პირველად ამან გამიელვა, სულ მატყუებდა
ეს თმაჭაღარა ხეიბარი: ბოროტი თვალი
ცერად ეჭირა გასარკვევად, ტყუილის ძალი
თუ ჭრიდა ჩემზე, ტუჩებით კი ძლივს აურვებდა
გაღრეჭის წადილს, პირის კუთხეს რომ უღრუებდა
ნეტარებისგან, რაკი იგდო ახალი მგზავრი.

თავის ყავარჯენს აბა რისთვის ჩამოჰყრდნობია?
რისთვის, თუ არა ჩაუსაფრდეს, დაეგოს მახედ
ყოველ მოგზაურს, რომელიც კი დალანდავს აქვე
და სავალს ჰკითხავს? რა ჩონჩხივით ღიმილს, მგონია,
გამოაღრჭენდა, მოჰყვებოდა ჯოხის ხოხიალს 
ჩემი სახსოვრის მოსახაზად ამ მტვრიან გზაზე,

თუკი მის რჩევას დავყვებოდი და გავუხვევდი
ავბედით მხარეს, რომელშიაც, თანხმდება ყველა,
დგას ბნელი კოშკი. მაგრამ მაინც ხმის გაუცემლად
მივბრუნდი, სადაც მითითებდა, დავღუნე ქედი
და არც იმედი გამჩენია, გზის ბოლოს ხედვით
ვხარობდი მხოლოდ - თუმცაღა კი მჯეროდა ძნელად.

რადგან ამდენმა ქვეყნის ზურგზე ჩემმა ხეტებამ,
ამდენმა ძებნამ წლიდან წლამდე, ჩემი იმედის
ვარსკვლავი ლანდად გარდასახა, რომლის სხივები
ვერ გაუძლებდა წარმატების ცისკრის შეხებას.
აღარც მიცდია შეკავება გულის სიმების,
რომლებიც მარცხის მოლოდინმა აამეტყველა.

როგორც სნეულ კაცს, მიტანებულს სიკვდილის პირას,
მკვდარს რომ ჰგავს უკვე, ზედ ცრემლები აწვიმს უთვლელი
და ჭირისუფლის ნუგეში არ დარჩა ურქმელი
ესმის, ერთი რომ სხვა მეგობარს აძალებს ხშირად
გავიდეს გარეთ, გამოეშვას ამაო გმინვას:
(“გლოვით, რაც მოხდა, მომხდარია, რასღა უშველი;”)

გვერდით სხვები კი საუბრობენ, საფლავთა გუნდთან
ადგილი მასაც სად უნახონ, ან როდის დადგეს
წასვენების დღე საპატიო ცხედრისა მათკენ 
ბაირაღ-არგან-ოლარებით, წაღმად თუ ბრუნდად,
ხოლო კაცს ესმის ყველაფერი და ისღა უნდა,
წიხლი არ უკრათ სიყვარულზე და მალე წარხდეს,

მეც შეჭირვება ძიებისას მრავლად მეწვია,
მარცხი იმდენჯერ დამისახეს, მიმთვალეს რიგში
იმდენჯერ “რაზმის” - მხედრებისა, რომელთაც მიწყივ,
დამარცხებამდე, ბნელი კოშკი თურმე ეძიათ,
რომ ისღა მსურდა, მეც მათ მსგავსად მარცხი მეწვნია
და კითხვად ესღა დამრჩენოდა: ვიყავ კი ღირსი?

უსასოობის დარად ჩუმი, გამოვეცალე
იმ ავ ხეიბარს, შემოვბრუნდი მტვრიანი გზიდან
ბილიკზე, სადაც მითითებდა. მთელი დღე მზიდან
სინათლე ძლივს თუ მოდიოდა, და არემარე
ბინდში ცურავდა, მაგრამ ბოლო სხივები მწარე
დაესო დაბლობს, ერთი მსხვერპლიც რომ მიიზიდა.

მიზნისკენ, მაშინ! იმ დაბლობზე არც კი გამევლო
მანძილი ბევრი: ნაბიჯისა ერთის თუ ორის
შემდეგ მივბრუნდი, რომ მენახა, თუ იყო შორი
უხიფათო გზა: აღარ დამხვდა - ყველგან გარშემო
დაბლობი ჩანდა, სულ ეს იყო მთელი გარემო.
განმეგრძო წინსვლა, დამრჩენოდა ერთიღა სწორი.

განვაგრძე კიდეც. არ მგონია, მენახა ადრე
ბუნება ასე გამჭლეული - მწირი ველობი:
რის ყვავილები? კედრის ტყესაც ხომ არ ველოდი!
მაგრამ რძიანა, ანდაც ღვარძლი შეძლებდა სადმე
თავისი მოდგმის გასაღებას თუნდ ასეთ დახლზე,
გაიფიქრებდი; იმრავლებდა მისი ჭელოფი.

არა! ღატაკი, უსიცოცხლო და წანახდენი
იყო იმ მიწის სამფლობელო. “თუ არ გკლავს ცქერის
სურვილი, გასწი,” განმიცხადა ბუნებამ წყენით:
“თუ არაფერს სურს, აქ იხაროს, რაა საშველი,
ბოლო ჟამისა თუ უწამლებს ამას სასჯელი:
იქნებ წყლულები ცეცხლით შანთოს და დამხსნას ტყვენი.”

