებულ კრამიტებზე,
როგორც ჩვენი დედის
თმებზე და მხრებზე,
რომელიც ძროხის საძებნელად იყო წასული
წვიმაში, ჭყაპში...
(ო, მარტის თვეო,
შენ გაიტყუე შენს ტყეებში
ჩვენი ფურ-დედო
გაზაფხულის გამოსახმობად).
ქალიშვილები მიჰკენკავენ თოვლს,
მაგრამ მალე
ჩამობერდება ღამე,
ჩაჯდება
და დასუნთქავს მათ ნაფეხურებს.
III
წავიდა,
ღრუბელივით ტანი წაიღო,
თბილი, ფაფუკი,
მიდიოდა მშვიდად და არხეინად...
(შეღერებული მარმარილოა
თავშეკავება ლამაზი ქალის).
ო, ნეტავი ელვასავით გამასრიალა
ამ ტინებს შორის ,
რომ ფრთა გამეკრა
და გამეხსნა პირი წყლულისათვის,
რომ თეთრ ბორცვებზე
ამსხლტარიყო
ასკილის ტოტი,
როგორც კალმახი
ფშანის ნაპირზე.
მთელი სიცოცხლე
ამ თოვლიანი
მინდვრის გაკვერას
უნდა მოვუნდე.
IV
რა მუსიკაა,
რა უცნაური,
თითქოს გათოშილ ლეკვს მეფერება.
სუნი ტრიალებს ისე წარმტაცი,
როგორც დახვეტილ,
მყუდრო გომურში,
საღამოხანზე
საქონელით რომ აივსება.
მისვენებული შენი სხეული
ვარცლში ჩამდგარი
ცომივით ელავს
და ბედნიერი
ვუჭვრეტ ამ დოვლათს
მსხლისა და ვაშლის
ფერად ზვინებში.
შენ თუ წახვედი,
ყველა თითო რაღაცას დასთმობს
და ცეკვაც აღარ ემგვანება
ყურძნის დაწურვას.
V
სად მემალები,
ყველგან ვხედავ
მე შენს თეთრ ლაქებს
ისე, ვით სოფლის მარტოხელა მასწავლებელი
თავის მილიონ ჰექტარ ღამეში
ფანჯრიდან ხედავს
თოვლიანი მინდვრის თეთრ გულ-მკერდს.
ცხელა,
მბრწყინავი საყვირებიდან
გადმოჩუხჩუხებს სევდის ჭავლები.
ცხელა, დაბზუის ბზიკის ჯარი,
მუმლი ზუზუნებს,
ვერცხლის შიბივით
გაფენილა ველზე ნახირი.
ცხელა და... ღმერთო...
შენს სითეთრეს ვეღარ უშველის
ყავისფერი ტყავ-კაბა,
ვერა!..
გაიგუნგლება შენს თეთრ მტვერში
მთელი სამყარო.
ალბათ მოგბეზრდა თავი,
თვალი ცრემლით აგევსო.
ასე მებაღეს თუ ბეზრდება
თავისი ბაღი,
რადგან ათასი დაყურსული შავი ნაგაზი
მისჩერებია მის გულაბებს,
ოქროსფერ ნაყოფს.
VI
ჩვენი დეკეული - წაბლისფერი
ჩამოივლის ჩვენს ორღობეში
და ქლიავების ტკბილი ჩრდილები
გრილ საფენებით შეხვდებიან მას -
ცეცხლგამოვლილს.
ამთრის ბანაკი
ბესიკ ხარანაული
I
ღამის ბარის
სამკუთხედ სახურავზე
დნება თოვლი
და წვეთ-წვეთ ჩამოდის
გაღვიძებულ კრამიტებზე,
და მძიმე-მძიმედ
ზამთრის ზარივით აკლდება ხმები.
ჩვენ კი მშვიდად ვართ,
როგორც დედის მყუდრო წიაღში,
და ყურს არ ვუგდებთ
სახურავზე თოვლის ჩუმ კვნესას.
უკრავს მუსიკა
და მე იგი მიმერეკება,
მიმერეკება,
როგორც კამეჩს ბოროტი სახრე,
მიმერეკება უცნობისაკენ.
აქ ბროწეულის მარცვლებივით
შენივთულან მოცეკვავენი
და ტრიალებენ,
ტრიალებენ წრეში, როგორაც
ბაქტერიები მოძრაობენ
წვიმის ერთ წვეთში.
ბედნიერი ვარ
და მოვდივარ შენს სიმღერასთან,
შენს სიმღერასთან.
როგორც წყლულთან,
ისე მოვდივარ.
II
ვინ დააწიოკებს ნეტავ ამათ,
ვინ დააფრთხობს
შოლტის ტყლაშუნით,
ან ვინ აწვდება, აიწევა,
აიყალყება
ყველაზე მაღლა,
ყველას თავზე-
როგორც ბუღას
უდროო დროს მოუვლის ხოლმე,
მოულოდნელად, სიჩუმეში,
როცა ნახირი
მტევანივით იწურება
ვიწრო ხიდის მოაჯირებში.
ღამის ბარის
სამკუთხედ სახურავზე
დნება თოვლი
და წვეთ-წვეთ ჩამოდის
გაღვიძებულ კრამიტებზე,
როგორც ჩვენი დედის
თმებზე და მხრებზე,
რომელიც ძროხის საძებნელად იყო წასული
წვიმაში, ჭყაპში...
(ო, მარტის თვეო,
შენ გაიტყუე შენს ტყეებში
ჩვენი ფურ-დედო
გაზაფხულის გამოსახმობად).
ქალიშვილები მიჰკენკავენ თოვლს,
მაგრამ მალე
ჩამობერდება ღამე,
ჩაჯდება
და დასუნთქავს მათ ნაფეხურებს.
III
წავიდა,
ღრუბელივით ტანი წაიღო,
თბილი, ფაფუკი,
მიდიოდა მშვიდად და არხეინად...
(შეღერებული მარმარილოა
თავშეკავება ლამაზი ქალის).
ო, ნეტავი ელვასავით გამასრიალა
ამ ტინებს შორის ,
რომ ფრთა გამეკრა
და გამეხსნა პირი წყლულისათვის,
რომ თეთრ ბორცვებზე
ამსხლტარიყო
ასკილის ტოტი,
როგორც კალმახი
ფშანის ნაპირზე.
მთელი სიცოცხლე
ამ თოვლიანი
მინდვრის გაკვერას
უნდა მოვუნდე.
IV
რა მუსიკაა,
რა უცნაური,
თითქოს გათოშილ ლეკვს მეფერება.
სუნი ტრიალებს ისე წარმტაცი,
როგორც დახვეტილ,
მყუდრო გომურში,
საღამოხანზე
საქონელით რომ აივსება.
მისვენებული შენი სხეული
ვარცლში ჩამდგარი
ცომივით ელავს
და ბედნიერი
ვუჭვრეტ ამ დოვლათს
მსხლისა და ვაშლის
ფერად ზვინებში.
შენ თუ წახვედი,
ყველა თითო რაღაცას დასთმობს
და ცეკვაც აღარ ემგვანება
ყურძნის დაწურვას.
V
სად მემალები,
ყველგან ვხედავ
მე შენს თეთრ ლაქებს
ისე, ვით სოფლის მარტოხელა მასწავლებელი
თავის მილიონ ჰექტარ ღამეში
ფანჯრიდან ხედავს
თოვლიანი მინდვრის თეთრ გულ-მკერდს.
ცხელა,
მბრწყინავი საყვირებიდან
გადმოჩუხჩუხებს სევდის ჭავლები.
ცხელა, დაბზუის ბზიკის ჯარი,
მუმლი ზუზუნებს,
ვერცხლის შიბივით
გაფენილა ველზე ნახირი.
ცხელა და... ღმერთო...
შენს სითეთრეს ვეღარ უშველის
ყავისფერი ტყავ-კაბა,
ვერა!..
გაიგუნგლება შენს თეთრ მტვერში
მთელი სამყარო.
ალბათ მოგბეზრდა თავი,
თვალი ცრემლით აგევსო.
ასე მებაღეს თუ ბეზრდება
თავისი ბაღი,
რადგან ათასი დაყურსული შავი ნაგაზი
მისჩერებია მის გულაბებს,
ოქროსფერ ნაყოფს.
VI
ჩვენი დეკეული - წაბლისფერი
ჩამოივლის ჩვენს ორღობეში
და ქლიავების ტკბილი ჩრდილები
გრილ საფენებით შეხვდებიან მას -
ცეცხლგამოვლილს.
32. რა წერია სუფთა ქაღალდზე
ადამიანი
თავის სახლშიც კი იკითხავს ხოლმე ხანდახან:
- საიდანა ვარ
და აქ რად ვარო?
ნუთუ ასე შორი მგზავრია?!
ბავშვობის შემდეგ,
წლების შემდეგ,
დიდი ხნის შემდეგ
მე კვლავ აქ ვწევარ,
ჩემს ძველ ბინაში
და კვლავ ვუყურებ ცას,
რომლისთვისაც
წლებს ვერაფერი ვერ დაუკლიათ,
მაგრამ ცხოვრება ის აღარ არის.
არც ძველი სახლის ფიცრებია კვლავინდებური,
თუმცა ლამაზად დაძველებულან,
რადგანაც წმინდად მოუხდიათ თავისი ვალი
ბუნების მიმართ.
ისინი მშვიდად უდრტვინველად
იფენდნენ გულზე
თოვლს, მზეს და წვიმას,
ამიტომ მათი სახეც და ფერიც
ბუნებრივია
და მშვენიერი.
და შენც რომ თავი შეადარო,
შენც რომ მოგინდეს
ახსენო
ქარი, წვიმა, თოვლი,
რომლებისთვისაც
თითო ფურცელი სიყმაწვილის შეგიწირია,
აბა დაფიქრდი,
განა შენც ასე
წმინდა იყავი იმ სამის მიმართ?
მოუთმენლობით,
გაუძლებლობით
აღბეჭდილია შენი ცხოვრება.
დავბერებულვარ,
აღარაფერს ხატავს ფიქრი
იმ ცის ნაჭერზე.
ჩემი ოცნებაც
ძველ ღობეებს ელამუნება,
რადგანაც იცის,
რომ ისინი არ გაკაწრავენ,
იმდენჯერ ისხდნენ
მათ წვერებზე
თოვლი, მზე, წვიმა...
და ნუ დაუწყებ
შენს კვალს ძებნას
ამ ადგილებში,
კაცი რომ წავა,
მისი სუნიც აიკრიფება,
ძველ ადგილებს კი
შეუძლიათ გამოგწურონ ის ბოლო ცრემლი
შენი თავისთვის რომ ინახავდი.
ასეთია კაცის ცხოვრება,
თოვლს, მზეს და წვიმას
გრძნობს ხელისგული
ამ ძველ ფიცრებში
და უხარია...
თოვლს, მზეს და წვიმას
თავისი თავი
დაუხატიათ აქ და
წასულან,
არ შეუცვლიათ მათთვის ფანქარი,
არც ერთი ბწკარი
არ წაუშლიათ!
ფიქრი წარსულზე
შეღავათიან გახსენებებში...
რატომ ვსწორდებით,
ძველ ადგილებს როცა ჩავუვლით?
წელში ვიშლებით,
ვიმართებით,
და სადაც გვინდა შეგვარცხვინონ,
ოღონდ - აქ არა!
რად უყვარს საწყალ ადამიანს
იმის მტკიცება,
რომ ტყუილად არ უცხოვრია,
რას მისცემს
ძველი ღობეების აღფრთოვანება?
ო, ძველო დედავ,
შენ მოქსოვე
ჩვენთვის ეს ბადე,
ძველო ობობავ,
შეგვისრუტე და გაათავე!
თითქოს
ერთხელ დაწერილს წერდე,
თითქოს შენი ნიჭი ის იყოს,
რომ გააცოცხლო ის სიტყვები,
ოდესღაც რომ გაიბრწყინეს
ლურსმნის თავებად.
რა წერია სუფთა ქაღალდზე?
შენ თუ მეტყვი,
რა წერია სუფთა ქაღალდზე?
თოვლი, მზე , წვიმა,
თოვლი, მზე , წვიმა...
მივარაკუნებ
ღობეებზე ჯოხს და მივდივარ
უპასუხოდ დატოვებული.
მე კი არ მინდა,
რომ ასე ვიყო,
რადგანაც ის ადგილები,
ბავშვობა რომ გამილევია,
ნობათს რაიმეს კი არ მთხოვენ
არამედ პასუხს!
რა ვუპასუხო?
შეხედე ერთი,
რა ლამაზი მთა და ბარია,
მე აქ აღვიხვენ მზის სხივები
ჩემს ბავშვობაში,
თორემ მერე სად შემხვედრია!
რა ვუპასუხო?
შენ არ უთხარი არაფერი
ჩემზე უფრო პატიოსნად დაყრილთ მუხლებზე,
არსად,
არც ერთ საუკუნეში
და იქნება მე,
უბირსა და ჩვეულებრივს,-
როგორც გლახაკს აჯილდოვებენ
მდიდრების ჯიბრით-
გამცე პასუხი:
საიდანა ვართ
და სად მივდივართ!
II
მართლაც ღირსი ვარ,
რომ თქვან ჩემზე -
აი სულელი,
კარგად იცის,
რომ ჩვენს პასუხს ვერ ეღირსება,
მაგრამ მაინც
იმავ კითხვით
კარს მოგვადგაო,
განა ყოველი დაჟინება
ნაყოფს მოიტანს?!
რამდენჯერ უნდა მოხვდეს დინგში
და უკან გაქცეულს
რამდენჯერ უნდა მივაყოლოთ
სახრე ფეხებში?
მგლის ქვეშა დევს
იგი პასუხი!
ჩემი გვამი კი
სავსე არის შეკითხვებით
და აქ იმ მიზეზის მოვყავარ სწორედ,
რა მიზეზითაც სულელი ვარ.
მითხარით, აბა,
რომელი გიჟი დაკარგავს გზას
მამის სახლისკენ
რაკი ერთხელ გეში აიღო?
თუნდაც მამამისს
გაგონებაც არ სურდეს მისი,
ის მაინც მოვა,
რადგან იცის,
რომ ყოველი რაც მას აკლია,
იმ ჭერქვეშ არის.
და თუნდ ძაღლებს დააგლეჯინონ
ასჯერ, ათასჯერ,
ის მაინც მოვა,
მისი ბილიკი
ბალახით არ დაიფარება.
ერთი შემხედე
განა ასეთი გინდოდი შენ,
როცა შექმნისთვის
ჯიგარს იშლიდი?!
ისეთია ჩემი ფიქრები,რომ ვგრძნობ,
ვერსად წამიყვანენ,
არაფერს ახალს არ მაჩვენებენ,
ისევ იმ ძველი გზით
კვლავ ჩემს თავში შემიძღვებიან.
ძველ გახსენებებს
ფრთებივით თუ ავაფრთხიალებ,
იქვე ქვასავით დავეცემი,
ბავშვობას თუ გადავუდექი?
- ჩემო ბავშვობავ,
კვლავ შემოავლე
შენი ნეკნები
ჩემს სულს,
რომელიც
ძველ ჭურჭელშია გაწყალებული!
რაა ბავშვობა?
ათიოდე გახსენებას ჰქვია ბავშვობა?
- ასე მკვლელიც გამოიწვევს
თავის მსხვერპლის სულს -
თუ სურნელია,
რომელიც ვარდს არ უბრუნდება?
ჩვენ შევატოვეთ
ჩვენი ბავშვობა
დროს,
რომ აქამდის გამოვეშვით
და ახლა აქ ვართ,
აქეთ ნაპირზე,
ის კი,
ლამაზი და საწყალი,
იმ მხარეს დარჩა -
ეს სიკვდილზე უარესია.
და საერთოდ,
რა ნება გვაქვს,
რომ გავიხსენოთ
და ჩვენ ვთქვათ
იმაზე, ვინც სხვაგან წავიდა?
იგი მკვდარია,
იმისთვის, რომ ჩვენ გვეცოცხლა,
თავი დაჰგმო და გაუჩინარდა.
რაღაც ნაჭრევი ლოყაზე და
ხალი ბეჭებზე -
- აი ბავშვობა?
მან მოილია თავის გზა,
ითამაშა თავისი როლი,
ხომ ქრებიან
ყვავილები ნაყოფისათვის,,
რომ ახლა ამათ იბზრიალონ
დიდებულ მზეზე,
მაგრამ ხის ქვეშ რომ
მაკე ღორი დაიარება?
როგორ ვიყოთ დამშვიდებულნი?
რომ შევთქვლიფეთ
ჩვენი ბავშვობა,
სულ ვჩქარობდით,
სული გვისწრებდა
და
ვისაც იგი გაუგრძელდა,
იმას დავცინეთ!
III
აი, ჩემი გოლითი,
რომელიც არ გაწბილებულა.
დილაა,
ცაცხვი,
ათასობით რომ აუსხამს
უმტვერო ნამი,
ბინდბუნდიდან ნაბიჯს გადმოდგამს
და წამოვა
ჩემი ფანჯრისკენ.
წყლის ღმერთივით
ნამს დაიბერტყავს
და მერე,
მერე მისი ტოტები
მზეს ვერცხლისფერად დააჭრელებენ.
ცაცხვის თავზე ცაცა თითქოს უფრო შეზნექილია,
როგორც ჩვენშია ორმოები
ქალის მკერდისთვის.
ის მეფე არის თავის ეზოში
და სხვა ხეები
მის იღლიებს ეტმასნებიან.
სიმშვიდეა მის გამო ირგვლივ.
მაგრამ იმ ღამით?
ახლანდელ ცაცხვში
მე კვლავ აბა როგორ ვიხილავ
იმ ბავშვის თვალებს,
გაოცებით რო უცქეროდა
ქარიშხალით დარბეულ ტიტანს,
ჩევულ ღირსებით
თავს უკვე რომ ვეღარ იჭერდა
და ცოფთებოდა
და ქარიშხალს ემატებოდა
ის გახელებაც.
ეწერა ქარი.
ერეკებოდა
იგი ღრუბლებს
და აწვიმებდა,
და დიდდებოდა
მთის მდინარე
და გამორბოდა,
ნეტავი თქვენ,
ფერდობებზე
მდგარო სახლებო!
ვაი,
ჭალაში დაბმულ თიკანს,
დიდის ამბით რომ აბია ყელზე ბაწარი!
ვაი, წყლისპირის მამულებო!
ვაი, ქვრივის ნამუშაკევო!
ეწერა წყალი.
კიდითკიდე ეწერა წყალი.
და იკბინა თითზე იმან,
ვისაც წამოცდა:
”მდინარეები დაკნინდნენო”.
თვალს ტყუილადღა აყოლებდნენ
ძირიანად ამოთხრილ ხეებს,
წყალს მოჰქონდა
მკვდარიცა და ჭირისუფალებიც.
მაგრამ წავიდა.
მოსწყინდა და გაგავეცალა
და მდინარეც დაუბრუნდა
თავის კალაპოტს,
ხოლო როდესაც
ყოველივე დაშოშმინდა
და გაფერმკთალდა,
ზეცაც
ისე გადაიწმინდა,
რომ თუ სადმე კიდევ იყო
ღრუბლის ნაფლეთი,
ბავშვის სუნთქვა გადარეკავდა,
და მდინარის ნაპირებზე
დედაბრები
ნარიყს ქექავდნენ,
ფარული შიშით,
რომ სადმე გვამს არ გადაჰყროდნენ,
ცაზე გამოჩნდა
ვეებერთელა კითხვის ნიშანი
და ყველასთვის გახდა ნათელი:
მდინარეები ზღვებისკენ,
ხოლო კაცნი - სიკვდილისაკენ!
IV
რამდენიც ძილი,
იმდენიც ღვიძილი...
და რაა იგი,
რაიც გვაღვიძებს?
რა ძახილი,
ან რა სვეტი აღმოცენდება
ჩვენს დაბინდულ გონებისათვის.
ნათელი და მიმხმობელი თავის საფენთან,
თავის წინარე შუქის საცხებლად.
რა არის იგი,
რაიც გვაღვიძებს,
წამოგვყვრის და მიგვერეკება მერმისისათვის,
სანამ უკანასკნელ
სულის ნაფლეთს არ გამოვბოლქვავთ.
ბოლო კითხვას არ ამოვისვრით
და დავიძინებთ
ბოლო ძილით,
დავითუთქებით
სულ ყველაზე
მხურვალე და ხანგრძლივი კოცნით,
ისე რომ ჩვენ კი არ ვიქნებით
იმ კოცნისაკენ მიმსწრაფველნი
და იმ ტუჩთა შემწებებელნი,
ის იქნება
ბაგეებით ჩემი მძებნელი,
ბოლოსდაბოლოს
მომსურვები ჩემი ხორცისა,
რადგანაც მე,
მართალია, კუზიანი ვარ,
სიყვარული მეც მიხარია.
და გაზაფხულის სითბოზე მეც ისე ვიშლები
როგორც დიდი,
დიდი,
დიდი
ვარდის კოკორი...
მეც ვირთვები და
მეც ვთამაშობ,
როგორც ყველა ამ ქვეყანაზე,
მაგრამ არავის გამოურბის ჩემსკენ თვალები,
ბაგეები არვის გამოსძლევს
და გაგიჟებულ ძუძუებსაც
არავინ აბამს,
- ეს საწყალი
ამ ძაღლებმა არ დაგლიჯონო!
არაა ტკბილი
მიწაში ყოფნა,
არც საავადმყოფოს წყალსა აქვს გემო,
სადაც მკვდრები
ცოცხლების ენით ლაპარაკობენ.
და მწარედ გრძნობენ,
თუ რა ცოტა დარჩათ სათქმელი.
მე თითქოს
ბევრი რამე ვნახე,
მაგრამ პირი
მაინც ღია მაქვს,
თვალებიც
ძალით დამიხუჭეს,
რომელ თაფლისთვის?
რომელი ცისთვის?
არ მოვრჩები მე ჩემს კითხვებს
და შენ,
შენ,
თავზე რომ დამმხობიხარ
და ყველაფერი
შენ გამო რომ არის ნამდვილი,
შენ,
რომელიც გამონასკვავ
ხეებზე კვირტებს.
და გოგოებსაც შენ მოუყრი
მკერდზე ძუძუებს,
შენ მიპასუხე -
როგორ შენივე შექმნილს,
უბედურსა და დაკნინებულს როდესაც ხედავ:
სოფლის გზას რომ გაჰყურებს კუტი
თავისი ჭიშკრის ღრიჭოებიდან!
რატომ დაუდე იქ საზღვარი?
რა ბალახი გადაარჩინე
იმის ფეხთაგან,
რა ბილიკები შეინახე
მტვერშეურხევი?
როგორ უყურებ ამ უბედურს
და როგორ აძლევ
ძალას
იმ დედის ნათქვეფ მუხლებს,
შვილის კუბოს უკან რომ მისდევს.
როგორ ვკვდებით,
ღმერთო ჩემო,
როგორა ვკვდებით,
რა უბრალოდ და
გულისამრევად.
გზის პირზე,
რუში
უფრო კარგად ბოლოვდება
გახრწნილი ზღარბი,
ჩვენ კი აც ხე ვართ,
არც ქვა ვართ და
არც საგანი რამ
და რომ ვიცოდეთ,
უფრო მეტად შევიზიზღებდით
ჩვენს კვალს,
ყველაფრის კიდეებზე რომ ვტოვებთ ხოლმე.
სად არიან ჩვენი თმები,
ჩვენი კბილები,
სად არი ჩვენი გაზაფხული,
ჩვენი ზამთარი!
ოი,
ჩვენზე უფრო გამძლე საგნებო!
თვისებებო!
რატომ თავიდანვე არ ვიშორებთ იმას,
რაც შემდეგ უნდა ტკივილით ვკარგოთ?!
ვინ მისცათ ნება,
თითო -თითო ფურცელი გვაძრონ
და ყველაზე უფრო მკაცრი დროის -
ზამთრის წინაშე -
შიშველი დაგვდგან!
მოვიშოროთ ყველაფერი,
რაც ბუნებისგან გვაქვს ნაბოძები,
რადგანაც ისიც კი არ ვიცით:
გულით გვაჩუქეს
თუ დაცინვით გამოიმეტეს.
დედის მუცელი
იყო ჩვენი სალხინებელი,
ჩვენ იქ ვტკბებოდით,
როგორც
ცისფერ ოკიანეში,
წყალმცენარეთა ბადეებში
გამოხვეულნი.
ბავშვს რომ ენახა ჩემი თავი,
თავს გავიქნევდი
და უკანვე გავბრუნდებოდი.
განა ასეთზე ვოცნებობდი?
სად არის ხმალი,
რომ მოგეცი?
ზოგს კი ჰგონია,
რომ წარსდგება
ის ღვთის წინაშე.
სასამართლოს ვინ გაღირსებთ!
დედის კარი რომ იღებოდეს
აქ ვის ნახავდით!
ჩვენ კი მარტოდენ
პირებიღა დაგვიფჩენია,
მაგრამ
წვიმა როდი ჩავა ამ ორმოებში,
არც ვარსკვლავი არ ჩაეტევა
და რამდენჯერაც კითხვით მივალთ,
დრუნჩში გვირტყამენ!
რა დავაშავეთ!
უყურე,
როგორ იღერებს ყელს
ეს მომღერალი
და როგორ იწვის
ის სანთლის დარად,
ჩვენ რომ შევქმენით
ჩვენივე მსგავსად.
როგორ დაწერა
მან მკაფიოდ ის სიტყვა,
რომელიც მერე
გულმოდგინედ უნდა წაშალოს.
განა კორომს არ წააგავს
ეს ორკესტრი შეფენილობით?
როგორ ახერხებს
არ გადაჰყვეს ერთ აღტკინებას,
ან შეხედე
როგორ გადადის
ერთი ჰანგიდან
სხვა, განსხვავებულ სიმღერაზე
მომღერალთ გუნდი,
როგორ წარმოშობს თავისთავში
ახალ სიყვარულს?
და მთელი ჩვენი ქალაქები,
ჩვენი გზნება და ჩვენი ყოფნაა -
ვედრება არის
და შეგტირი,
გეტოტები წმინდა სამოსზე -
ნუ დააობლებ და შვილს ნუ წაჰგვრი!
და თუკი მოგვკლავ,
მაშინ ფრთები მაინც მოგვეცი,
რათა გავფრინდეთ.
სელენა,
ნუთუ, კაცის ყოფნა ის არის მხოლოდ,
რომ შენს ამოსვლებს დაესწროს ხოლმე!
კაცის სიკვდილთან ერთად კვდება
მთელი ქვეყანა,
იხუჭება არაემარე,
მთები, გორები,
ვინაა იგი,
ვის სიცოცხლის თანამგზავრად
სიკვდილი უნდა
და ერთი ხელით რომ აშენებს,
მეორით ანგრევს?!
ჰო, ცაო, ცაო,
ჩემთან ერთად რომ იმარხები
და სამყაროვ,
ჩემთან ერთად რომ კვდები,
ჩემი თვალების წყალობითა ხარ,
თქვენა ხართ ჩემი თვალების ხელა!
ბალი... მეჯლისი... ვაგზალები...
ნუთუ ამდენი ბწყინვალება სიკვდილისაა,
მის მიერაა ერთი წამით გამოშვებული?
რამდენ რამეზე გაცვდა მზერა,
ჩვენი გულები,რამდენ რამეს გულევია...
როგორ მღერიან,
ერთი შეხედე,
როგორ აღწევენ ლაჟვარდებამდე
და ზურგსუკან კი
ხიფათი ელით,
ო, ღმერთო, ღმერთო,
ათავისუფლე
ყველა ესენი სიკვდილისაგან,
თორემ იმდენი მიდის ჩვენგან,
რომ ვერც კი ვასწრებთ
გულში მაინც ვთქვათ - ”განუსვენეო”.
შენშია ერთად
სადიზმი და გონიერება!
ყველაფერი
გვერდს რატომ გვივლის,
როგორც მდინარე,
რომელიც თითქოს ისე ახლოა,
რომ შეიძლება ჩვენიც გვეგონოს,
მხოლოდ იმიტომ,
რომ მისი ნატვრა
დიდხანს დაგვქონდა.
მაშ გავიწოდოთ
ხელი ჩვენი სურვილებისკენ?
ახლა რაც გვინდა,
რას მოგვიტანს ჩვენ სასიკეთოს,
იქნებ მერმინდელ სურვილისთვის
გვერჩია დაცდა?
ვიცადოთ და ასე განვლიოთ
ზღვის მეწამული კიდეები?
მართალი ვარ ჩემს სურვილებში?
მოიწი, ქალო,
ჩვენ ყველანი ცოლ-ქმარი ვართ,
არ არსებობს არცერთი წყვილი
ბუნებისგან ერთად ჩათქმული!
საწყალი კაცი, სულ იმას ცდილობს,
რომ ღრმა ნახნავში
ჩააგდოს თესლი!
ადამიანო,
შენზე გული
მე ჯერ კიდევ არ გამტეხია,
ჯერ კიდევ ველი,
რომ რაღაცას მოიმოქმედებ,
სანთელი შენი
ენთოს შენს შუბლზე,
შენთა თვალთა გადასასვლელზე,
მიჰყევ ამ სანთელს,
იმუშავე თვალებდახრილმა,
თავს რომ ასწევ, რას დაინახავ?
ვინ არ იფიქრა,
ქალის მკერდზე თავმიდებულმა,
თავის ცოდვაზე.
მაშ რატომღა ვუბრუნდებით
კვლავ ძველ ნაკვალევს?
ვინ?: ვინ გვეძახის?
რა თავშესაფარს ვიორმოვებთ,
ან რად გვინდა,
რომ დავიმალოთ?
რატომ ვცხრებით,
ან ჩვენი ვნების ნანაგრევებთან
რატომ ვსხდებით მოკუნტულები?
რა ახალ ჭიპს ვეძებთ ნეტავ,
რა ახალ კავშირს?
ვერ შევეჩვიეთ სიმარტოვეს?
ჰეი, საწყალო,
დედამიწაც სწორედ ეგრეა,
თავის დედას მოშორებული...
და ის ცოლ-ქმარიც,
სადღაც მთაში რომ ცხოვრობენ,
ჭიპს არ ეძებენ,
როცა ერთურთში
ჩაჰყვინთვენ ხოლმე?!
დღეს თუ არა,
ხვალ მიაგნებენ!
ვინ, ვინ არ მჯდარა
თავის ვნების ნანგრევებთან
შერცხვენილი და მოკუნტული!
ნეტავ რა არის
ჩვენს ვნებებში ისეთი ცოდვა,
რომ ამდენ ხანს ვერ შევეჩვიეთ?
იმით არ ვიშვით?
რა დავაშავეთ,
იმაზე მეტად
თვალები რომ არ გვეხილება,
რომ ჩვენს არსს ჩავწვდეთ?
ანდა მოხუცის
დამცხრალი გული
ახალგაზრდობის ვნებით სავსე მოგონებებს
ვით ეგუება?
ღალატს როგორ ეგუება,
როცა იხსენებს!?
V
- რა, ამდენმა ადამიანურმა შენ არ დაგღალა?
მოდი, მოვიხსნათ ბარგი,
ჩემოვსხდეთ,
დეიდაჩემო,
წმინდა არის შენი ჭაღარა,
როგორც ტაძრის თეთრი გუმბათი,
რომლის შეხედვაც
ვნებებს გვიქრობს
და შორს გვახედებს.
- ეს, ჩემი ქმარი რომ გცნობოდა,
განა ასე დამიყვავებდი?!.
მე და ჩემმა გოგომ გავწირეთ.
რადგან გვიშლიდა
ხელს გვიშლიდა
და მოვიშორეთ.
იმ მესამემ
ცული დაჰკრა კეფაში და
ბეჭებს უწვდინა!..
გარეთ ციოდა
დედა-შვილი
ბუხრის პირად ვისხედით და
თავ-ფეხს ვხარშავდით.
ის კი,
თითქოს
ყველაფერი ერთიუცბად დაინახაო,
ისევ ჩვენსკენ მოდიოდა,
გაღიმებული
და რაღაცის მახვეწარი.
რა უნდოდა იმ უბედურს,
ნეტა რას მთხოვდა...
სამმა დავმარხეთ ეზოში და
ქვეყნის თვალის ასახვევად
სამარეზე
თივის ძნა დავდგით.
მთვარიანი ღამე იყო -
ჩვენ ის მთვარის ძირში დავმარხეთ.
ხოლო ჩვენ კი
ცოდვამ უფრო დაგვაკავშირა...
ხვალ არ იქნება დღე,
ხვალ მზის სხივებს ნურავინ ელის,
რადგან ამ ღამით
მოხდა ყველაზე საშინელი რამ,
რაც კი მომხდარა!:
და თითქოს ჯიბრით,
მეორე დღეს მზე ამოვიდა
გამაძღარი და შენივთული,
თითქოს მსხვერპლი დაგვეკლას მისთვის
და ის სისხლი მიმატებოდეს.
ამობრწყინდა სიცოცხლის ბეჭედად
და უმანკოდ აბრჭყიალდა
თივის ბულულზე.
ადამიანურმა არ დაგღალა,
ამოდენამ, ამ უსასრულომ?
უბედურები არა ვართ, განა,
რომ, რასაც მიწა გვთავაზობს ხოლმე,
იმაზე ზეცა თავს გადაიქნევს?!
ჩვენივე თავის ჯვრებზე რომ ვართ გაკრულები,
განა ვერ ამჩნევ?
ჩვენივე სიკვდილს
სტუმრად ვესწრებით.
რამდენჯერ უნდა იწყოს თავიდან,
რამდენჯერ უნდა დაჰკრას კაცმა
მიწამყარს ფეხი,
რომ გაიხსნას და ეჩვენოს რამე,
იმედი რამე,
პასუხი რამე.
ან წუთები უბედურების
მთელს ჩვენს ცხოვრებას
ნათელს რად ჰფენენ?
ან რად მივყავართ სიხარულს იქ,
საიდანაც ვართ წამოსული -
ტკივილისაკენ?
რამდენჯერ უნდა ჩაიქინიოს
ხელის მტევანმა,
თავისით,
თითქოს ჩვენს უნებურად,
თითქოს რაღაცა აზრს ასრულებდეს.
სწორედ იმ ხელის იმ მტევანმა,
ჩვენ რომ გვარჩენდა,
ქალის თავქვეშ რომ ბევრჯერ დებულა
და უბეშიც ჩაცურებულა.
რად ეჯავრება ცხოვრებას ნეტა,
როცა მას კაცი ებღაუჭება,
და, მითუმეტეს, ერთადერთ კბილით!
ან რატომ უნდა ახსენებდე
შენივე ფეხებს,
მტკიცედ იდექით,
თქვენს მიწაზე როცა დგახართო!
ო, დედამიწავ,
შენ ხარ სურვილი,
რომელიც მე
შესრულებით არ წამიბილწავს,
შენ ხარ შუბი,
რომელიც ჩემს მკერდში გაიარს!
მაგრამ ყველაფერს
წამით ხომ მაინც უნდა შეეგუო,
ამ ყველაფრის წინ ხომ უნდა შედგე,
რომ შეიყვარო.
ან რამდენი რამ უნდა იხმო
და შეიზიზღო,
რომ შენი თავის ამარა დარჩე.
ჩვენ
ისე ვცხოვრობთ,
თითქოს ჩვენ არ ვართ,
მოგვიცლია ჩვენი თავისთვის?
დავკვირვებივართ
ჩვენი კანის თუნდაც ერთ უჯრედს?
კოცონივით რომ ანთია ჩაუქრობელად?
მაგრამ ჩვენს მზერას,
რომ ვერ ეღირსა,
რადგანაც ჩვენ
ჩვენი თავისგან ვართ განდევნილი,
დროით განსაზღვრულნი,
უმეცარნი,
ყბადაღებულნი,
”ჰაა” -ს მკითხველნი
ქვევრის პირივით.
ჩვენ
ერთმანეთის პირებიდან წაგლეჯილი
ჩვენი თავი ვართ
და სიცოცხლეც ჩვენი ისე ადრე თავდება,
როგორც ტუჩზე მიყუდებული
ნაკლული ბოთლი,
როცა ასეთი ენერგია გაქვს კაცს ყლაპვისა
და წყალს კი არა , ჰაერს ისრუტავ.
ნაყარზე დგას ჩვენი აზრი
და არა კლდეზე!
ვინ,
ვინ დაწვება თავის ლოგინში
დღის მტვრის გარეშე?
ვინ არ შემკრთალა,
სხვისი სიკვდილით
წამიერი აღტყინება რომ განუცდია?
ვის დააბრალოს საცოდავმა?
თავის უღონო არსებობას?
თუ ვინც დაჰბადა,
იმას უნდა ჩაუმტვრიოს
ფანჯრის მინები!
განა ჩვენ ის ვართ,
რასაც ვხედვთ,
ან რასაც სხვები მისჩერებიან?
მხოლოდ სიკვდილია ის კამარა,
რომლითაც ჩვენ
ჩვენს თავს შევიპყრობთ!
შიშია ჩვენი გულის მადანი.
VI
დავჯექ წყლის პირას
და დავიწყე ჩუმად ტირილი
და ჩავაყოლე
თვალი ჩემს მუხლებს
და გავხედე
ზურგსუკან ჩემს კვალს
და ვთქვი:
- განმშორდი!
ჩემი ცრემლები
იგულისხმება როგორც მდინარე.
სადაც შენი კვალი გაქრება.
წინგამხედავმა თრთოლვით ვიგრძენი,
თუ როგორ ნაზად
ჩამომაწყვეს მხრებზე ხელები
და რა სიფრთხილით
დაალაგეს ძუძუები
ჩემს დაღლილ ზურგზე…
და მომეჩვენა,
თითქოს ღმერთს ვსურდი,
რადგან ის მგზავრი,
ჩემნაირად რომ უცხოვრია,
ასე უეცრად
ასეთ სიტკბოს ღირსი არ არის.
- დაბრმავდი-თქო- ვუბრძანე ჩემს თავს,
რადგან არ მწამდა ჩემი თვალების
და აღარც იმის დაჯერება მინდოდა უკვე,
რომ კვლავ მოვტყუვდი.
წამოვდექი თვალდახუჭული
და ხმის კანკალით ვუთხარი სტუმარს:
- გამიყვანე მდინარე-მეთქი.
მან
მომწმინდა თვალზე ცრემლი,
მოსწყვიტა იგი მდინარის ბოლოს
და ჩუმად მითხრა:
გაახილე, შვილო თვალი,
დედა ვარ შენი!
ხა… ხა… ხახახა…
- გარეთ კი არა,
სამყაროში,
ვარსკვლავების შესაწუხებლად,
უსიამოვნოდ რომ შეეკრას
ზეცას წარბები,
ჩემს გვამში,
ჩემს სულში,
ჩემს საკუთარ კოსმოსში ჩავიხარხარე…
ო, თქვენ დაწნულო ვარსკვლავებო,
ჩემი ტყუპის ცალი სად არის?
- ის წაიყვანა შავგრემანმა,
შავ მიწაში
ჩაუძღვა კიბით.
ჩემი სული
შეურაცხყოფის,
გულის მოოხების
და მკვდარი თაგვების
გადმოყრის არე.
მინდორი,
სადაც
ყველას შეუძლია ბარვა და ჩიჩქნა
და მკვდრის დამარხვა.
და მე ვიხილე
ჩემი სული,
როგორც ველი
ნახირგაცლილი,
ორ ზეგანს შორის
რომ დარჩება შუაღამისას
და ქარი გაჰგვის
უკანსკნელ
იმის სურვილებს.
”ჩემი პატრონი
ქალაქს წავიდა
და იქედან დაბრუნდება
გამდიდრებული
და შემომავლებს
ღობეს ოთხკუთხივ,
დასახლდება,
მიწას ფეხს დაჰკრავს
და გადახედავს
მომიჯნავეებს.”
და იტყვის ღმერთი:
ვიღაცა ხომ უნდა ტიროდეს,
რათა ცრემლებით დარაჯობდეს
ქვეყნის სიხარულს,
ამოირჩია
და უბრძანა
სვილისფერ ჭაბუკს:
შენი თვალები
სახედველნი კი არ არის,
საცრემლენია!
ყოველი ტირის
შენი თვალებით,
სადინარია ყველა ბალღამის,
შენი ცხვირი
წყალგამყოფია,
შენი ღაწვები
იმ ცრემლების ბილიკებია,
შენი სუნთქვა
არხევს მათ ტალღებს,
შენი ყელი
იმ ნაკადთა ჩაკონებაა,
შენი მკერდი
იმ ცრემლების ჩასაკარგავი.
ვის ძინავს
პირში ცივწყალდაგუბებულს,
ვინ დარაჯობს დედამიწას
ჯოხდაყუდებით?
ცრემლი ჩვენი,
პატიოსანი!
რამდენი რამეა ადამიანი!
აი, თუნდ ეს ხე:
მარტო რომ დგას,
აი, ეს ძაღლი:
ქუჩაზე რომ ცდილობს გადასვლას,
თავმოქცეული,
დაკვირვებული.
მე კი ვეფერები ამ ხეს,
ხელს ვუსვამ
და იმ ძაღლსაც
სიყვარულით თვალს გავაყოლებ,
მაგრამ ადამიანს ვინ ეფერება!
ჩვენ ხომ ბევრი რამ გვაქვს ისეთი,
რათა ჩვენზე ხელი აიღონ.
ჩვენ ჯერ გვეუბნებოდნენ,
- აბა , იცინეთო,
და ჩვენ ვიცინოდეთ,
- უხახახახა…
მერე გვითხრეს,
- ახლა იტირეთო!
და ჩვენც ვქვითინებდით,
- უჰოჰოჰოჰო…
მერე კი გვითხრეს,
- აი, ნახეთ, რასა ჰგავხართო!
მძულს ყველა,
ვისთვისაც სულერთია ადამიანი.
ის მგზავრია და
სულ იმას ცდილობს,
რომ გაიხსენოს,
საიდან მოდის.
ისიც არ გიკვირთ,
რომ ამხელა გზა გაიარა?
მან მზე იხილა ამოოხვრაში
და გადაწერა ყველაფერი,
რაც კი იხილა!
ნუ მოსთხოვთ მას,
რაც არ შეუძლია
და თავის თავსაც
ნუ მიაჯაჭვებთ.
გინახავთ
თქვენ ის
დაბალ სკამზე ჩამომჯდარი,
თავის ბუხრის წინ,
ღველფებში რომ ჩაიყურება?
რას ფიქრობს იგი?
თავისთავზე არა ფიქრობს
და არც თავის მოკლე გზაზე
არა სწუხს იგი!
განა ციმციმზე და კრთომაზე
თვალი მაგრდება?
ერთი წამით რომ შევაჩეროთ,
ხომ დავინახავთ,
მანამდე კი
ჩვენ ბავშვები ვართ,
ჩიტისჭერად აღტყინებულნი.
ჩვენს დაფიქრებას
განათება მოჰყვება განა?
ბარი კი ჩავა მიწაში და
ქალის მუცელიც ჩაიზნიქება
და კალამიც
მელანში ჩასჯგვლემს,
მაგრამ აზრი კი ვერ შეაღწევს
იმ ბლანტ სივრცეში…
ჩვენ წინ, ის უკან…
იმ პირობით,
რომ არ არსებობს
არც წინ, არც უკან…
და ჭკუაზე რომ არ გადავიდეთ
და სულ რომ არ გადავიჩეხოთ,
ჩვენ გვაქვს ცხოვრება
და ჩვენი თავი,
გვაქვს სიცივე,
რათა გავთბეთ
და გავიხაროთ,
გვაქვს შიმშილი,
რათა გავძღეთ
და მადლობა ვთქვათ,
გვაქვს ვარსკვლავბი,
რათა დავტკბეთ
იმათი ცქერით,
გვყავს ქალი,
რათა იმან
წარმოშვას კაცი,
საბერველივით დაუბეროს
და გააღვივოს
და რომ კაცმა
წამოშვას ქალი,
გაიხსენეთ პატარა ბავშვი:
მიამიტად რომ ჰგონია,
ტვირთს ვეწევიო,
რაკი ხელი მოავლებინეს
და წყაროს წყლიდან
სახლისაკენ წამოიყოლეს.
ისე ჩვენც ხომ არ გვეჩვენება,
რომ ვიტვირთეთ ჭეშმარიტება,
რაკი ოდნავ მხარით შევეხეთ.
VII
განა რატომ არ დავიწყე ლექსების წერა,
რომ ქვეყანა გადამერჩინა?!
ახლა კი
თვითონ ჩემი თავი გამჭირვებია.
მოიწი, ქალო,
და უყურე,
ჩემს სიმღერაში
დიდი ცრემლი
პატარებს რომ თან გაიყოლებს.
მე კი
ჩემს ყველა ნიღაბს გაჩვენებ.
მოიწიე
და დანდობით
გვერდს დამიჯექი,
შენთვის ვარიგებ ახალა ამ სიტყვებს,
როგორც
ორი მოსისხლის ხელებს.
თუ მოგაბეზრო,
გამაჩერე ხელის აქნევით,
ვით დუქანში მევიოლინე!
ღიმილი ესე,
სახეზე რომ მკიდია ახლა,
უკანასკნელი ნიშანია,
რომ ცოცხალი ვარ.
არარ შემიძლია ჩაკონება,
არარ შემიძლია გადარევა,
ვუცდიდი,
მაგრამ არ მომცა
ნიჭი მოყვასის სიყვარულისა!
ღიმილია ერთადერთი,
რომ მაშრიალებს,
ჩემი თეთრი დროშაა იგი,
რომელთაც მე მეტრებს ვუზავდები,
მეგობრებს ვხვდები...
ვიდრე ისიც არ ჩამომგლიჯეს.
მოიწი, ქალო,
ჩემო მუდმივო თანამგზავრო,
მაგრამ გახსოვდეს:
რამდენიც გინდა
ჩემმა პირმა აუგი გითხრას,
გული მუდამ გებოდიშება.
მოდი,
ჩამოვსხდეთ წყლის პირას და
ცრემლი
დავართოთ.
VIII
ქალის ცხოვრება
მის ბალიშქვეშაა.
ნივთნი პატიოსანნი,
რომელთა ხილვას
თვით მთვარეც კი ვერ შესწრებია,
იქ იმალვიან,
ცრემლის რუებიც
თავს აქ იყრიან,
იქ ინასკვიან.
სასიყვარულო ბარათიც რამ -
მოუცლელეობით
თუ ვერ მოხერხდა მისი დახევა,
იქ იმალება.
მაგრამ ჩვენ ხელს
იმ ბალიშქვეს ვერ შევაცურებთ,
თქვენ ეს თხელ წყალში
თევზის ჭერა კი არ გეგონოთ,
ქვის ქვეშიდან
თევზს რომ დაითრევთ,
მუჭაში რომ აიფართხალებთ
და ნაპირს რომ გამოხედავთ
გამარჯვებულნი.
იქ კი მე ვდგავარ!
- ეს მე, ძვირფასო?
ეს სულ მე, არა?..
არა, აქ ხომ უხერხულია,
იქეთ ბიჭები ბანაობენ
და სულ ჩვენსკენ იყურებიან.
მაშინ... არა...
მაშინ... მე თვითონ.
”განვიბანო”!
ო, ვინ იტყვის კიდევ ამ სიტყვას,
ისე მართლად
და გულწრფელად,
როგორც შენ, ქალი.
გარს რად უვლი ჩემს ბაგეებს,
ვით ცეცხლის კოცონს?
ბოლოს გინდა რომ გადაეშვა?!
ჩემი ზოდიაქო
ქალის ყველაზე წმინდა ადგილზეა
და ღმერთო, ღმერთო,
ნუ მომაკლებ მე
ამ დღეთა ტკბილთა
ჩემს ზედა დენას,
როგორც ლბილ ტალღათ
და ლამ-წყალთა
არონინებ და აქევქევებ
თევზთა, მცურავთა,
ბაყაყთა ზედა.
ქალის თაღებში მიედინება
ჩემი ცხოვრება,
მე თვითონ კი
ჭუჭყიანი ვარ!
ქალი,
რომელიც ჩემი სურვილით
იღვენთებოდა ვით საყდრის ჭერი,
ჩემს წინ დგას ახლა.
”მე თვითონ” - თქვა მან,
თითქოს თანხმობა
მარტო ღმერთმა კი არ ურჩია,
მისმა ერთგულმა მეგობრებმაც
გამოაცილეს,
რათა
ასე არ დარჩენილიყო
ეს ლამაზი და ჭკვიანი ქალი.
ერთმა მათგანმა,
ოჯახის ქალმა -
თითქოს ხელიც კი უბიძგა
და მოაგდო
ჩემამდე ტუქსვით,
ხოლო მეორემ,
ორმოცი წლის გაუთხოვარმა,
თავი დახარა,
რაც თანხმობას ნიშნავდა უკვე.
ერთ გათხოვილ ქალს
სულიწმინდისგან მიდგომაღა ენატრებოდა,
ვევედრებოდი სულ ბოლო ნოტზე,
რომლის შემდეგაც
ქვითინი იწყება...
ტირილის პირას დავდიოდი,
მის მწვანე მოლზე,
გაკვირვებისგან
სული სახეზე გამოეფინა!
ეხ! ქალს რომ ლოდი აწევს გულზე,
იმას დამტვრევა კი არ უნდა,
დადნობა უნდა,
როგორც ქვამარილს
ხარლარის ლოკვით!
თავს რომ გვერდით გადაიგდებს,
თმებს რომ გადიყრის
და ყელყურს რომ გამოაჩენს...
კაბა რომ მუხლებს ააცოცდება
და იქ შედგება -
რა შეედრება!
და...
ნეტავი თქვენა, მკვდრებო,
რომ არარაფერი აღარ მოგინდებათ!
თავისი თავით
ქალიც შეკრთება,
მაგრამ საიდან ჩაეჭრებათ სიყვარული
ამ პატარა გოგონებს ნეტავ!
ვცემე, გავლანძღე
და ის პირველად დაწვა თავისთვის,
მისი პროტესტი უხმო იყო,
როგორც თოჯინის,
სიტყვები უხვად მომდიოდა,
რადგანაც მე თავსაც ვიცავდი,
დედის მუცელში შევაბრუნე,
აღარაფერი ამართლებდა
იმის სიცოცხლეს.
და როცა გვიან,
სიბნელეში გავიგონე
მისი ტირილი,
პირველად ვიგრძენ,
რომ ის სუსტი გოგონაა,
მე კი- ვინა ვარ?!
რაღაც წმინდამ გვერდს ჩამიარა.
ძუძუებს შორის
სწორედ რომ გველის საგდებია,
მისი საწოლი!
მოგესალმებით, აივნებო,
მთელი თქვენი ქალიშვილებით!
ო, ღირს ამათი გაკვირვება,
ფანჯრის რაფაზე დაყრდნობილების,
აივნებზე გადმომდგრებისა...
ჩაითრიე, აიყოლიე!...
მაგრამ როგორღა აღვფრთოვანდე,
როდესაც ვიცი,
თუ როგორი ტანჯვით
შეკოწიწდა ეს სილამაზე.
რა ნაჭრებით,
რა ნაკერებით!..
გავტეხე
თქვენი სიცილის ფანჯარა!
გახსოვს,
მთვრალი და ოხერტიალი
ფურთხით რომ მიიკმევდი გზას?
ვინ იყო შენთან
ქარისა და ფოთლების გარდა!
შენ ხალხს ხედავდი
მხოლოდ წელსქვევით,
თითქოს დანარჩენი
ჩრჩილს შეეჭამა.
შენ ქალებს ხედავი
მხოლოდ წელქვევით,
თითქოს გინდოდა გამოგეცნო
წინმიმავალ ქვედატანთაგან
რომელი იყო წმინდანისა...
ადიოდნენ და ჩადიოდნენ,
თითქოს ამბობდნენ,
შენც... იმასაც...
შენც... იმასაც...
ატრუვებული
ძაღლი ძუკნას რომ გაჰყვება
უცხო უბანში,
რას დანართებენ იქაური ნაგაზები,
ვინ ვერ მიხვდება!
ჯოჯოხეთში რომ მოხვდებით,
მეც მინახულეთ!
* * *
IX
გინახავს მარტში
როგორ დგანან ხეები და
როგორ ელიან,
რომ ერთ ძახილზე
იფეთქონ და გამოჰფინონ
მწვანე კვირტები.
მანამდე კი... ჩიტი გადიფრენს
გამხმარ რტოებზე.
მომიცადე, გაზაფხულო,
ჯერ ნუ გაშლი
შენს მწვანე კარვებს,
მე ჯერ ისევ იმ ზამთარში ვარ,
გაბურდული მის თეთრ გორგალში.
მომიცადე,
და სულში ნუ შემომიძვრები,
მომიცადე
და თვალებში ნუ ჩამეჭრები,
თორემ შენი ელდა მეტია,
ვიდრე ათასი ჩიტის ერთად აფრთხიალება,
ვიდრე ათასი ფოთლის ერთად აღმოცენება,
...და ნუ მაკვირვებ, დღეო, რომ აქ ვარ!
მე აქ ვარ,
ჩემი მეგობარი კი
ცასა ჰკიდია
ცოლის ნაწნავით!
ჰეი, ვინა ხარ,
მანდ ვინ იმალვი?
განა შენ კი უყვარდი შენს ცოლს?!
განა მას შენთვის
ქანდარიდან ყვავილები გადმოუყრია?
განა მას შენ
თავიდანვე თან გამოჰყევი?
განა თქვენ ერთად ჩაგიფიქრეს?
სად იყავი,
როდესაც ის
ველის ყვავილებს აგროვებდა
თავის ოცნების ჭაბუკისათვის?
იქ,
იქ უნდა მდგარიყავი,
შე უბედურო,
მისი არსობის სათავეში,
იქაური წმინდა წყლები უნდა გეტოპა!
ჩემი შეყვარებული
სხვა მხარეშია,
სხვა ქვეყნის ქარი უფრიალებს თმებს,
სხვა ქუჩაში დაიარება,
სხვის ლოგინში წევს!
ვინ მელის მე გზაჯვარედინებზე!
ვინ შეიკრავს სუნთქვას
ანდა
პირში ლუკმას ვინ დაიყოვნებს,
- მოიცადე, ხომ არ მოდისო!
ან ვინ იტყვის სველ ბალიშში სახეჩარგული:
- მიყვარს, მიყვარსო!
ვერ შევუნახეთ
ერთმანეთს თავი,
გაგვცალეს
გზისპირს მდგარი ხესავით,
ჩემი ნაყოფით
შენი კალთა არ დაზნექილა,
შენი ნაყიფით
ჩემი ტუჩი არ დასუსხულა,
ვერ შევუნახეთ
ერთმანეთს თავი!...
ახლა რად გვინდა
გვამების ვნება,
ჩვრების ერთურთზე ყელების ჭდობა,
ჩვენი ზაფხული დამთავრებულა,
ვერ შევუნახეთ
ერთმანეთს თავი!...
წყეული იყოს,
ვინც პირველმა
შეგვახო ხელი,
ვინც პირველმა გაიფიქრა:
- რა კარგიაო!..
ჩვენ ხომ ერთ ჭერქვეშ
არ გვიცხოვრია,
ჩვენთვის ლოგინი არ გაუშლიათ,
ალგამოვლილი პეპლებივით
ჩვენს ფრთებზე ვტ რა წერია სუფთა ქაღალდზე
ადამიანი
თავის სახლშიც კი იკითხავს ხოლმე ხანდახან:
- საიდანა ვარ
და აქ რად ვარო?
ნუთუ ასე შორი მგზავრია?!
ბავშვობის შემდეგ,
წლების შემდეგ,
დიდი ხნის შემდეგ
მე კვლავ აქ ვწევარ,
ჩემს ძველ ბინაში
და კვლავ ვუყურებ ცას,
რომლისთვისაც
წლებს ვერაფერი ვერ დაუკლიათ,
მაგრამ ცხოვრება ის აღარ არის.
არც ძველი სახლის ფიცრებია კვლავინდებური,
თუმცა ლამაზად დაძველებულან,
რადგანაც წმინდად მოუხდიათ თავისი ვალი
ბუნების მიმართ.
ისინი მშვიდად უდრტვინველად
იფენდნენ გულზე
თოვლს, მზეს და წვიმას,
ამიტომ მათი სახეც და ფერიც
ბუნებრივია
და მშვენიერი.
და შენც რომ თავი შეადარო,
შენც რომ მოგინდეს
ახსენო
ქარი, წვიმა, თოვლი,
რომლებისთვისაც
თითო ფურცელი სიყმაწვილის შეგიწირია,
აბა დაფიქრდი,
განა შენც ასე
წმინდა იყავი იმ სამის მიმართ?
მოუთმენლობით,
გაუძლებლობით
აღბეჭდილია შენი ცხოვრება.
დავბერებულვარ,
აღარაფერს ხატავს ფიქრი
იმ ცის ნაჭერზე.
ჩემი ოცნებაც
ძველ ღობეებს ელამუნება,
რადგანაც იცის,
რომ ისინი არ გაკაწრავენ,
იმდენჯერ ისხდნენ
მათ წვერებზე
თოვლი, მზე, წვიმა...
და ნუ დაუწყებ
შენს კვალს ძებნას
ამ ადგილებში,
კაცი რომ წავა,
მისი სუნიც აიკრიფება,
ძველ ადგილებს კი
შეუძლიათ გამოგწურონ ის ბოლო ცრემლი
შენი თავისთვის რომ ინახავდი.
ასეთია კაცის ცხოვრება,
თოვლს, მზეს და წვიმას
გრძნობს ხელისგული
ამ ძველ ფიცრებში
და უხარია...
თოვლს, მზეს და წვიმას
თავისი თავი
დაუხატიათ აქ და
წასულან,
არ შეუცვლიათ მათთვის ფანქარი,
არც ერთი ბწკარი
არ წაუშლიათ!
ფიქრი წარსულზე
შეღავათიან გახსენებებში...
რატომ ვსწორდებით,
ძველ ადგილებს როცა ჩავუვლით?
წელში ვიშლებით,
ვიმართებით,
და სადაც გვინდა შეგვარცხვინონ,
ოღონდ - აქ არა!
რად უყვარს საწყალ ადამიანს
იმის მტკიცება,
რომ ტყუილად არ უცხოვრია,
რას მისცემს
ძველი ღობეების აღფრთოვანება?
ო, ძველო დედავ,
შენ მოქსოვე
ჩვენთვის ეს ბადე,
ძველო ობობავ,
შეგვისრუტე და გაათავე!
თითქოს
ერთხელ დაწერილს წერდე,
თითქოს შენი ნიჭი ის იყოს,
რომ გააცოცხლო ის სიტყვები,
ოდესღაც რომ გაიბრწყინეს
ლურსმნის თავებად.
რა წერია სუფთა ქაღალდზე?
შენ თუ მეტყვი,
რა წერია სუფთა ქაღალდზე?
თოვლი, მზე , წვიმა,
თოვლი, მზე , წვიმა...
მივარაკუნებ
ღობეებზე ჯოხს და მივდივარ
უპასუხოდ დატოვებული.
მე კი არ მინდა,
რომ ასე ვიყო,
რადგანაც ის ადგილები,
ბავშვობა რომ გამილევია,
ნობათს რაიმეს კი არ მთხოვენ
არამედ პასუხს!
რა ვუპასუხო?
შეხედე ერთი,
რა ლამაზი მთა და ბარია,
მე აქ აღვიხვენ მზის სხივები
ჩემს ბავშვობაში,
თორემ მერე სად შემხვედრია!
რა ვუპასუხო?
შენ არ უთხარი არაფერი
ჩემზე უფრო პატიოსნად დაყრილთ მუხლებზე,
არსად,
არც ერთ საუკუნეში
და იქნება მე,
უბირსა და ჩვეულებრივს,-
როგორც გლახაკს აჯილდოვებენ
მდიდრების ჯიბრით-
გამცე პასუხი:
საიდანა ვართ
და სად მივდივართ!
II
მართლაც ღირსი ვარ,
რომ თქვან ჩემზე -
აი სულელი,
კარგად იცის,
რომ ჩვენს პასუხს ვერ ეღირსება,
მაგრამ მაინც
იმავ კითხვით
კარს მოგვადგაო,
განა ყოველი დაჟინება
ნაყოფს მოიტანს?!
რამდენჯერ უნდა მოხვდეს დინგში
და უკან გაქცეულს
რამდენჯერ უნდა მივაყოლოთ
სახრე ფეხებში?
მგლის ქვეშა დევს
იგი პასუხი!
ჩემი გვამი კი
სავსე არის შეკითხვებით
და აქ იმ მიზეზის მოვყავარ სწორედ,
რა მიზეზითაც სულელი ვარ.
მითხარით, აბა,
რომელი გიჟი დაკარგავს გზას
მამის სახლისკენ
რაკი ერთხელ გეში აიღო?
თუნდაც მამამისს
გაგონებაც არ სურდეს მისი,
ის მაინც მოვა,
რადგან იცის,
რომ ყოველი რაც მას აკლია,
იმ ჭერქვეშ არის.
და თუნდ ძაღლებს დააგლეჯინონ
ასჯერ, ათასჯერ,
ის მაინც მოვა,
მისი ბილიკი
ბალახით არ დაიფარება.
ერთი შემხედე
განა ასეთი გინდოდი შენ,
როცა შექმნისთვის
ჯიგარს იშლიდი?!
ისეთია ჩემი ფიქრები,რომ ვგრძნობ,
ვერსად წამიყვანენ,
არაფერს ახალს არ მაჩვენებენ,
ისევ იმ ძველი გზით
კვლავ ჩემს თავში შემიძღვებიან.
ძველ გახსენებებს
ფრთებივით თუ ავაფრთხიალებ,
იქვე ქვასავით დავეცემი,
ბავშვობას თუ გადავუდექი?
- ჩემო ბავშვობავ,
კვლავ შემოავლე
შენი ნეკნები
ჩემს სულს,
რომელიც
ძველ ჭურჭელშია გაწყალებული!
რაა ბავშვობა?
ათიოდე გახსენებას ჰქვია ბავშვობა?
- ასე მკვლელიც გამოიწვევს
თავის მსხვერპლის სულს -
თუ სურნელია,
რომელიც ვარდს არ უბრუნდება?
ჩვენ შევატოვეთ
ჩვენი ბავშვობა
დროს,
რომ აქამდის გამოვეშვით
და ახლა აქ ვართ,
აქეთ ნაპირზე,
ის კი,
ლამაზი და საწყალი,
იმ მხარეს დარჩა -
ეს სიკვდილზე უარესია.
და საერთოდ,
რა ნება გვაქვს,
რომ გავიხსენოთ
და ჩვენ ვთქვათ
იმაზე, ვინც სხვაგან წავიდა?
იგი მკვდარია,
იმისთვის, რომ ჩვენ გვეცოცხლა,
თავი დაჰგმო და გაუჩინარდა.
რაღაც ნაჭრევი ლოყაზე და
ხალი ბეჭებზე -
- აი ბავშვობა?
მან მოილია თავის გზა,
ითამაშა თავისი როლი,
ხომ ქრებიან
ყვავილები ნაყოფისათვის,,
რომ ახლა ამათ იბზრიალონ
დიდებულ მზეზე,
მაგრამ ხის ქვეშ რომ
მაკე ღორი დაიარება?
როგორ ვიყოთ დამშვიდებულნი?
რომ შევთქვლიფეთ
ჩვენი ბავშვობა,
სულ ვჩქარობდით,
სული გვისწრებდა
და
ვისაც იგი გაუგრძელდა,
იმას დავცინეთ!
III
აი, ჩემი გოლითი,
რომელიც არ გაწბილებულა.
დილაა,
ცაცხვი,
ათასობით რომ აუსხამს
უმტვერო ნამი,
ბინდბუნდიდან ნაბიჯს გადმოდგამს
და წამოვა
ჩემი ფანჯრისკენ.
წყლის ღმერთივით
ნამს დაიბერტყავს
და მერე,
მერე მისი ტოტები
მზეს ვერცხლისფერად დააჭრელებენ.
ცაცხვის თავზე ცაცა თითქოს უფრო შეზნექილია,
როგორც ჩვენშია ორმოები
ქალის მკერდისთვის.
ის მეფე არის თავის ეზოში
და სხვა ხეები
მის იღლიებს ეტმასნებიან.
სიმშვიდეა მის გამო ირგვლივ.
მაგრამ იმ ღამით?
ახლანდელ ცაცხვში
მე კვლავ აბა როგორ ვიხილავ
იმ ბავშვის თვალებს,
გაოცებით რო უცქეროდა
ქარიშხალით დარბეულ ტიტანს,
ჩევულ ღირსებით
თავს უკვე რომ ვეღარ იჭერდა
და ცოფთებოდა
და ქარიშხალს ემატებოდა
ის გახელებაც.
ეწერა ქარი.
ერეკებოდა
იგი ღრუბლებს
და აწვიმებდა,
და დიდდებოდა
მთის მდინარე
და გამორბოდა,
ნეტავი თქვენ,
ფერდობებზე
მდგარო სახლებო!
ვაი,
ჭალაში დაბმულ თიკანს,
დიდის ამბით რომ აბია ყელზე ბაწარი!
ვაი, წყლისპირის მამულებო!
ვაი, ქვრივის ნამუშაკევო!
ეწერა წყალი.
კიდითკიდე ეწერა წყალი.
და იკბინა თითზე იმან,
ვისაც წამოცდა:
”მდინარეები დაკნინდნენო”.
თვალს ტყუილადღა აყოლებდნენ
ძირიანად ამოთხრილ ხეებს,
წყალს მოჰქონდა
მკვდარიცა და ჭირისუფალებიც.
მაგრამ წავიდა.
მოსწყინდა და გაგავეცალა
და მდინარეც დაუბრუნდა
თავის კალაპოტს,
ხოლო როდესაც
ყოველივე დაშოშმინდა
და გაფერმკთალდა,
ზეცაც
ისე გადაიწმინდა,
რომ თუ სადმე კიდევ იყო
ღრუბლის ნაფლეთი,
ბავშვის სუნთქვა გადარეკავდა,
და მდინარის ნაპირებზე
დედაბრები
ნარიყს ქექავდნენ,
ფარული შიშით,
რომ სადმე გვამს არ გადაჰყროდნენ,
ცაზე გამოჩნდა
ვეებერთელა კითხვის ნიშანი
და ყველასთვის გახდა ნათელი:
მდინარეები ზღვებისკენ,
ხოლო კაცნი - სიკვდილისაკენ!
IV
რამდენიც ძილი,
იმდენიც ღვიძილი...
და რაა იგი,
რაიც გვაღვიძებს?
რა ძახილი,
ან რა სვეტი აღმოცენდება
ჩვენს დაბინდულ გონებისათვის.
ნათელი და მიმხმობელი თავის საფენთან,
თავის წინარე შუქის საცხებლად.
რა არის იგი,
რაიც გვაღვიძებს,
წამოგვყვრის და მიგვერეკება მერმისისათვის,
სანამ უკანასკნელ
სულის ნაფლეთს არ გამოვბოლქვავთ.
ბოლო კითხვას არ ამოვისვრით
და დავიძინებთ
ბოლო ძილით,
დავითუთქებით
სულ ყველაზე
მხურვალე და ხანგრძლივი კოცნით,
ისე რომ ჩვენ კი არ ვიქნებით
იმ კოცნისაკენ მიმსწრაფველნი
და იმ ტუჩთა შემწებებელნი,
ის იქნება
ბაგეებით ჩემი მძებნელი,
ბოლოსდაბოლოს
მომსურვები ჩემი ხორცისა,
რადგანაც მე,
მართალია, კუზიანი ვარ,
სიყვარული მეც მიხარია.
და გაზაფხულის სითბოზე მეც ისე ვიშლები
როგორც დიდი,
დიდი,
დიდი
ვარდის კოკორი...
მეც ვირთვები და
მეც ვთამაშობ,
როგორც ყველა ამ ქვეყანაზე,
მაგრამ არავის გამოურბის ჩემსკენ თვალები,
ბაგეები არვის გამოსძლევს
და გაგიჟებულ ძუძუებსაც
არავინ აბამს,
- ეს საწყალი
ამ ძაღლებმა არ დაგლიჯონო!
არაა ტკბილი
მიწაში ყოფნა,
არც საავადმყოფოს წყალსა აქვს გემო,
სადაც მკვდრები
ცოცხლების ენით ლაპარაკობენ.
და მწარედ გრძნობენ,
თუ რა ცოტა დარჩათ სათქმელი.
მე თითქოს
ბევრი რამე ვნახე,
მაგრამ პირი
მაინც ღია მაქვს,
თვალებიც
ძალით დამიხუჭეს,
რომელ თაფლისთვის?
რომელი ცისთვის?
არ მოვრჩები მე ჩემს კითხვებს
და შენ,
შენ,
თავზე რომ დამმხობიხარ
და ყველაფერი
შენ გამო რომ არის ნამდვილი,
შენ,
რომელიც გამონასკვავ
ხეებზე კვირტებს.
და გოგოებსაც შენ მოუყრი
მკერდზე ძუძუებს,
შენ მიპასუხე -
როგორ შენივე შექმნილს,
უბედურსა და დაკნინებულს როდესაც ხედავ:
სოფლის გზას რომ გაჰყურებს კუტი
თავისი ჭიშკრის ღრიჭოებიდან!
რატომ დაუდე იქ საზღვარი?
რა ბალახი გადაარჩინე
იმის ფეხთაგან,
რა ბილიკები შეინახე
მტვერშეურხევი?
როგორ უყურებ ამ უბედურს
და როგორ აძლევ
ძალას
იმ დედის ნათქვეფ მუხლებს,
შვილის კუბოს უკან რომ მისდევს.
როგორ ვკვდებით,
ღმერთო ჩემო,
როგორა ვკვდებით,
რა უბრალოდ და
გულისამრევად.
გზის პირზე,
რუში
უფრო კარგად ბოლოვდება
გახრწნილი ზღარბი,
ჩვენ კი აც ხე ვართ,
არც ქვა ვართ და
არც საგანი რამ
და რომ ვიცოდეთ,
უფრო მეტად შევიზიზღებდით
ჩვენს კვალს,
ყველაფრის კიდეებზე რომ ვტოვებთ ხოლმე.
სად არიან ჩვენი თმები,
ჩვენი კბილები,
სად არი ჩვენი გაზაფხული,
ჩვენი ზამთარი!
ოი,
ჩვენზე უფრო გამძლე საგნებო!
თვისებებო!
რატომ თავიდანვე არ ვიშორებთ იმას,
რაც შემდეგ უნდა ტკივილით ვკარგოთ?!
ვინ მისცათ ნება,
თითო -თითო ფურცელი გვაძრონ
და ყველაზე უფრო მკაცრი დროის -
ზამთრის წინაშე -
შიშველი დაგვდგან!
მოვიშოროთ ყველაფერი,
რაც ბუნებისგან გვაქვს ნაბოძები,
რადგანაც ისიც კი არ ვიცით:
გულით გვაჩუქეს
თუ დაცინვით გამოიმეტეს.
დედის მუცელი
იყო ჩვენი სალხინებელი,
ჩვენ იქ ვტკბებოდით,
როგორც
ცისფერ ოკიანეში,
წყალმცენარეთა ბადეებში
გამოხვეულნი.
ბავშვს რომ ენახა ჩემი თავი,
თავს გავიქნევდი
და უკანვე გავბრუნდებოდი.
განა ასეთზე ვოცნებობდი?
სად არის ხმალი,
რომ მოგეცი?
ზოგს კი ჰგონია,
რომ წარსდგება
ის ღვთის წინაშე.
სასამართლოს ვინ გაღირსებთ!
დედის კარი რომ იღებოდეს
აქ ვის ნახავდით!
ჩვენ კი მარტოდენ
პირებიღა დაგვიფჩენია,
მაგრამ
წვიმა როდი ჩავა ამ ორმოებში,
არც ვარსკვლავი არ ჩაეტევა
და რამდენჯერაც კითხვით მივალთ,
დრუნჩში გვირტყამენ!
რა დავაშავეთ!
უყურე,
როგორ იღერებს ყელს
ეს მომღერალი
და როგორ იწვის
ის სანთლის დარად,
ჩვენ რომ შევქმენით
ჩვენივე მსგავსად.
როგორ დაწერა
მან მკაფიოდ ის სიტყვა,
რომელიც მერე
გულმოდგინედ უნდა წაშალოს.
განა კორომს არ წააგავს
ეს ორკესტრი შეფენილობით?
როგორ ახერხებს
არ გადაჰყვეს ერთ აღტკინებას,
ან შეხედე
როგორ გადადის
ერთი ჰანგიდან
სხვა, განსხვავებულ სიმღერაზე
მომღერალთ გუნდი,
როგორ წარმოშობს თავისთავში
ახალ სიყვარულს?
და მთელი ჩვენი ქალაქები,
ჩვენი გზნება და ჩვენი ყოფნაა -
ვედრება არის
და შეგტირი,
გეტოტები წმინდა სამოსზე -
ნუ დააობლებ და შვილს ნუ წაჰგვრი!
და თუკი მოგვკლავ,
მაშინ ფრთები მაინც მოგვეცი,
რათა გავფრინდეთ.
სელენა,
ნუთუ, კაცის ყოფნა ის არის მხოლოდ,
რომ შენს ამოსვლებს დაესწროს ხოლმე!
კაცის სიკვდილთან ერთად კვდება
მთელი ქვეყანა,
იხუჭება არაემარე,
მთები, გორები,
ვინაა იგი,
ვის სიცოცხლის თანამგზავრად
სიკვდილი უნდა
და ერთი ხელით რომ აშენებს,
მეორით ანგრევს?!
ჰო, ცაო, ცაო,
ჩემთან ერთად რომ იმარხები
და სამყაროვ,
ჩემთან ერთად რომ კვდები,
ჩემი თვალების წყალობითა ხარ,
თქვენა ხართ ჩემი თვალების ხელა!
ბალი... მეჯლისი... ვაგზალები...
ნუთუ ამდენი ბწყინვალება სიკვდილისაა,
მის მიერაა ერთი წამით გამოშვებული?
რამდენ რამეზე გაცვდა მზერა,
ჩვენი გულები,რამდენ რამეს გულევია...
როგორ მღერიან,
ერთი შეხედე,
როგორ აღწევენ ლაჟვარდებამდე
და ზურგსუკან კი
ხიფათი ელით,
ო, ღმერთო, ღმერთო,
ათავისუფლე
ყველა ესენი სიკვდილისაგან,
თორემ იმდენი მიდის ჩვენგან,
რომ ვერც კი ვასწრებთ
გულში მაინც ვთქვათ - ”განუსვენეო”.
შენშია ერთად
სადიზმი და გონიერება!
ყველაფერი
გვერდს რატომ გვივლის,
როგორც მდინარე,
რომელიც თითქოს ისე ახლოა,
რომ შეიძლება ჩვენიც გვეგონოს,
მხოლოდ იმიტომ,
რომ მისი ნატვრა
დიდხანს დაგვქონდა.
მაშ გავიწოდოთ
ხელი ჩვენი სურვილებისკენ?
ახლა რაც გვინდა,
რას მოგვიტანს ჩვენ სასიკეთოს,
იქნებ მერმინდელ სურვილისთვის
გვერჩია დაცდა?
ვიცადოთ და ასე განვლიოთ
ზღვის მეწამული კიდეები?
მართალი ვარ ჩემს სურვილებში?
მოიწი, ქალო,
ჩვენ ყველანი ცოლ-ქმარი ვართ,
არ არსებობს არცერთი წყვილი
ბუნებისგან ერთად ჩათქმული!
საწყალი კაცი, სულ იმას ცდილობს,
რომ ღრმა ნახნავში
ჩააგდოს თესლი!
ადამიანო,
შენზე გული
მე ჯერ კიდევ არ გამტეხია,
ჯერ კიდევ ველი,
რომ რაღაცას მოიმოქმედებ,
სანთელი შენი
ენთოს შენს შუბლზე,
შენთა თვალთა გადასასვლელზე,
მიჰყევ ამ სანთელს,
იმუშავე თვალებდახრილმა,
თავს რომ ასწევ, რას დაინახავ?
ვინ არ იფიქრა,
ქალის მკერდზე თავმიდებულმა,
თავის ცოდვაზე.
მაშ რატომღა ვუბრუნდებით
კვლავ ძველ ნაკვალევს?
ვინ?: ვინ გვეძახის?
რა თავშესაფარს ვიორმოვებთ,
ან რად გვინდა,
რომ დავიმალოთ?
რატომ ვცხრებით,
ან ჩვენი ვნების ნანაგრევებთან
რატომ ვსხდებით მოკუნტულები?
რა ახალ ჭიპს ვეძებთ ნეტავ,
რა ახალ კავშირს?
ვერ შევეჩვიეთ სიმარტოვეს?
ჰეი, საწყალო,
დედამიწაც სწორედ ეგრეა,
თავის დედას მოშორებული...
და ის ცოლ-ქმარიც,
სადღაც მთაში რომ ცხოვრობენ,
ჭიპს არ ეძებენ,
როცა ერთურთში
ჩაჰყვინთვენ ხოლმე?!
დღეს თუ არა,
ხვალ მიაგნებენ!
ვინ, ვინ არ მჯდარა
თავის ვნების ნანგრევებთან
შერცხვენილი და მოკუნტული!
ნეტავ რა არის
ჩვენს ვნებებში ისეთი ცოდვა,
რომ ამდენ ხანს ვერ შევეჩვიეთ?
იმით არ ვიშვით?
რა დავაშავეთ,
იმაზე მეტად
თვალები რომ არ გვეხილება,
რომ ჩვენს არსს ჩავწვდეთ?
ანდა მოხუცის
დამცხრალი გული
ახალგაზრდობის ვნებით სავსე მოგონებებს
ვით ეგუება?
ღალატს როგორ ეგუება,
როცა იხსენებს!?
V
- რა, ამდენმა ადამიანურმა შენ არ დაგღალა?
მოდი, მოვიხსნათ ბარგი,
ჩემოვსხდეთ,
დეიდაჩემო,
წმინდა არის შენი ჭაღარა,
როგორც ტაძრის თეთრი გუმბათი,
რომლის შეხედვაც
ვნებებს გვიქრობს
და შორს გვახედებს.
- ეს, ჩემი ქმარი რომ გცნობოდა,
განა ასე დამიყვავებდი?!.
მე და ჩემმა გოგომ გავწირეთ.
რადგან გვიშლიდა
ხელს გვიშლიდა
და მოვიშორეთ.
იმ მესამემ
ცული დაჰკრა კეფაში და
ბეჭებს უწვდინა!..
გარეთ ციოდა
დედა-შვილი
ბუხრის პირად ვისხედით და
თავ-ფეხს ვხარშავდით.
ის კი,
თითქოს
ყველაფერი ერთიუცბად დაინახაო,
ისევ ჩვენსკენ მოდიოდა,
გაღიმებული
და რაღაცის მახვეწარი.
რა უნდოდა იმ უბედურს,
ნეტა რას მთხოვდა...
სამმა დავმარხეთ ეზოში და
ქვეყნის თვალის ასახვევად
სამარეზე
თივის ძნა დავდგით.
მთვარიანი ღამე იყო -
ჩვენ ის მთვარის ძირში დავმარხეთ.
ხოლო ჩვენ კი
ცოდვამ უფრო დაგვაკავშირა...
ხვალ არ იქნება დღე,
ხვალ მზის სხივებს ნურავინ ელის,
რადგან ამ ღამით
მოხდა ყველაზე საშინელი რამ,
რაც კი მომხდარა!:
და თითქოს ჯიბრით,
მეორე დღეს მზე ამოვიდა
გამაძღარი და შენივთული,
თითქოს მსხვერპლი დაგვეკლას მისთვის
და ის სისხლი მიმატებოდეს.
ამობრწყინდა სიცოცხლის ბეჭედად
და უმანკოდ აბრჭყიალდა
თივის ბულულზე.
ადამიანურმა არ დაგღალა,
ამოდენამ, ამ უსასრულომ?
უბედურები არა ვართ, განა,
რომ, რასაც მიწა გვთავაზობს ხოლმე,
იმაზე ზეცა თავს გადაიქნევს?!
ჩვენივე თავის ჯვრებზე რომ ვართ გაკრულები,
განა ვერ ამჩნევ?
ჩვენივე სიკვდილს
სტუმრად ვესწრებით.
რამდენჯერ უნდა იწყოს თავიდან,
რამდენჯერ უნდა დაჰკრას კაცმა
მიწამყარს ფეხი,
რომ გაიხსნას და ეჩვენოს რამე,
იმედი რამე,
პასუხი რამე.
ან წუთები უბედურების
მთელს ჩვენს ცხოვრებას
ნათელს რად ჰფენენ?
ან რად მივყავართ სიხარულს იქ,
საიდანაც ვართ წამოსული -
ტკივილისაკენ?
რამდენჯერ უნდა ჩაიქინიოს
ხელის მტევანმა,
თავისით,
თითქოს ჩვენს უნებურად,
თითქოს რაღაცა აზრს ასრულებდეს.
სწორედ იმ ხელის იმ მტევანმა,
ჩვენ რომ გვარჩენდა,
ქალის თავქვეშ რომ ბევრჯერ დებულა
და უბეშიც ჩაცურებულა.
რად ეჯავრება ცხოვრებას ნეტა,
როცა მას კაცი ებღაუჭება,
და, მითუმეტეს, ერთადერთ კბილით!
ან რატომ უნდა ახსენებდე
შენივე ფეხებს,
მტკიცედ იდექით,
თქვენს მიწაზე როცა დგახართო!
ო, დედამიწავ,
შენ ხარ სურვილი,
რომელიც მე
შესრულებით არ წამიბილწავს,
შენ ხარ შუბი,
რომელიც ჩემს მკერდში გაიარს!
მაგრამ ყველაფერს
წამით ხომ მაინც უნდა შეეგუო,
ამ ყველაფრის წინ ხომ უნდა შედგე,
რომ შეიყვარო.
ან რამდენი რამ უნდა იხმო
და შეიზიზღო,
რომ შენი თავის ამარა დარჩე.
ჩვენ
ისე ვცხოვრობთ,
თითქოს ჩვენ არ ვართ,
მოგვიცლია ჩვენი თავისთვის?
დავკვირვებივართ
ჩვენი კანის თუნდაც ერთ უჯრედს?
კოცონივით რომ ანთია ჩაუქრობელად?
მაგრამ ჩვენს მზერას,
რომ ვერ ეღირსა,
რადგანაც ჩვენ
ჩვენი თავისგან ვართ განდევნილი,
დროით განსაზღვრულნი,
უმეცარნი,
ყბადაღებულნი,
”ჰაა” -ს მკითხველნი
ქვევრის პირივით.
ჩვენ
ერთმანეთის პირებიდან წაგლეჯილი
ჩვენი თავი ვართ
და სიცოცხლეც ჩვენი ისე ადრე თავდება,
როგორც ტუჩზე მიყუდებული
ნაკლული ბოთლი,
როცა ასეთი ენერგია გაქვს კაცს ყლაპვისა
და წყალს კი არა , ჰაერს ისრუტავ.
ნაყარზე დგას ჩვენი აზრი
და არა კლდეზე!
ვინ,
ვინ დაწვება თავის ლოგინში
დღის მტვრის გარეშე?
ვინ არ შემკრთალა,
სხვისი სიკვდილით
წამიერი აღტყინება რომ განუცდია?
ვის დააბრალოს საცოდავმა?
თავის უღონო არსებობას?
თუ ვინც დაჰბადა,
იმას უნდა ჩაუმტვრიოს
ფანჯრის მინები!
განა ჩვენ ის ვართ,
რასაც ვხედვთ,
ან რასაც სხვები მისჩერებიან?
მხოლოდ სიკვდილია ის კამარა,
რომლითაც ჩვენ
ჩვენს თავს შევიპყრობთ!
შიშია ჩვენი გულის მადანი.
VI
დავჯექ წყლის პირას
და დავიწყე ჩუმად ტირილი
და ჩავაყოლე
თვალი ჩემს მუხლებს
და გავხედე
ზურგსუკან ჩემს კვალს
და ვთქვი:
- განმშორდი!
ჩემი ცრემლები
იგულისხმება როგორც მდინარე.
სადაც შენი კვალი გაქრება.
წინგამხედავმა თრთოლვით ვიგრძენი,
თუ როგორ ნაზად
ჩამომაწყვეს მხრებზე ხელები
და რა სიფრთხილით
დაალაგეს ძუძუები
ჩემს დაღლილ ზურგზე…
და მომეჩვენა,
თითქოს ღმერთს ვსურდი,
რადგან ის მგზავრი,
ჩემნაირად რომ უცხოვრია,
ასე უეცრად
ასეთ სიტკბოს ღირსი არ არის.
- დაბრმავდი-თქო- ვუბრძანე ჩემს თავს,
რადგან არ მწამდა ჩემი თვალების
და აღარც იმის დაჯერება მინდოდა უკვე,
რომ კვლავ მოვტყუვდი.
წამოვდექი თვალდახუჭული
და ხმის კანკალით ვუთხარი სტუმარს:
- გამიყვანე მდინარე-მეთქი.
მან
მომწმინდა თვალზე ცრემლი,
მოსწყვიტა იგი მდინარის ბოლოს
და ჩუმად მითხრა:
გაახილე, შვილო თვალი,
დედა ვარ შენი!
ხა… ხა… ხახახა…
- გარეთ კი არა,
სამყაროში,
ვარსკვლავების შესაწუხებლად,
უსიამოვნოდ რომ შეეკრას
ზეცას წარბები,
ჩემს გვამში,
ჩემს სულში,
ჩემს საკუთარ კოსმოსში ჩავიხარხარე…
ო, თქვენ დაწნულო ვარსკვლავებო,
ჩემი ტყუპის ცალი სად არის?
- ის წაიყვანა შავგრემანმა,
შავ მიწაში
ჩაუძღვა კიბით.
ჩემი სული
შეურაცხყოფის,
გულის მოოხების
და მკვდარი თაგვების
გადმოყრის არე.
მინდორი,
სადაც
ყველას შეუძლია ბარვა და ჩიჩქნა
და მკვდრის დამარხვა.
და მე ვიხილე
ჩემი სული,
როგორც ველი
ნახირგაცლილი,
ორ ზეგანს შორის
რომ დარჩება შუაღამისას
და ქარი გაჰგვის
უკანსკნელ
იმის სურვილებს.
”ჩემი პატრონი
ქალაქს წავიდა
და იქედან დაბრუნდება
გამდიდრებული
და შემომავლებს
ღობეს ოთხკუთხივ,
დასახლდება,
მიწას ფეხს დაჰკრავს
და გადახედავს
მომიჯნავეებს.”
და იტყვის ღმერთი:
ვიღაცა ხომ უნდა ტიროდეს,
რათა ცრემლებით დარაჯობდეს
ქვეყნის სიხარულს,
ამოირჩია
და უბრძანა
სვილისფერ ჭაბუკს:
შენი თვალები
სახედველნი კი არ არის,
საცრემლენია!
ყოველი ტირის
შენი თვალებით,
სადინარია ყველა ბალღამის,
შენი ცხვირი
წყალგამყოფია,
შენი ღაწვები
იმ ცრემლების ბილიკებია,
შენი სუნთქვა
არხევს მათ ტალღებს,
შენი ყელი
იმ ნაკადთა ჩაკონებაა,
შენი მკერდი
იმ ცრემლების ჩასაკარგავი.
ვის ძინავს
პირში ცივწყალდაგუბებულს,
ვინ დარაჯობს დედამიწას
ჯოხდაყუდებით?
ცრემლი ჩვენი,
პატიოსანი!
რამდენი რამეა ადამიანი!
აი, თუნდ ეს ხე:
მარტო რომ დგას,
აი, ეს ძაღლი:
ქუჩაზე რომ ცდილობს გადასვლას,
თავმოქცეული,
დაკვირვებული.
მე კი ვეფერები ამ ხეს,
ხელს ვუსვამ
და იმ ძაღლსაც
სიყვარულით თვალს გავაყოლებ,
მაგრამ ადამიანს ვინ ეფერება!
ჩვენ ხომ ბევრი რამ გვაქვს ისეთი,
რათა ჩვენზე ხელი აიღონ.
ჩვენ ჯერ გვეუბნებოდნენ,
- აბა , იცინეთო,
და ჩვენ ვიცინოდეთ,
- უხახახახა…
მერე გვითხრეს,
- ახლა იტირეთო!
და ჩვენც ვქვითინებდით,
- უჰოჰოჰოჰო…
მერე კი გვითხრეს,
- აი, ნახეთ, რასა ჰგავხართო!
მძულს ყველა,
ვისთვისაც სულერთია ადამიანი.
ის მგზავრია და
სულ იმას ცდილობს,
რომ გაიხსენოს,
საიდან მოდის.
ისიც არ გიკვირთ,
რომ ამხელა გზა გაიარა?
მან მზე იხილა ამოოხვრაში
და გადაწერა ყველაფერი,
რაც კი იხილა!
ნუ მოსთხოვთ მას,
რაც არ შეუძლია
და თავის თავსაც
ნუ მიაჯაჭვებთ.
გინახავთ
თქვენ ის
დაბალ სკამზე ჩამომჯდარი,
თავის ბუხრის წინ,
ღველფებში რომ ჩაიყურება?
რას ფიქრობს იგი?
თავისთავზე არა ფიქრობს
და არც თავის მოკლე გზაზე
არა სწუხს იგი!
განა ციმციმზე და კრთომაზე
თვალი მაგრდება?
ერთი წამით რომ შევაჩეროთ,
ხომ დავინახავთ,
მანამდე კი
ჩვენ ბავშვები ვართ,
ჩიტისჭერად აღტყინებულნი.
ჩვენს დაფიქრებას
განათება მოჰყვება განა?
ბარი კი ჩავა მიწაში და
ქალის მუცელიც ჩაიზნიქება
და კალამიც
მელანში ჩასჯგვლემს,
მაგრამ აზრი კი ვერ შეაღწევს
იმ ბლანტ სივრცეში…
ჩვენ წინ, ის უკან…
იმ პირობით,
რომ არ არსებობს
არც წინ, არც უკან…
და ჭკუაზე რომ არ გადავიდეთ
და სულ რომ არ გადავიჩეხოთ,
ჩვენ გვაქვს ცხოვრება
და ჩვენი თავი,
გვაქვს სიცივე,
რათა გავთბეთ
და გავიხაროთ,
გვაქვს შიმშილი,
რათა გავძღეთ
და მადლობა ვთქვათ,
გვაქვს ვარსკვლავბი,
რათა დავტკბეთ
იმათი ცქერით,
გვყავს ქალი,
რათა იმან
წარმოშვას კაცი,
საბერველივით დაუბეროს
და გააღვივოს
და რომ კაცმა
წამოშვას ქალი,
გაიხსენეთ პატარა ბავშვი:
მიამიტად რომ ჰგონია,
ტვირთს ვეწევიო,
რაკი ხელი მოავლებინეს
და წყაროს წყლიდან
სახლისაკენ წამოიყოლეს.
ისე ჩვენც ხომ არ გვეჩვენება,
რომ ვიტვირთეთ ჭეშმარიტება,
რაკი ოდნავ მხარით შევეხეთ.
VII
განა რატომ არ დავიწყე ლექსების წერა,
რომ ქვეყანა გადამერჩინა?!
ახლა კი
თვითონ ჩემი თავი გამჭირვებია.
მოიწი, ქალო,
და უყურე,
ჩემს სიმღერაში
დიდი ცრემლი
პატარებს რომ თან გაიყოლებს.
მე კი
ჩემს ყველა ნიღაბს გაჩვენებ.
მოიწიე
და დანდობით
გვერდს დამიჯექი,
შენთვის ვარიგებ ახალა ამ სიტყვებს,
როგორც
ორი მოსისხლის ხელებს.
თუ მოგაბეზრო,
გამაჩერე ხელის აქნევით,
ვით დუქანში მევიოლინე!
ღიმილი ესე,
სახეზე რომ მკიდია ახლა,
უკანასკნელი ნიშანია,
რომ ცოცხალი ვარ.
არარ შემიძლია ჩაკონება,
არარ შემიძლია გადარევა,
ვუცდიდი,
მაგრამ არ მომცა
ნიჭი მოყვასის სიყვარულისა!
ღიმილია ერთადერთი,
რომ მაშრიალებს,
ჩემი თეთრი დროშაა იგი,
რომელთაც მე მეტრებს ვუზავდები,
მეგობრებს ვხვდები...
ვიდრე ისიც არ ჩამომგლიჯეს.
მოიწი, ქალო,
ჩემო მუდმივო თანამგზავრო,
მაგრამ გახსოვდეს:
რამდენიც გინდა
ჩემმა პირმა აუგი გითხრას,
გული მუდამ გებოდიშება.
მოდი,
ჩამოვსხდეთ წყლის პირას და
ცრემლი
დავართოთ.
VIII
ქალის ცხოვრება
მის ბალიშქვეშაა.
ნივთნი პატიოსანნი,
რომელთა ხილვას
თვით მთვარეც კი ვერ შესწრებია,
იქ იმალვიან,
ცრემლის რუებიც
თავს აქ იყრიან,
იქ ინასკვიან.
სასიყვარულო ბარათიც რამ -
მოუცლელეობით
თუ ვერ მოხერხდა მისი დახევა,
იქ იმალება.
მაგრამ ჩვენ ხელს
იმ ბალიშქვეს ვერ შევაცურებთ,
თქვენ ეს თხელ წყალში
თევზის ჭერა კი არ გეგონოთ,
ქვის ქვეშიდან
თევზს რომ დაითრევთ,
მუჭაში რომ აიფართხალებთ
და ნაპირს რომ გამოხედავთ
გამარჯვებულნი.
იქ კი მე ვდგავარ!
- ეს მე, ძვირფასო?
ეს სულ მე, არა?..
არა, აქ ხომ უხერხულია,
იქეთ ბიჭები ბანაობენ
და სულ ჩვენსკენ იყურებიან.
მაშინ... არა...
მაშინ... მე თვითონ.
”განვიბანო”!
ო, ვინ იტყვის კიდევ ამ სიტყვას,
ისე მართლად
და გულწრფელად,
როგორც შენ, ქალი.
გარს რად უვლი ჩემს ბაგეებს,
ვით ცეცხლის კოცონს?
ბოლოს გინდა რომ გადაეშვა?!
ჩემი ზოდიაქო
ქალის ყველაზე წმინდა ადგილზეა
და ღმერთო, ღმერთო,
ნუ მომაკლებ მე
ამ დღეთა ტკბილთა
ჩემს ზედა დენას,
როგორც ლბილ ტალღათ
და ლამ-წყალთა
არონინებ და აქევქევებ
თევზთა, მცურავთა,
ბაყაყთა ზედა.
ქალის თაღებში მიედინება
ჩემი ცხოვრება,
მე თვითონ კი
ჭუჭყიანი ვარ!
ქალი,
რომელიც ჩემი სურვილით
იღვენთებოდა ვით საყდრის ჭერი,
ჩემს წინ დგას ახლა.
”მე თვითონ” - თქვა მან,
თითქოს თანხმობა
მარტო ღმერთმა კი არ ურჩია,
მისმა ერთგულმა მეგობრებმაც
გამოაცილეს,
რათა
ასე არ დარჩენილიყო
ეს ლამაზი და ჭკვიანი ქალი.
ერთმა მათგანმა,
ოჯახის ქალმა -
თითქოს ხელიც კი უბიძგა
და მოაგდო
ჩემამდე ტუქსვით,
ხოლო მეორემ,
ორმოცი წლის გაუთხოვარმა,
თავი დახარა,
რაც თანხმობას ნიშნავდა უკვე.
ერთ გათხოვილ ქალს
სულიწმინდისგან მიდგომაღა ენატრებოდა,
ვევედრებოდი სულ ბოლო ნოტზე,
რომლის შემდეგაც
ქვითინი იწყება...
ტირილის პირას დავდიოდი,
მის მწვანე მოლზე,
გაკვირვებისგან
სული სახეზე გამოეფინა!
ეხ! ქალს რომ ლოდი აწევს გულზე,
იმას დამტვრევა კი არ უნდა,
დადნობა უნდა,
როგორც ქვამარილს
ხარლარის ლოკვით!
თავს რომ გვერდით გადაიგდებს,
თმებს რომ გადიყრის
და ყელყურს რომ გამოაჩენს...
კაბა რომ მუხლებს ააცოცდება
და იქ შედგება -
რა შეედრება!
და...
ნეტავი თქვენა, მკვდრებო,
რომ არარაფერი აღარ მოგინდებათ!
თავისი თავით
ქალიც შეკრთება,
მაგრამ საიდან ჩაეჭრებათ სიყვარული
ამ პატარა გოგონებს ნეტავ!
ვცემე, გავლანძღე
და ის პირველად დაწვა თავისთვის,
მისი პროტესტი უხმო იყო,
როგორც თოჯინის,
სიტყვები უხვად მომდიოდა,
რადგანაც მე თავსაც ვიცავდი,
დედის მუცელში შევაბრუნე,
აღარაფერი ამართლებდა
იმის სიცოცხლეს.
და როცა გვიან,
სიბნელეში გავიგონე
მისი ტირილი,
პირველად ვიგრძენ,
რომ ის სუსტი გოგონაა,
მე კი- ვინა ვარ?!
რაღაც წმინდამ გვერდს ჩამიარა.
ძუძუებს შორის
სწორედ რომ გველის საგდებია,
მისი საწოლი!
მოგესალმებით, აივნებო,
მთელი თქვენი ქალიშვილებით!
ო, ღირს ამათი გაკვირვება,
ფანჯრის რაფაზე დაყრდნობილების,
აივნებზე გადმომდგრებისა...
ჩაითრიე, აიყოლიე!...
მაგრამ როგორღა აღვფრთოვანდე,
როდესაც ვიცი,
თუ როგორი ტანჯვით
შეკოწიწდა ეს სილამაზე.
რა ნაჭრებით,
რა ნაკერებით!..
გავტეხე
თქვენი სიცილის ფანჯარა!
გახსოვს,
მთვრალი და ოხერტიალი
ფურთხით რომ მიიკმევდი გზას?
ვინ იყო შენთან
ქარისა და ფოთლების გარდა!
შენ ხალხს ხედავდი
მხოლოდ წელსქვევით,
თითქოს დანარჩენი
ჩრჩილს შეეჭამა.
შენ ქალებს ხედავი
მხოლოდ წელქვევით,
თითქოს გინდოდა გამოგეცნო
წინმიმავალ ქვედატანთაგან
რომელი იყო წმინდანისა...
ადიოდნენ და ჩადიოდნენ,
თითქოს ამბობდნენ,
შენც... იმასაც...
შენც... იმასაც...
ატრუვებული
ძაღლი ძუკნას რომ გაჰყვება
უცხო უბანში,
რას დანართებენ იქაური ნაგაზები,
ვინ ვერ მიხვდება!
ჯოჯოხეთში რომ მოხვდებით,
მეც მინახულეთ!
* * *
IX
გინახავს მარტში
როგორ დგანან ხეები და
როგორ ელიან,
რომ ერთ ძახილზე
იფეთქონ და გამოჰფინონ
მწვანე კვირტები.
მანამდე კი... ჩიტი გადიფრენს
გამხმარ რტოებზე.
მომიცადე, გაზაფხულო,
ჯერ ნუ გაშლი
შენს მწვანე კარვებს,
მე ჯერ ისევ იმ ზამთარში ვარ,
გაბურდული მის თეთრ გორგალში.
მომიცადე,
და სულში ნუ შემომიძვრები,
მომიცადე
და თვალებში ნუ ჩამეჭრები,
თორემ შენი ელდა მეტია,
ვიდრე ათასი ჩიტის ერთად აფრთხიალება,
ვიდრე ათასი ფოთლის ერთად აღმოცენება,
...და ნუ მაკვირვებ, დღეო, რომ აქ ვარ!
მე აქ ვარ,
ჩემი მეგობარი კი
ცასა ჰკიდია
ცოლის ნაწნავით!
ჰეი, ვინა ხარ,
მანდ ვინ იმალვი?
განა შენ კი უყვარდი შენს ცოლს?!
განა მას შენთვის
ქანდარიდან ყვავილები გადმოუყრია?
განა მას შენ
თავიდანვე თან გამოჰყევი?
განა თქვენ ერთად ჩაგიფიქრეს?
სად იყავი,
როდესაც ის
ველის ყვავილებს აგროვებდა
თავის ოცნების ჭაბუკისათვის?
იქ,
იქ უნდა მდგარიყავი,
შე უბედურო,
მისი არსობის სათავეში,
იქაური წმინდა წყლები უნდა გეტოპა!
ჩემი შეყვარებული
სხვა მხარეშია,
სხვა ქვეყნის ქარი უფრიალებს თმებს,
სხვა ქუჩაში დაიარება,
სხვის ლოგინში წევს!
ვინ მელის მე გზაჯვარედინებზე!
ვინ შეიკრავს სუნთქვას
ანდა
პირში ლუკმას ვინ დაიყოვნებს,
- მოიცადე, ხომ არ მოდისო!
ან ვინ იტყვის სველ ბალიშში სახეჩარგული:
- მიყვარს, მიყვარსო!
ვერ შევუნახეთ
ერთმანეთს თავი,
გაგვცალეს
გზისპირს მდგარი ხესავით,
ჩემი ნაყოფით
შენი კალთა არ დაზნექილა,
შენი ნაყიფით
ჩემი ტუჩი არ დასუსხულა,
ვერ შევუნახეთ
ერთმანეთს თავი!...
ახლა რად გვინდა
გვამების ვნება,
ჩვრების ერთურთზე ყელების ჭდობა,
ჩვენი ზაფხული დამთავრებულა,
ვერ შევუნახეთ
ერთმანეთს თავი!...
წყეული იყოს,
ვინც პირველმა
შეგვახო ხელი,
ვინც პირველმა გაიფიქრა:
- რა კარგიაო!..
ჩვენ ხომ ერთ ჭერქვეშ
არ გვიცხოვრია,
ჩვენთვის ლოგინი არ გაუშლიათ,
ალგამოვლილი პეპლებივით
ჩვენს ფრთებზე ვტ
31. ბერეთელო მიყვარხართ და ნამდვილად მასეა. შესაძლებელია ბესიკ ხარანაულს სულაც არა არქვს ეგ ლექსი წაკითხული და ვგონებ არ არის აუცილებელი.
ტრაბახით არ ვიტყვი და არავითარი ფილოლოგი და გალაკტიონოლოგი მე არ ვარ, მაგრამ გალაკტიონის დაახლოებით, 80 ლექსი ვიცი ზეპირად. სიმართლე გითხრათ, იმაში, რომ "სადა ხართ" მე ვერანაირ პლაგიატობას ვერ ვხედავ.
მეტსაც ვიტყვი, კრიტიკოსები დაობდნენ რა იყო შილლერის და რა გოეთესი მათ შემოქმედებაში. ანუ შილლერს რა ჰქონდა გოეთესი და გოეთეს რა ჰქონდა შილლერის.
კისერი უტეხიათ ყველანაირ კრიტიკოსებს და ყველანაირ "ლოგებს". შემოქმედება სულით უნდა შეიგრძნო.
ბოლო დღეები "დათვლილი" მაქვს და ერთს გეტყვით, ხალხო, ნამდვილად შეირგეთ გალაკტიონიცა და ხარანაულიც.
არიან ავტორებიც და საკითხებიც, რომელთანაც შეხება დიდი მკრეხელობაა.
თავი დაანნებთ რა !
პატივისცემით: ტენდი ბერეთელო მიყვარხართ და ნამდვილად მასეა. შესაძლებელია ბესიკ ხარანაულს სულაც არა არქვს ეგ ლექსი წაკითხული და ვგონებ არ არის აუცილებელი.
ტრაბახით არ ვიტყვი და არავითარი ფილოლოგი და გალაკტიონოლოგი მე არ ვარ, მაგრამ გალაკტიონის დაახლოებით, 80 ლექსი ვიცი ზეპირად. სიმართლე გითხრათ, იმაში, რომ "სადა ხართ" მე ვერანაირ პლაგიატობას ვერ ვხედავ.
მეტსაც ვიტყვი, კრიტიკოსები დაობდნენ რა იყო შილლერის და რა გოეთესი მათ შემოქმედებაში. ანუ შილლერს რა ჰქონდა გოეთესი და გოეთეს რა ჰქონდა შილლერის.
კისერი უტეხიათ ყველანაირ კრიტიკოსებს და ყველანაირ "ლოგებს". შემოქმედება სულით უნდა შეიგრძნო.
ბოლო დღეები "დათვლილი" მაქვს და ერთს გეტყვით, ხალხო, ნამდვილად შეირგეთ გალაკტიონიცა და ხარანაულიც.
არიან ავტორებიც და საკითხებიც, რომელთანაც შეხება დიდი მკრეხელობაა.
თავი დაანნებთ რა !
პატივისცემით: ტენდი
30. ვიცი ბესიკს არაფერში სჭირდება, მაგრამ, რომ ადგეს და ხატზე დაიფიცოს_ " გალაკტიონ ტაბიძის თხზულებათა თორმეტტომეულის აკად გამოცემის მეექვსე ტომი" თვალითაც არ მინახავს, ან_ 224-ე გვერდი სულაც ამოხეული იყო ჩემს წიგნშიო, რა ვქნათ მერე, ქალბატონო ნინო?! :) შესაძლოა, ასეცაა, როგორ თქვენ ამბობთ, მაგრამ ვერც მე შემედავება ვინმე, თუ მინდა ასე მჯეროდეს, როგორც მჯერა...არ შეიძლება ასე ცალსახად ვამტკიცოთ პრდაპირზე პირდაპირი კავშირი ამ ორ ლექსს და მით უმეტეს_ ბესიკს და გალაკტიონს შორის (ჩემი აზრით ეს, რაღა თქმა უნდა) . ვიცი ბესიკს არაფერში სჭირდება, მაგრამ, რომ ადგეს და ხატზე დაიფიცოს_ " გალაკტიონ ტაბიძის თხზულებათა თორმეტტომეულის აკად გამოცემის მეექვსე ტომი" თვალითაც არ მინახავს, ან_ 224-ე გვერდი სულაც ამოხეული იყო ჩემს წიგნშიო, რა ვქნათ მერე, ქალბატონო ნინო?! :) შესაძლოა, ასეცაა, როგორ თქვენ ამბობთ, მაგრამ ვერც მე შემედავება ვინმე, თუ მინდა ასე მჯეროდეს, როგორც მჯერა...არ შეიძლება ასე ცალსახად ვამტკიცოთ პრდაპირზე პირდაპირი კავშირი ამ ორ ლექსს და მით უმეტეს_ ბესიკს და გალაკტიონს შორის (ჩემი აზრით ეს, რაღა თქმა უნდა) .
29. ამ რედაქტირების ვერაფერი გავიგე :) მასტერკლასს ვერ მომცემდა ვინმე? - მადლობას ვეტყოდი... დიდს :) ამ რედაქტირების ვერაფერი გავიგე :) მასტერკლასს ვერ მომცემდა ვინმე? - მადლობას ვეტყოდი... დიდს :)
28. და აი რა გამახსენდა. ძველისძველი ანეგდოტია :)
_ბოლოსლდაბოლოს, რა გახდა კაცო ასეთი ეს ლელინი. ტელევიზორში ლელინი, გაზეთში ლელინი, რადიოში კიდო ლელინია. რა არის მართლა რა, კაონცეკონცოვ _ მეგრელია აღშფოთებული ძალიან ძალიან _ რაღაცა ერთი "ვეფხვისტყაოსანი" დაუწერია და შეგვჭამა ცოცხლად.
_ რას ამბობ ადამიანო, მაგი რუსთაველის დაწერიალიაო _ დაუზუსტეს ავტორი
_ ტემ ბოლეე, ტემ ბოლეე _ გაკვირდა ამჯერად მეგრელი :)))
შეიძლება "სოვსემ ნე პო ტემე", მაგრამ საღიმილოდ ხომ ვარგა? თან კრიტიკულიცაა "პო ბოლშომუ სჩოტუ" :)))
პ.ს. სტატია საინტერესოცაა და "სასაიტოც" :) და აი რა გამახსენდა. ძველისძველი ანეგდოტია :)
_ბოლოსლდაბოლოს, რა გახდა კაცო ასეთი ეს ლელინი. ტელევიზორში ლელინი, გაზეთში ლელინი, რადიოში კიდო ლელინია. რა არის მართლა რა, კაონცეკონცოვ _ მეგრელია აღშფოთებული ძალიან ძალიან _ რაღაცა ერთი "ვეფხვისტყაოსანი" დაუწერია და შეგვჭამა ცოცხლად.
_ რას ამბობ ადამიანო, მაგი რუსთაველის დაწერიალიაო _ დაუზუსტეს ავტორი
_ ტემ ბოლეე, ტემ ბოლეე _ გაკვირდა ამჯერად მეგრელი :)))
შეიძლება "სოვსემ ნე პო ტემე", მაგრამ საღიმილოდ ხომ ვარგა? თან კრიტიკულიცაა "პო ბოლშომუ სჩოტუ" :)))
პ.ს. სტატია საინტერესოცაა და "სასაიტოც" :)
27. და აი რა გამახსენდა. ძველისძველი ანეგდოტია :)
_ბოლოსლდაბოლოს, რა გახდა კაცო ასეთი ეს ლელინი. ტელევიზორში ლელინი, გაზეთში ლელინი, რადიოში კიდო ლელინია. რა არის მართლა რა, კაონცეკონცოვ _ მეგრელია აღშფოთებული ძალიან ძალიან _ რაღაცა ერთი "ვეფხვისტყაოსანი" დაუწერია და შეგვჭამა ცოცხლად.
_ რას ადამიანო, მაგი რუსთაველის დაწერიალიაო _ დაუზუსტეს ავტორი
_ ტემ ბოლეე, ტემ ბოლეე _ გაკვირდა ამჯერად მეგრელი :)))
შეიძლება "სოვსემ ნე პო ტემე", მაგრამ საღიმილოდ ხომ ვარგა? თან კრიტიკულიცაა "პო ბოლშომუ სჩოტუ" :)))
პ.ს. სტატია საინტერესოცაა და "სასაიტოც" :) და აი რა გამახსენდა. ძველისძველი ანეგდოტია :)
_ბოლოსლდაბოლოს, რა გახდა კაცო ასეთი ეს ლელინი. ტელევიზორში ლელინი, გაზეთში ლელინი, რადიოში კიდო ლელინია. რა არის მართლა რა, კაონცეკონცოვ _ მეგრელია აღშფოთებული ძალიან ძალიან _ რაღაცა ერთი "ვეფხვისტყაოსანი" დაუწერია და შეგვჭამა ცოცხლად.
_ რას ადამიანო, მაგი რუსთაველის დაწერიალიაო _ დაუზუსტეს ავტორი
_ ტემ ბოლეე, ტემ ბოლეე _ გაკვირდა ამჯერად მეგრელი :)))
შეიძლება "სოვსემ ნე პო ტემე", მაგრამ საღიმილოდ ხომ ვარგა? თან კრიტიკულიცაა "პო ბოლშომუ სჩოტუ" :)))
პ.ს. სტატია საინტერესოცაა და "სასაიტოც" :)
26. ვეთანხმები ბატონ დავით შემოქმედელს. კრიტიკამ უნდა იარსებოს... დანარჩენის გამეორებას კი რა აზრი აქვს... ვეთანხმები ბატონ დავით შემოქმედელს. კრიტიკამ უნდა იარსებოს... დანარჩენის გამეორებას კი რა აზრი აქვს...
25. "ამ ამბავმა დამარწმუნა, რომ თურმე ამგვარ შემთხვევებში მათთვის არსებობს კიდევ ერთი - მთავარი და წარუვალი ღირებულება - ადამიანი."-ყოველივე ეს ძალიან კარგი, მაგრამ ვსვამ კითხვებს:"მე არ ვარ ადამიანი?""ჩვენი შვილები(სკოლის მოსწავლეები) არ არიან ადამიანები?""არ უნდა იცოდნენ სიმართლე?""ვიღაცამ ხომ უნდა თქვას?"-თუნდაც "ცუდ მოწაფეობაში" ცუდ ადამიანობაში ჩაუთვალონ სიმართლის თქმა?გალაკტიონიც დიდია, ხარანაულიც და ნინო დარბაისელიც, მაგრამ ლიტერატურა უფრო დიდი, სიმართლე კიდევ უფრო დიდი და ღმერთი ყველაფერზე და ყველაზე დიდი(ხედავს ვის გულში რა დევს).
მადლობა, ქალბატონო ნინო! ("ის მაინც ბრუნავს!") "ამ ამბავმა დამარწმუნა, რომ თურმე ამგვარ შემთხვევებში მათთვის არსებობს კიდევ ერთი - მთავარი და წარუვალი ღირებულება - ადამიანი."-ყოველივე ეს ძალიან კარგი, მაგრამ ვსვამ კითხვებს:"მე არ ვარ ადამიანი?""ჩვენი შვილები(სკოლის მოსწავლეები) არ არიან ადამიანები?""არ უნდა იცოდნენ სიმართლე?""ვიღაცამ ხომ უნდა თქვას?"-თუნდაც "ცუდ მოწაფეობაში" ცუდ ადამიანობაში ჩაუთვალონ სიმართლის თქმა?გალაკტიონიც დიდია, ხარანაულიც და ნინო დარბაისელიც, მაგრამ ლიტერატურა უფრო დიდი, სიმართლე კიდევ უფრო დიდი და ღმერთი ყველაფერზე და ყველაზე დიდი(ხედავს ვის გულში რა დევს).
მადლობა, ქალბატონო ნინო! ("ის მაინც ბრუნავს!")
24. წერილმა და პოლემიკამ აღმიძრა სურვილი ვრცელი კომენტარის გაკეთებისა, ერთი შეხედვით, მარტივ, ბანალურ საკითხებზე. თუ გვინდა რომ ლიტერატურულმა პროცესმა იარსებობს და განვითარდეს, ნებისმიერი შემოქმედის კრიტიკა, რა რანგისაც არ უნდა იყოს ის მწერალი, აუცილებლად უნდა არსებობდეს, რა თქმა უნდა ამ შემთხვევაში ვგულისხმობ ტექსტს და არა პიროვნებას. ამდენად, მწერლის თაყვანისმცემლები, რამდენადაც მათვის ეს მტკივნეული უნდა იყოს, მსგავსი წერილების მიმართ შემწყნარებლები უნდა გახდენენ. სასიამოვნოა, თუ ეს წერილი დაწერილია კრიტიკოსის მიერ ჭემარიტების წვდომის სურვილით, ცუდია თუ მას უდევს წინაპირობად შური ან პიროვნული ანტიპათია. საქართველოში, სამწუხაროდ, უმეტეს შემთხვევაში კრიტიკის წინაპირობა ავტორსა და კრიტიკოს შორის პიროვნულ კოფლიქტზეა დაფუძნებული. ჩემთვის სრულიად უცნობია ამ წერილის დაწერის მიზეზი.შეიძლება ქალბატონი ლალი ფლობს რაიმე ინფორმაციას, ან ინტუიციაზე დაყრდნობით ამბობს.მინდა დავიჯერო, უფრო სწორედ ვიხრები იმ აზრისკენ,რომ ნინომ მიაგნო პირველწყაროს და პროფესიული ინტერესის გამო გამოაქვეყნა.ვიმეორებ, მსგავსი კრიტიკული მასალები უნდა იწერებოდეს,ზოგი მიიღებს,ზოგი არა, თანამედროვე ნობელიანტ მწერლებზე გაცილებით მკაცრი შინარსის წერილები ქვეყნდება მსოფლიოში. ამ ლექსის პირველწყარო, რამაც მოახდინა პროვოცირება ხარანაულის ლექსის შექმნისა, დიდი ალბათობით, არის გალაკტიონის აღნიშნული ლექსი.თუმცა, ჩემი აზრით ეს არ ნიშნავს რომ ადგილი გვაქვს პლაგიატთან.ვერ დავეთანხმები აზრს, რომ ეს ხარანაულის სუსტი ლექსია, მიმაჩნია ავტორის ერთ_ერთ საუკეთესო ლექსად. თუმცა ბესიკს უფრო ძლიერი ლექსებიც აქვს. ეს ის შემთხვევაა, როცა მეორადი ლექსი უფრო ძლიერია პირველწყაროზე.ეს იმას არ ნიშნავს, რომ მთლიანობაში გალაკტიონზე წინ ბესიკის შემოქმედებას ვაყენებ. რაც წეღან მოგახსენეთ, ასეთი რამ პოსტმოდერნისათვის დამახასიათებელი მოვლენებია. მაგალითისთვის ერთი კვირის წინ აშშ_ში დაიბეჭდა ჰარუკი მურაკამის თითქმის ათას გვერდიანი რომანი „1q +84”რომელიც არის ჯორჯ ორუელის რომანზე“1984“ დაწერილი რომანი.ლიტერატურული კრიტიკა მიიჩნევს რომ ეს რომანი უფრო ძლიერია, ვიდრე ორუელისა.
დასასრულ, მადლობა ქალბატონ ნინოსა და ქალბატონ ლალის, რამოდენიმე სხვა ავტორთან ერთად, რომ ამ საიტს აქცევენ ცოცხალ ლიტერატურული პროცესის შენაკადად და არ მიკარგავენ ინტერესს ამ საიტთან ურთიერთობისა. ცოტა აკადემიური კომენტარი გამომივიდა, მაპატიეთ.
წერილმა და პოლემიკამ აღმიძრა სურვილი ვრცელი კომენტარის გაკეთებისა, ერთი შეხედვით, მარტივ, ბანალურ საკითხებზე. თუ გვინდა რომ ლიტერატურულმა პროცესმა იარსებობს და განვითარდეს, ნებისმიერი შემოქმედის კრიტიკა, რა რანგისაც არ უნდა იყოს ის მწერალი, აუცილებლად უნდა არსებობდეს, რა თქმა უნდა ამ შემთხვევაში ვგულისხმობ ტექსტს და არა პიროვნებას. ამდენად, მწერლის თაყვანისმცემლები, რამდენადაც მათვის ეს მტკივნეული უნდა იყოს, მსგავსი წერილების მიმართ შემწყნარებლები უნდა გახდენენ. სასიამოვნოა, თუ ეს წერილი დაწერილია კრიტიკოსის მიერ ჭემარიტების წვდომის სურვილით, ცუდია თუ მას უდევს წინაპირობად შური ან პიროვნული ანტიპათია. საქართველოში, სამწუხაროდ, უმეტეს შემთხვევაში კრიტიკის წინაპირობა ავტორსა და კრიტიკოს შორის პიროვნულ კოფლიქტზეა დაფუძნებული. ჩემთვის სრულიად უცნობია ამ წერილის დაწერის მიზეზი.შეიძლება ქალბატონი ლალი ფლობს რაიმე ინფორმაციას, ან ინტუიციაზე დაყრდნობით ამბობს.მინდა დავიჯერო, უფრო სწორედ ვიხრები იმ აზრისკენ,რომ ნინომ მიაგნო პირველწყაროს და პროფესიული ინტერესის გამო გამოაქვეყნა.ვიმეორებ, მსგავსი კრიტიკული მასალები უნდა იწერებოდეს,ზოგი მიიღებს,ზოგი არა, თანამედროვე ნობელიანტ მწერლებზე გაცილებით მკაცრი შინარსის წერილები ქვეყნდება მსოფლიოში. ამ ლექსის პირველწყარო, რამაც მოახდინა პროვოცირება ხარანაულის ლექსის შექმნისა, დიდი ალბათობით, არის გალაკტიონის აღნიშნული ლექსი.თუმცა, ჩემი აზრით ეს არ ნიშნავს რომ ადგილი გვაქვს პლაგიატთან.ვერ დავეთანხმები აზრს, რომ ეს ხარანაულის სუსტი ლექსია, მიმაჩნია ავტორის ერთ_ერთ საუკეთესო ლექსად. თუმცა ბესიკს უფრო ძლიერი ლექსებიც აქვს. ეს ის შემთხვევაა, როცა მეორადი ლექსი უფრო ძლიერია პირველწყაროზე.ეს იმას არ ნიშნავს, რომ მთლიანობაში გალაკტიონზე წინ ბესიკის შემოქმედებას ვაყენებ. რაც წეღან მოგახსენეთ, ასეთი რამ პოსტმოდერნისათვის დამახასიათებელი მოვლენებია. მაგალითისთვის ერთი კვირის წინ აშშ_ში დაიბეჭდა ჰარუკი მურაკამის თითქმის ათას გვერდიანი რომანი „1q +84”რომელიც არის ჯორჯ ორუელის რომანზე“1984“ დაწერილი რომანი.ლიტერატურული კრიტიკა მიიჩნევს რომ ეს რომანი უფრო ძლიერია, ვიდრე ორუელისა.
დასასრულ, მადლობა ქალბატონ ნინოსა და ქალბატონ ლალის, რამოდენიმე სხვა ავტორთან ერთად, რომ ამ საიტს აქცევენ ცოცხალ ლიტერატურული პროცესის შენაკადად და არ მიკარგავენ ინტერესს ამ საიტთან ურთიერთობისა. ცოტა აკადემიური კომენტარი გამომივიდა, მაპატიეთ.
23. მე მეთერთმეტე კომენტარს ვეთანხმები!
პატივისცემით ჰენრი მილერი
პ.ს."სოფლის საყდარში წვიმა არ ჩამოდის,
რადგან არავის დაეცემა..." მე მეთერთმეტე კომენტარს ვეთანხმები!
პატივისცემით ჰენრი მილერი
პ.ს."სოფლის საყდარში წვიმა არ ჩამოდის,
რადგან არავის დაეცემა..."
22. ძალიან საინტერესო წერილია, მადლობა ავტორს.
პს: არაფერია ამ წერილში აღმაშფოთებელ-ხარანაულშესარგებელი, და ისეთ ამბებზე მაგრა მეღიმება, როგორიცაა კაკ მინიმუმ``ხარანაულის დონის ლექსებს მაინც უნდა წერდე რომ გააკრიტიკო იგი. ძალიან საინტერესო წერილია, მადლობა ავტორს.
პს: არაფერია ამ წერილში აღმაშფოთებელ-ხარანაულშესარგებელი, და ისეთ ამბებზე მაგრა მეღიმება, როგორიცაა კაკ მინიმუმ``ხარანაულის დონის ლექსებს მაინც უნდა წერდე რომ გააკრიტიკო იგი.
21. ჰო, დავამატო მინდა. სასკოლო სახელმძღვანელოები ლიტერატურაში ისეა შედგენილი, რომ მე მიხდება ჩემს მეშვიდეკლასელ გოგონას სულ სხვა ლექსებით დავუმტკიცო ამა თუ იმ ავტორის სიდიადე!
არც მაგაში ჰქონიო ბედი:) ჰო, დავამატო მინდა. სასკოლო სახელმძღვანელოები ლიტერატურაში ისეა შედგენილი, რომ მე მიხდება ჩემს მეშვიდეკლასელ გოგონას სულ სხვა ლექსებით დავუმტკიცო ამა თუ იმ ავტორის სიდიადე!
არც მაგაში ჰქონიო ბედი:)
20. "ეშმაკს ერქვას სახელად, ვინც მე ხელი დამრია"
ბ. ხარანაული. :)
პატივისცემით. :) "ეშმაკს ერქვას სახელად, ვინც მე ხელი დამრია"
ბ. ხარანაული. :)
პატივისცემით. :)
19. ხოლო დიდი კაცი თუ გამოგვერია, ისე დავკორტნით როგორც მომაკვდავ ძერას სვავები...თუ ფრინველები არ ავურიე, ასე სთქვა გამსახურდიამ, მე არაფერ შუაში ვარ, ერთი ლიმოჟელი მხატვარი:)
შეირგეთ რა ქართველებო ხარანაული! ხოლო დიდი კაცი თუ გამოგვერია, ისე დავკორტნით როგორც მომაკვდავ ძერას სვავები...თუ ფრინველები არ ავურიე, ასე სთქვა გამსახურდიამ, მე არაფერ შუაში ვარ, ერთი ლიმოჟელი მხატვარი:)
შეირგეთ რა ქართველებო ხარანაული!
18. ბესიკ ხარანაული დ ი დ ი ადამიანი და დ ი დ ი პოეტია...-სწორედ ამ მიზეზით მოხვდა სახელმძღვანელოში და არა იმიტომ რომ მან ეს ჩვეულებრივი ლექსი დაწერა, რასაც ალბათ ნებისმიერი საშუალო დონის პოეტი დაწერდა.
და თუ ვინმეს გაუჩნდება მსგავსი მოსაზრება ამ კონკრეტულ ლექსზე, და ბევრს გაუჩნდება ალბათ...:) გადახედოს მის შემოქმედებას... ეს "მარტივი" ლექსი კი არა, მისი ყოველი წარმოთქმული სიტყვაც ძფვირფასია ქართველი მკითხველისთვის...მე ასე ვფიქრობ...:)
და სავსებით სწორად მიმაჩნია, რომ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ზემოთ ჩამოთვლილმა კრიტიკოსებმა თავი შეიკავეს კრიტიკისგან...
ეყოთ ამისთვის გონიერება...:)
პლაგიატობას რაც შეეხება, სასაცილოდ მეჩვენება...გალაქტიონის მიმართ დიდ სიყვარულს უფრო დავარქმევდიმე...:)
ეს ჩემი აზრია, ერთერთი რიგითი მკითხველის...:) ბესიკ ხარანაული დ ი დ ი ადამიანი და დ ი დ ი პოეტია...-სწორედ ამ მიზეზით მოხვდა სახელმძღვანელოში და არა იმიტომ რომ მან ეს ჩვეულებრივი ლექსი დაწერა, რასაც ალბათ ნებისმიერი საშუალო დონის პოეტი დაწერდა.
და თუ ვინმეს გაუჩნდება მსგავსი მოსაზრება ამ კონკრეტულ ლექსზე, და ბევრს გაუჩნდება ალბათ...:) გადახედოს მის შემოქმედებას... ეს "მარტივი" ლექსი კი არა, მისი ყოველი წარმოთქმული სიტყვაც ძფვირფასია ქართველი მკითხველისთვის...მე ასე ვფიქრობ...:)
და სავსებით სწორად მიმაჩნია, რომ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ზემოთ ჩამოთვლილმა კრიტიკოსებმა თავი შეიკავეს კრიტიკისგან...
ეყოთ ამისთვის გონიერება...:)
პლაგიატობას რაც შეეხება, სასაცილოდ მეჩვენება...გალაქტიონის მიმართ დიდ სიყვარულს უფრო დავარქმევდიმე...:)
ეს ჩემი აზრია, ერთერთი რიგითი მკითხველის...:)
17. ჩვეულებრივი საღი აზრია, რა შუაშია შური :))
ნუ ლალი ფენომენია საიტის :** ჩვეულებრივი საღი აზრია, რა შუაშია შური :))
ნუ ლალი ფენომენია საიტის :**
16. შთაბეჭდილება დამაკლდა :) შთაბეჭდილება დამაკლდა :)
15.
ამაზრზენია ეს ყველაფერი!
"მაგრამ როცა ადამიანური დამპლობა ,როცა შური რომელიც გახრჩობს და გრღნის"
მე მრჩება რომ თქვენ თავზე საუბრობდით ამ შემთხვევაში:)
ამაზრზენია ეს ყველაფერი!
"მაგრამ როცა ადამიანური დამპლობა ,როცა შური რომელიც გახრჩობს და გრღნის"
მე მრჩება რომ თქვენ თავზე საუბრობდით ამ შემთხვევაში:)
14. დამშვიდდით, ლალი ძვირფასო და ნერვებს მოუფრთხილდით!
ამ გაგანია ოცდამეერთე საუკუნეში პოეზიასა და ზოგადად ლიტერატურაში პირველობაზე სერიოზული ფიქრი - სასაცილოა. ასეთი რამ ან ,,იქ'' ჩარჩენილებს შეიძლება სჭირდეთ, ან დამწყებებს და ამას გაგებით უნდა მოვეკიდოთ.
მოტივი თუ გაინტერესებთ - მე, სხვათა შორის, გარდა ლექსმცოდნისა, გალაკტიონოლოგი გახლავართ და ჩათვალეთ, რომ მის ინტერესებს ვიცავ, როგორც ადვოკატი.
ფაქტები წარმოგიდგინეთ. ახლა თუ თავი გაქვთ, დაამტკიცეთ, რომ გალაკტიონის უფლებები შელახული არ არის და შესაბამისად, ეს შემთხვევა არ წარმოადგენს პლაგიატს.
ნიკოლოზ აგლაძე ძვირფასო!
ნამდვილად საინტერესო და ანგარიშგასაწევი მოსაზრებაა. ვიგფიქრე და დავასკვენი შემდეგი: როგორც რიტორიკული ხერხი - ეს შეიძლება მართლაც მივიჩნიოთ ხიაზმად, ამ ხერხით სარგებლობის უფლებას ვერავის წავართმევთ. მაგრამ აქ საუბარია არა უბრალოდ იმავე ტროპის, ხერხის გამოყენებაზე, არამედ იმაზე, რომ მოძრავი რეფრენი ,, სად არიან" წარმოადგენს მთავარ კომპოზიციურ საყრდენს ორივე ლექსის ფორმისათვის ( ფორმა შინაარისგან გაუმიჯნავია) და ის , როგორც ამ ფუნქციის მატარებელი, გალაკტიონის პოეზიის ,,კუთვნილებაა", თორემ თავისთავად, კითხვითი ფრაზა ,, სად არიან?'' - განა ყოველდღიურად არ მოგვესმის სხვადასხვა სიტუაციაში?
დამშვიდდით, ლალი ძვირფასო და ნერვებს მოუფრთხილდით!
ამ გაგანია ოცდამეერთე საუკუნეში პოეზიასა და ზოგადად ლიტერატურაში პირველობაზე სერიოზული ფიქრი - სასაცილოა. ასეთი რამ ან ,,იქ`` ჩარჩენილებს შეიძლება სჭირდეთ, ან დამწყებებს და ამას გაგებით უნდა მოვეკიდოთ.
მოტივი თუ გაინტერესებთ - მე, სხვათა შორის, გარდა ლექსმცოდნისა, გალაკტიონოლოგი გახლავართ და ჩათვალეთ, რომ მის ინტერესებს ვიცავ, როგორც ადვოკატი.
ფაქტები წარმოგიდგინეთ. ახლა თუ თავი გაქვთ, დაამტკიცეთ, რომ გალაკტიონის უფლებები შელახული არ არის და შესაბამისად, ეს შემთხვევა არ წარმოადგენს პლაგიატს.
ნიკოლოზ აგლაძე ძვირფასო!
ნამდვილად საინტერესო და ანგარიშგასაწევი მოსაზრებაა. ვიგფიქრე და დავასკვენი შემდეგი: როგორც რიტორიკული ხერხი - ეს შეიძლება მართლაც მივიჩნიოთ ხიაზმად, ამ ხერხით სარგებლობის უფლებას ვერავის წავართმევთ. მაგრამ აქ საუბარია არა უბრალოდ იმავე ტროპის, ხერხის გამოყენებაზე, არამედ იმაზე, რომ მოძრავი რეფრენი ,, სად არიან" წარმოადგენს მთავარ კომპოზიციურ საყრდენს ორივე ლექსის ფორმისათვის ( ფორმა შინაარისგან გაუმიჯნავია) და ის , როგორც ამ ფუნქციის მატარებელი, გალაკტიონის პოეზიის ,,კუთვნილებაა", თორემ თავისთავად, კითხვითი ფრაზა ,, სად არიან?`` - განა ყოველდღიურად არ მოგვესმის სხვადასხვა სიტუაციაში?
13. რას ქვია სიჩუმე, ბესიკის მერე მე ვარ, მერე კიდევ მე ვარ და მერეა დიდი სიჩუმე:)) რას ქვია სიჩუმე, ბესიკის მერე მე ვარ, მერე კიდევ მე ვარ და მერეა დიდი სიჩუმე:))
12. მე ვფიქრობ რომ დამსწრე საზოგადობამ უპრიანია იმსჯელოს კონკრეტულ პრობლემაზე, არის ტუ არა ეს კონკრეტული შემთხვევა პლაგიატი და საერტოდ რაა:)
რომ არ მოცდეტ ჩემზე გაგიმარტივებთ იუზერი ლალი ანუ მე გარტყმაში არაა ლიტერატურის და ძალიან ცუდი ადამიანია.
დასტური ამაზე.:)
ახლა ჯობია წავიდეს არგუმენტირებული პოლემიკა კონკრეტული პოსტის ირგვლიც.
ჩემთვის თქვენგან განსხვავებით საინტერესოა არა ეს კონკრეტული პოლემიკა,არამედ ადამიანის საქციელის მოტივაცია:)ნინო დარბაისელის:)
პს შევთანხმდით ლიტერატურა არ ვიცი,ცუდი ადამიანი ვარ,:)მაგრამ მაქვს საოცარი ნიჭი ადამიანური სიდამპლის,პადნოჟკის ,სინაგვის დანახვის და ცნობის რაც არ უნდა სურნელოვან და ლამაზ ქაღალდში არ იყოს შეფუტული და რაც არ უნდა ''კეთილი მოსაზრებებით ''მოფრიალებული'' აქ :)უკეთეს რჩევას მოგცემთ ლიტერატურის გულანთებულ დამცველ ქალბატონ ნინოს წამებულის მანტია კარგად მოარგეთ მხრებზე ფრთები არ დაუზიანოტ:)
ბატონო ნიკოლოზ შური,ღვარძლი და ბოღმა ჩვეულებრივი ადამიანური თვისებებია:)
ნუ რა ვქნათ ერტია ეს ხარანაული და პიროვნული ღირსებებით და ნიჭით პაწა წინაა ქარტულ ლიტერატურაში:)დანარჩენებზე:)
ქარტველ ცოცხალ პოეტებში როგორი სიტუაციაა ამ მხრივ?ერტ ანეკდოტს გამოვიყენებ
ხარანაულია
მერე დიდი სიჩუმეა.
დიდი სიჩუმე და მერე მოდიან
ყველა დანარჩენი:)
და აი ამ ყველა დანარჩენში როგორმე გადაინაწილეთ ადგილები:) მე ვფიქრობ რომ დამსწრე საზოგადობამ უპრიანია იმსჯელოს კონკრეტულ პრობლემაზე, არის ტუ არა ეს კონკრეტული შემთხვევა პლაგიატი და საერტოდ რაა:)
რომ არ მოცდეტ ჩემზე გაგიმარტივებთ იუზერი ლალი ანუ მე გარტყმაში არაა ლიტერატურის და ძალიან ცუდი ადამიანია.
დასტური ამაზე.:)
ახლა ჯობია წავიდეს არგუმენტირებული პოლემიკა კონკრეტული პოსტის ირგვლიც.
ჩემთვის თქვენგან განსხვავებით საინტერესოა არა ეს კონკრეტული პოლემიკა,არამედ ადამიანის საქციელის მოტივაცია:)ნინო დარბაისელის:)
პს შევთანხმდით ლიტერატურა არ ვიცი,ცუდი ადამიანი ვარ,:)მაგრამ მაქვს საოცარი ნიჭი ადამიანური სიდამპლის,პადნოჟკის ,სინაგვის დანახვის და ცნობის რაც არ უნდა სურნელოვან და ლამაზ ქაღალდში არ იყოს შეფუტული და რაც არ უნდა ``კეთილი მოსაზრებებით ``მოფრიალებული`` აქ :)უკეთეს რჩევას მოგცემთ ლიტერატურის გულანთებულ დამცველ ქალბატონ ნინოს წამებულის მანტია კარგად მოარგეთ მხრებზე ფრთები არ დაუზიანოტ:)
ბატონო ნიკოლოზ შური,ღვარძლი და ბოღმა ჩვეულებრივი ადამიანური თვისებებია:)
ნუ რა ვქნათ ერტია ეს ხარანაული და პიროვნული ღირსებებით და ნიჭით პაწა წინაა ქარტულ ლიტერატურაში:)დანარჩენებზე:)
ქარტველ ცოცხალ პოეტებში როგორი სიტუაციაა ამ მხრივ?ერტ ანეკდოტს გამოვიყენებ
ხარანაულია
მერე დიდი სიჩუმეა.
დიდი სიჩუმე და მერე მოდიან
ყველა დანარჩენი:)
და აი ამ ყველა დანარჩენში როგორმე გადაინაწილეთ ადგილები:)
11. მსგავსება აშკარაა, მაგრამ ეს შემთხვევითი ანალოგია უნდა იყოს, ან ქვეცნობიერში ჩალექილი ემოცია. ეს უკანასკნელი უფრო სარწმუნოა, რადგან, როგორც ვიცი, გალაკტიონის დიდი მოყვარულია და თქვა კიდეც ერთ ინტერვიუში, შემოქმედების პირველ პერიოდში, გალაკტიონის ლექსებიდან მიღებული ემოციით ვწერდიო (პერიფრაზია).
ფაქტია, რომ ეს კონკრეტული ლექსი არაა ხარანაულის მწვერვალი, სავარაუდოდ, თავისი შედარებით სიმარტივის გამო იქნა არჩეული ხარანაულის ფილოსოფიური ლექსებიდან სასკოლო სახელმძღვანელოსთვის.
ისე, ჟან-მარი გუსტავ ლე კლეზიოს ერთი მოთხრობა სასტიკად ჰგავს "კლდის პირზე, ჭვავის ყანაშის", მაგრამ რახან ამას ვამბობ, შურიანი და ბოღმიანი სულაც არ ვარ, პირიქით, ძალიან მოსიყვარულე და კეთილი ადამიანი ვარ, დედასვფიცავარ:) მსგავსება აშკარაა, მაგრამ ეს შემთხვევითი ანალოგია უნდა იყოს, ან ქვეცნობიერში ჩალექილი ემოცია. ეს უკანასკნელი უფრო სარწმუნოა, რადგან, როგორც ვიცი, გალაკტიონის დიდი მოყვარულია და თქვა კიდეც ერთ ინტერვიუში, შემოქმედების პირველ პერიოდში, გალაკტიონის ლექსებიდან მიღებული ემოციით ვწერდიო (პერიფრაზია).
ფაქტია, რომ ეს კონკრეტული ლექსი არაა ხარანაულის მწვერვალი, სავარაუდოდ, თავისი შედარებით სიმარტივის გამო იქნა არჩეული ხარანაულის ფილოსოფიური ლექსებიდან სასკოლო სახელმძღვანელოსთვის.
ისე, ჟან-მარი გუსტავ ლე კლეზიოს ერთი მოთხრობა სასტიკად ჰგავს "კლდის პირზე, ჭვავის ყანაშის", მაგრამ რახან ამას ვამბობ, შურიანი და ბოღმიანი სულაც არ ვარ, პირიქით, ძალიან მოსიყვარულე და კეთილი ადამიანი ვარ, დედასვფიცავარ:)
10. სირცხვილია, როდესაც მოსაზრება, მით უფრო უპრეტენზიო და საკმარისად დასაბუთებული, მეცნიერული მოსაზრება ვინმე ლალისა თუ ნელის მიერ განიხილება ბოღმად. ასეთი საშუალოსტატისტიკური ლალია მიზეზი იმისა, რომ ყველა ჩვენი გაპიარებული მწერალი თუ პოეტი გენიოსად ცხადდება, მსოფლიოში კი ისევ 3,5 კაცი გვიცნობს. ეს ისე, გადახვევა.
ქალბატონო ნინო, რაც შეეხება საქმეს: ხომ არ არის ორივე ლექსში ხიაზმის გამოყენების საკმაოდ ტიპური მაგალითი? არა მგონია, აქ ნასესხობასთან, გავლენასთან ან, მით უფრო, პლაგიატთან გვქონდეს საქმე. თუმცა, საკამათო და აღნიშვნის ღირსი ფაქტი ნამდვილად არის.
და კიდევ ერთი, ჩემთვის გასაგებია ხსენებულ კრიტიკოსთა პოზიცია. ყოველგვარი ბოროტი განზრახვისა და შორსმავალი დასკვნების გამოტანის გარეშეც რომ აღენიშნათ, გალაკტიონსაც აქვს გამოყენებული მსგავსი ტროპიო, გამოვარდებოდა ვინმე ერთი ნელი, ან ლალი და დაიწყებოდა: შური, ღვარძლი, ბოღმა... რამდენი ხანი დასჭირდება ჩვენს საზოგადოებას, არგუმენტირებულ მოსაზრებაზე ადექვატური, მოსაზრებითვე პასუხი რომ ვისწავლოთ?!
სირცხვილია, როდესაც მოსაზრება, მით უფრო უპრეტენზიო და საკმარისად დასაბუთებული, მეცნიერული მოსაზრება ვინმე ლალისა თუ ნელის მიერ განიხილება ბოღმად. ასეთი საშუალოსტატისტიკური ლალია მიზეზი იმისა, რომ ყველა ჩვენი გაპიარებული მწერალი თუ პოეტი გენიოსად ცხადდება, მსოფლიოში კი ისევ 3,5 კაცი გვიცნობს. ეს ისე, გადახვევა.
ქალბატონო ნინო, რაც შეეხება საქმეს: ხომ არ არის ორივე ლექსში ხიაზმის გამოყენების საკმაოდ ტიპური მაგალითი? არა მგონია, აქ ნასესხობასთან, გავლენასთან ან, მით უფრო, პლაგიატთან გვქონდეს საქმე. თუმცა, საკამათო და აღნიშვნის ღირსი ფაქტი ნამდვილად არის.
და კიდევ ერთი, ჩემთვის გასაგებია ხსენებულ კრიტიკოსთა პოზიცია. ყოველგვარი ბოროტი განზრახვისა და შორსმავალი დასკვნების გამოტანის გარეშეც რომ აღენიშნათ, გალაკტიონსაც აქვს გამოყენებული მსგავსი ტროპიო, გამოვარდებოდა ვინმე ერთი ნელი, ან ლალი და დაიწყებოდა: შური, ღვარძლი, ბოღმა... რამდენი ხანი დასჭირდება ჩვენს საზოგადოებას, არგუმენტირებულ მოსაზრებაზე ადექვატური, მოსაზრებითვე პასუხი რომ ვისწავლოთ?!
9. სირცხვილია, როდესაც მოსაზრება, მით უფრო უპრეტენზიო და საკმარისად დასაბუთებული, მეცნიერული მოსაზრება ვინმე ლალისა თუ ნელის მიერ განიხილება ბოღმად. ასეთი საშუალოსტატისტიკური ლალია მიზეზი იმისა, რომ ყველა ჩვენი გაპიარებული მწერალი თუ პოეტი გენიოსად ცხადდება, მსოფლიოში კი ისევ 3,5 კაცი გვიცნობს. ეს ისე, გადახვევა.
ქალბატონო ნინო, რაც შეეხება საქმეს: ხომ არ არის ორივე ლექსში ხიაზმის გამოყენების საკმაოდ ტიპური მაგალითი? არა მგონია, აქ ნასესხობასთან, გავლენასთან ან, მით უფრო, პლაგიატთან გვქონდეს საქმე. თუმცა, საკამათო და აღნიშვნის ღირსი ფაქტი ნამდვილად არის.
და კიდევ ერთი, ჩემთვის გასაგებია ხსენებულ კრიტიკოსთა პოზიცია. ყოველგვარი ბოროტი განზრახვისა და შორსმავალი დასკვნების გამოტანის გარეშეც რომ აღენიშნათ, გალაკტიონსაც აქვს გამოყენებული მსგავსი ტროპიო, გამოვარდებოდა ვინმე ერთი ნელი, ან ლალი და დაიწყებოდა: შური, ღვარძლი, ბოღმა... რამდენი ხანი დასჭირდება ჩვენს საზოგადოებას, არგუმენტირებულ მოსაზრებაზე ადექვატური, მოსაზრებითვე პასუხი რომ ვისწავლოთ?!
სირცხვილია, როდესაც მოსაზრება, მით უფრო უპრეტენზიო და საკმარისად დასაბუთებული, მეცნიერული მოსაზრება ვინმე ლალისა თუ ნელის მიერ განიხილება ბოღმად. ასეთი საშუალოსტატისტიკური ლალია მიზეზი იმისა, რომ ყველა ჩვენი გაპიარებული მწერალი თუ პოეტი გენიოსად ცხადდება, მსოფლიოში კი ისევ 3,5 კაცი გვიცნობს. ეს ისე, გადახვევა.
ქალბატონო ნინო, რაც შეეხება საქმეს: ხომ არ არის ორივე ლექსში ხიაზმის გამოყენების საკმაოდ ტიპური მაგალითი? არა მგონია, აქ ნასესხობასთან, გავლენასთან ან, მით უფრო, პლაგიატთან გვქონდეს საქმე. თუმცა, საკამათო და აღნიშვნის ღირსი ფაქტი ნამდვილად არის.
და კიდევ ერთი, ჩემთვის გასაგებია ხსენებულ კრიტიკოსთა პოზიცია. ყოველგვარი ბოროტი განზრახვისა და შორსმავალი დასკვნების გამოტანის გარეშეც რომ აღენიშნათ, გალაკტიონსაც აქვს გამოყენებული მსგავსი ტროპიო, გამოვარდებოდა ვინმე ერთი ნელი, ან ლალი და დაიწყებოდა: შური, ღვარძლი, ბოღმა... რამდენი ხანი დასჭირდება ჩვენს საზოგადოებას, არგუმენტირებულ მოსაზრებაზე ადექვატური, მოსაზრებითვე პასუხი რომ ვისწავლოთ?!
8. სირცხვილია, როდესაც მოსაზრება, მით უფრო უპრეტენზიო და საკმარისად დასაბუთებული, მეცნიერული მოსაზრება ვინმე ლალისა თუ ნელის მიერ განიხილება ბოღმად. ასეთი სასუალოსტატისტიკური ლალია მიზეზი იმისა, რომ ყველა ჩვენი გაპიარებული მწერალი თუ პოეტი გენიოსად ცხადდება, მსოფლიოში კი ისევ 3,5 კაცი გვიცნობს. ეს ისე, გადახვევა.
ქალბატონო ნინო, რაც შეეხება საქმეს: ხომ არ არის ორივე ლექსში ხიაზმის გამოყენების საკმაოდ ტიპური მაგალითი? არა მგონია, აქ ნასესხობასთან, გავლენასთან ან, მით უფრო, პლაგიატთან გვქონდეს საქმე. თუმცა, საკამათო და აღნიშვნის ღირსი ფაქტი ნამდვილად არის.
და კიდევ ერთი, ჩემთვის გასაგებია ხსენებულ კრიტიკოსთა პოზიცია. ყოველგვარი ბოროტი განზრახვისა და შორსმავალი დასკვნების გამოტანის გარეშეც რომ აღენიშნათ, გალაკტიონსაც აქვს გამოყენებული მსგავსი ტროპიო, გამოვარდებოდა ვინმე ერთი ნელი, ან ლალი და დაიწყებოდა: შური, ღვარძლი, ბოღმა... რამდენი ხანი დასჭირდება ჩვენს საზოგადოებას, არგუმენტირებულ მოსაზრებაზე ადექვატური, მოსაზრებითვე პასუხი რომ ვისწავლოთ?!
სირცხვილია, როდესაც მოსაზრება, მით უფრო უპრეტენზიო და საკმარისად დასაბუთებული, მეცნიერული მოსაზრება ვინმე ლალისა თუ ნელის მიერ განიხილება ბოღმად. ასეთი სასუალოსტატისტიკური ლალია მიზეზი იმისა, რომ ყველა ჩვენი გაპიარებული მწერალი თუ პოეტი გენიოსად ცხადდება, მსოფლიოში კი ისევ 3,5 კაცი გვიცნობს. ეს ისე, გადახვევა.
ქალბატონო ნინო, რაც შეეხება საქმეს: ხომ არ არის ორივე ლექსში ხიაზმის გამოყენების საკმაოდ ტიპური მაგალითი? არა მგონია, აქ ნასესხობასთან, გავლენასთან ან, მით უფრო, პლაგიატთან გვქონდეს საქმე. თუმცა, საკამათო და აღნიშვნის ღირსი ფაქტი ნამდვილად არის.
და კიდევ ერთი, ჩემთვის გასაგებია ხსენებულ კრიტიკოსთა პოზიცია. ყოველგვარი ბოროტი განზრახვისა და შორსმავალი დასკვნების გამოტანის გარეშეც რომ აღენიშნათ, გალაკტიონსაც აქვს გამოყენებული მსგავსი ტროპიო, გამოვარდებოდა ვინმე ერთი ნელი, ან ლალი და დაიწყებოდა: შური, ღვარძლი, ბოღმა... რამდენი ხანი დასჭირდება ჩვენს საზოგადოებას, არგუმენტირებულ მოსაზრებაზე ადექვატური, მოსაზრებითვე პასუხი რომ ვისწავლოთ?!
7. ლალი როგორც პიროვნება ორმა კომენტარმა მოკლა ჩემს თვალში.
მე ვიცნობ ქალბატონი ნინოს შემოქმედებას, აქაც წამიკითხავს და ლიტერატურა.გე-ზეც მოცლილობის ჟამს.
ბესიკ ხარანაული ვერაფერი დიდი პოეტი და მწერალი ვერ არის, პირადად ჩემთვის. ის რომ ლექსი საჭიროებს მუშაობას და პროზა ათჯერ უფრო მეტ მუშაობას ეს გარჩევის საგანი არც უნდა გახდეს.
ემოცია კიდევ და გრძნობა თუ ჩანს, ის ვერ იქნება ძალით შეთითხნილი და სხვისი, მაგრამ ქალბატონმა ლალიმ არ იცის ამ სიტყვების განმარტება.
და მე გეთანხმებით, რომ თქვენ ხართ საუკეთესო ქართველი პოეტი კრიტიკოსებში და საუკეთესო თანამედროვე ქართველი კრიტიკოსი პოეტებში.
არავინ იფიქროს რომ პირადი ნაცნობობა გვაკავშირებს.
აქვე გავიზიარებ, ბატონი არმენ არუთინოვის სიხარულს. ლალი როგორც პიროვნება ორმა კომენტარმა მოკლა ჩემს თვალში.
მე ვიცნობ ქალბატონი ნინოს შემოქმედებას, აქაც წამიკითხავს და ლიტერატურა.გე-ზეც მოცლილობის ჟამს.
ბესიკ ხარანაული ვერაფერი დიდი პოეტი და მწერალი ვერ არის, პირადად ჩემთვის. ის რომ ლექსი საჭიროებს მუშაობას და პროზა ათჯერ უფრო მეტ მუშაობას ეს გარჩევის საგანი არც უნდა გახდეს.
ემოცია კიდევ და გრძნობა თუ ჩანს, ის ვერ იქნება ძალით შეთითხნილი და სხვისი, მაგრამ ქალბატონმა ლალიმ არ იცის ამ სიტყვების განმარტება.
და მე გეთანხმებით, რომ თქვენ ხართ საუკეთესო ქართველი პოეტი კრიტიკოსებში და საუკეთესო თანამედროვე ქართველი კრიტიკოსი პოეტებში.
არავინ იფიქროს რომ პირადი ნაცნობობა გვაკავშირებს.
აქვე გავიზიარებ, ბატონი არმენ არუთინოვის სიხარულს.
6. მადლობა, ლალი ძვირფასო!
ხომ გახსოვთ გურამიშვილის სიტყვები ,,მე რუსთველსა თავს არ ვუდრი" მეც ასევე ზუსტად ვიცი ჩემი ადგილი, როგორც პოეტმა და როგორც კრიტიკოსმა.
მე გახლავართ საუკეთესო თანამედროვე ქართველი პოეტი კრიტიკოსებში და საუკეთესო თანამედროვე ქართველი კრიტიკოსი პოეტებში. და აქ ორი აზრი არ არსებობს. :)
ბესიკი - ჩემი ერთ-ერთი პირველი მასწავლებელია.
საკმაოდ კარგად ვიცნობ მის შემოქმედებას იმისათვის, რომ ამ ტიპის მრავალი მაგალითი მომეძევებოდეს, თუ ერთი გეცოტავებათ. საკუთარი სურვილით ამას არ გავაკეთებ.
აქ საუბარია ფაქტზე, რომლის პასუხიც ლიტარატურათმცოდნეობის ფარგლებშია საძიებელი, თქვენ კი თქვენი გამოხმაურებით ცდილობთ, ფარგლებს ასცდეს საკითხით რეალურად დაინტერესებულ მკითხველთა ფიქრი. არ გეკადრებათ! :)
მადლობა, ლალი ძვირფასო!
ხომ გახსოვთ გურამიშვილის სიტყვები ,,მე რუსთველსა თავს არ ვუდრი" მეც ასევე ზუსტად ვიცი ჩემი ადგილი, როგორც პოეტმა და როგორც კრიტიკოსმა.
მე გახლავართ საუკეთესო თანამედროვე ქართველი პოეტი კრიტიკოსებში და საუკეთესო თანამედროვე ქართველი კრიტიკოსი პოეტებში. და აქ ორი აზრი არ არსებობს. :)
ბესიკი - ჩემი ერთ-ერთი პირველი მასწავლებელია.
საკმაოდ კარგად ვიცნობ მის შემოქმედებას იმისათვის, რომ ამ ტიპის მრავალი მაგალითი მომეძევებოდეს, თუ ერთი გეცოტავებათ. საკუთარი სურვილით ამას არ გავაკეთებ.
აქ საუბარია ფაქტზე, რომლის პასუხიც ლიტარატურათმცოდნეობის ფარგლებშია საძიებელი, თქვენ კი თქვენი გამოხმაურებით ცდილობთ, ფარგლებს ასცდეს საკითხით რეალურად დაინტერესებულ მკითხველთა ფიქრი. არ გეკადრებათ! :)
5. საინტერესო იქნებოდა ამაზე სხვების აზრი.
და ზოგადად ძალიან მისასალმებელი ფაქტია პირუთვნელობა და სიმარტლე,ობიექტურობა ,რაც არ უნდა მწარე იყოს ეს.
მაგრამ როცა ადამიანური დამპლობა ,როცა შური რომელიც გახრჩობს და გრღნის იმიტომ რომ ნინო ხარ რა და არადა გინდა ეს ოხერი,იო როგორ გინდა რომ წერდე ხარანაულის დონის ლექსებს,გინდა და მოკალი და არა ხელოვნურად ''თითხნიდე'' და ''კერავდე'' სხვების განწყობიდან,ემოციიდან.
და როცა სიდამპლე იფუთება ლამაზ სამოსში და როცა ეს პადნოჟკა გაპრავებულია ''ვაი , სამწუხაროდ, ასეთი ცუდი მოწაფე ვარ.''პირდაპირ ავცრემლდი ქალბატონო ნინო.მიწაზე რომ დადიხართ ფრთები ხომ არ გიშლიან ხელს:)
ვერ ვიტან ადამიანური სიდამპლის ასე უნიჭო შეფუთვას და მერე რომ ნაროდ და პუბლიკა ეტო ხავაეტ:)
კონკრეტული ლექსის ''მსგავსებაზე'' და პლაგიატზე რა თქმა უნდა სალაპარაკოა და აუცილებლად.:)მაგრამ დავარქვათ ყველაფერს თავისი სახელი და ისე:) საინტერესო იქნებოდა ამაზე სხვების აზრი.
და ზოგადად ძალიან მისასალმებელი ფაქტია პირუთვნელობა და სიმარტლე,ობიექტურობა ,რაც არ უნდა მწარე იყოს ეს.
მაგრამ როცა ადამიანური დამპლობა ,როცა შური რომელიც გახრჩობს და გრღნის იმიტომ რომ ნინო ხარ რა და არადა გინდა ეს ოხერი,იო როგორ გინდა რომ წერდე ხარანაულის დონის ლექსებს,გინდა და მოკალი და არა ხელოვნურად ``თითხნიდე`` და ``კერავდე`` სხვების განწყობიდან,ემოციიდან.
და როცა სიდამპლე იფუთება ლამაზ სამოსში და როცა ეს პადნოჟკა გაპრავებულია ``ვაი , სამწუხაროდ, ასეთი ცუდი მოწაფე ვარ.``პირდაპირ ავცრემლდი ქალბატონო ნინო.მიწაზე რომ დადიხართ ფრთები ხომ არ გიშლიან ხელს:)
ვერ ვიტან ადამიანური სიდამპლის ასე უნიჭო შეფუთვას და მერე რომ ნაროდ და პუბლიკა ეტო ხავაეტ:)
კონკრეტული ლექსის ``მსგავსებაზე`` და პლაგიატზე რა თქმა უნდა სალაპარაკოა და აუცილებლად.:)მაგრამ დავარქვათ ყველაფერს თავისი სახელი და ისე:)
4. ახალი დამთავრებული ექიმი ვარ და აკადემიკოს ნოდარ ყიფშიძეს პაციენტის დანიშნულებაში შეცდომა აღმოვუჩინე.
დავაზუსტებ ძალიან დიდი შემოვლა ჰქონდა,ასაკში იყო უკვე და საკმაოდ ატიპიურად მიმდინარეობა პაციენტში ეს ავადმყოფობა .
კარგად მახსოვს ჩემი სიამაყე და განყოფილების ექიმების მიერ ჩემი ქება -დიდება:)
რეალობა კი ასეტია მე ერტი ჩვეულებრივი რიგითი კარგი ექიმი ვიყავი მაშინ,ბატონი ნოდარი კი მსოფლიო დონის ექიმი და მეცნიერია.
და საოცრად მაღალი სულის ადამიანი-კონფერენციაზე თვითონ მოყვა ეს ფაქტი და შემაქო:)
ასე რომ ქალბატონო ნინო''კატა ვერ შეწვდა ძეხვსაო''თუ როგორაა.
მესმის ძალიან კარგად მესმის ადამიანს ახრჩობს მოშურნეობა .ძალიან ადვილი გასაგებია ეს :)
ნუ რას იზამთ საკმაოდ კარგი ლიტერატურატმცოდნე ბრძანდებით ...საკმაოდ პატივსაცემი და დაფასებული.. ნუ გასაგებია ხარანაულის დონეც გვინდა,იო როგორ გვინდა რომ ვიყოთ და მისი დონის ლექსებს ვწერდეტ:)
მაგრამ რაზ იზამთ ნი პავეზლო:)
ახალი დამთავრებული ექიმი ვარ და აკადემიკოს ნოდარ ყიფშიძეს პაციენტის დანიშნულებაში შეცდომა აღმოვუჩინე.
დავაზუსტებ ძალიან დიდი შემოვლა ჰქონდა,ასაკში იყო უკვე და საკმაოდ ატიპიურად მიმდინარეობა პაციენტში ეს ავადმყოფობა .
კარგად მახსოვს ჩემი სიამაყე და განყოფილების ექიმების მიერ ჩემი ქება -დიდება:)
რეალობა კი ასეტია მე ერტი ჩვეულებრივი რიგითი კარგი ექიმი ვიყავი მაშინ,ბატონი ნოდარი კი მსოფლიო დონის ექიმი და მეცნიერია.
და საოცრად მაღალი სულის ადამიანი-კონფერენციაზე თვითონ მოყვა ეს ფაქტი და შემაქო:)
ასე რომ ქალბატონო ნინო``კატა ვერ შეწვდა ძეხვსაო``თუ როგორაა.
მესმის ძალიან კარგად მესმის ადამიანს ახრჩობს მოშურნეობა .ძალიან ადვილი გასაგებია ეს :)
ნუ რას იზამთ საკმაოდ კარგი ლიტერატურატმცოდნე ბრძანდებით ...საკმაოდ პატივსაცემი და დაფასებული.. ნუ გასაგებია ხარანაულის დონეც გვინდა,იო როგორ გვინდა რომ ვიყოთ და მისი დონის ლექსებს ვწერდეტ:)
მაგრამ რაზ იზამთ ნი პავეზლო:)
3. შახ ი მატ:)
გენიალურ სვლას დააკლდა სუულ ცოტა 1 ნინო დარბაისელი საერტოდ არ უნდა წერდეს ლექსებს და იყოს მხოლოდ კრიტიკოსი
2 ან ''კაკ მინიმუმ''ხარანაულის დონის ლექსებს მაინც უნდა წერდეს :)მაქსიმუმ უკეთესს .;)
დარბაისელის დონის კრტიკოსები:)და პოეტესები :)ქარტულ ლიტერატურაში;)
ხარანაულის დონე კი...ხარანაულია რა...:)
და ერტი ლექსით არაფერი არ იცვლება სულ რომ ნინო დარბაისელი ყირაზე დადგეს:)
და კიდევ ერტი ადამიანურ ღირსებებს არ ვეხებით ხო?:)
აქაც არ გაუმარტლა ნინო დარბაისელს-ბესიკ ხარანაული დიდი პოეტი და დიდი ადამიანია.
აი დარბაისელის ადამიანურ ღირსებებზე და ღირებულებებზე კი დავდუმდები:)
შახ ი მატ:)
გენიალურ სვლას დააკლდა სუულ ცოტა 1 ნინო დარბაისელი საერტოდ არ უნდა წერდეს ლექსებს და იყოს მხოლოდ კრიტიკოსი
2 ან ``კაკ მინიმუმ``ხარანაულის დონის ლექსებს მაინც უნდა წერდეს :)მაქსიმუმ უკეთესს .;)
დარბაისელის დონის კრტიკოსები:)და პოეტესები :)ქარტულ ლიტერატურაში;)
ხარანაულის დონე კი...ხარანაულია რა...:)
და ერტი ლექსით არაფერი არ იცვლება სულ რომ ნინო დარბაისელი ყირაზე დადგეს:)
და კიდევ ერტი ადამიანურ ღირსებებს არ ვეხებით ხო?:)
აქაც არ გაუმარტლა ნინო დარბაისელს-ბესიკ ხარანაული დიდი პოეტი და დიდი ადამიანია.
აი დარბაისელის ადამიანურ ღირსებებზე და ღირებულებებზე კი დავდუმდები:)
2. ცუდი კი არა, კარგი მოწაფე ხარ! დანდობა უადგილოა იქ, სადაც ლიტერატურულ ღირებულებებზეა საუბარი და ე.წ. "პობლაშკებიც" მიუღებელია, მით უფრო, ნობელზე წარდგენილ მწერალთან... ამიტომაც გცემ პატივს, ჩვენი სტუდენტური წლები რომ იქით იყოს...
საინტერესოა, როგორი იქნებოდა ამ რჩეულ კრიტიკოსთა ვერდიქტი ანალოგიურ სიტუაციაში ნაკლებად ცნობილ პოეტთან?.. ცუდი კი არა, კარგი მოწაფე ხარ! დანდობა უადგილოა იქ, სადაც ლიტერატურულ ღირებულებებზეა საუბარი და ე.წ. "პობლაშკებიც" მიუღებელია, მით უფრო, ნობელზე წარდგენილ მწერალთან... ამიტომაც გცემ პატივს, ჩვენი სტუდენტური წლები რომ იქით იყოს...
საინტერესოა, როგორი იქნებოდა ამ რჩეულ კრიტიკოსთა ვერდიქტი ანალოგიურ სიტუაციაში ნაკლებად ცნობილ პოეტთან?..
1. ჰო, ნამდვილად აშკარაა ყველაფერი.
მიხარია, რომ ასეთი ,,ცუდი მოწაფეები" დარაჯობენ ქართულ ლიტერატურას :) ჰო, ნამდვილად აშკარაა ყველაფერი.
მიხარია, რომ ასეთი ,,ცუდი მოწაფეები" დარაჯობენ ქართულ ლიტერატურას :)
|
|
| მონაცემები არ არის |
|
|