შიგდაშიგ თუკი თავწაცლილი ნარშავის ყუნწი
მოჩანდა მაღლა, დანარჩენებს შური ახრჩობდათ.
ამდენი ხვრელი და ნახვრეტი რაღამ ამოჭრა
ღოლოს გაფიჩხულ, შავ ფოთლებში, რომ ჰქონდათ უწინ
სიმწვანე ალბათ? რომელიღაც პირუტყვი ჩლუნგი
უგვანი ჯურის მათ სიცოცხლეს თუ მოაშთობდა.

ხოლო ბალახი კანტი-კუნტად იყო ფენილი
კეთროვნის თმებად; ღეროები დამხმარი ესხა
თიხას, თითქოსდა წყალ-ტალახი სისხლის რომ ესვა.
ერთი ბრმა ცხენი, ჯანდაგი და ხორცდაცვენილი,
შტერივით იდგა, საიდანღაც აქ გაჩენილი:
ალბათ მიხრწნილი გამოაგდო თავლიდან ეშმამ!

ცოცხალი? იქნებ მკვდარიც იყო, რა ვიცი აბა;
დაძაგრულ ყელზე კოშტების ქვეშ ჩანდა მალები
და ფაფრის წვირში დაეხუჭა მძიმედ თვალები;
არ მახსოვს ასე მწუხარება შერწყმული ზაფრას;
ალბათ, მტერიც არ მძულებია აგრერიგ მძაფრად;
ავი ზნის თუა, სულს რომ ღაფავს ახლა წვალებით!

მზერა დავიხშე, გულში ვცადე მისი შემართვა.
იმ კაცის მსგავსად, ბრძოლის წინ რომ ღვინით მხნევდება,
უკეთეს წარსულს მოვუნდომე თვალის შევლება,
ვიდრე შევძლებდი, თავზე მედო, რაც კი მემართა.
თავიდან ფიქრი, ბრძოლა მერე - წესი მხედართა:
ძველ დღეთა გემო - და ყველაფერს კვლავ მოევლება.

ოღონდ ეგ არა! ქათბერტისა მეჩვენა სახე
ოქროს კულულთა ჩარჩოებში, რომ წამოწითლდა
გაცინებისას, და ხელზეც კი ვიგრძენი მშვილდად
შემორკალული იმ ძვირფასი ხელისა მახე,
სჩვეოდა როგორც. ერთი ღამის სირცხვილო, გნახე!
გამოეცალა ჩემს გულს ცეცხლი, კვლავ გამიცივდა.

გაილსი, მაშინ - აი, ისიც, მამაცი სული
ათი წლით ადრე: ნაკურთხ რაინდს უნათებს მზერა.
ვის მკერდს ძალედვა (თქვა მან ) მისებრ ძალუმად ძგერა?
კარგია - მაგრამ - აჰ! ვის ახლის ჯალათი კრული
სახეში გრაგნილს? მის რაზმელებს ჩაუწყდათ გული.
გხვდა, საცოდავო მოღალატევ, ფურთხი და წყევლა!

შესაზარ აწმყოს ვამჯობინებ კვლავ ასეთ წარსულს!
დაბნელებული ისევ წინ გზა გადამეშალა;
ყოველი ხმა და სახილველი გადამემალა.
ბუკიოტს მაინც თუ დავლანდავ, ან რამე ავსულს?
ვიკითხე: მაშინ უღიმღამო ვაკობზე გასულს
შემომხვდა რაღაც და ფიქრების გეზი მეცვალა.

მოულოდნელად, პაწაწინა მდინარემ ჩქარმა
გამისრიალა უცაბედად გზაზე გველივით.
მდორე დინება არ ჭავლავდა წყალს არხეინი;
ამ სასტიკ ქაფში ალბათ თავად ეშმაკმა ჩადგა
ვარვარა ჩლიქი - იმისთვის, რომ ენახა მაღლა
ამოხეთქილი შავი დორბლის ცვენა ზეიმით.

ასე ნამლევა, ასე გულღრძო! ნაპირზე, გრძლივად
დაჩოქილიყვნენ გაღრეკილი ჯუჯა თხმელები;
გალუმპულ წნორებს ჩამოეშვათ მათ წინ ხელები
უსასოობის გამწარებით, თვითმკვლელთა მწკრივად:
მდინარე, რომლის გამოობით ჩავარდნენ ჭირად,
რა ჭირიც იყო - მიგორავდა გაუჩერებლივ.

რომლის გავლისას, წმინდანებო, როგორი ცუდი
მტანჯავდა შიში მკვდრის სახეზე ფეხით დადგომის
ყოველი ბიჯით, შუბისპირის ანდაც ჩარჭობის
თმის ხვეულებში, დამფარველის ვისიმე უპის!
წყლის ვირთხა იყო, ალბათ, რასაც ჩავეცი შუბი,
ვაიმე, ოღონდ! ჩვილის ზრინვა მესმა გამჭოლი.

ნაპირზე გასვლით გავიხარე: წვალებას მოვრჩი,
უკეთეს ადგილს მოველოდი. კიდევ რა გნებავს!
აქ ვინ იბრძოლა, რანაირი ბოღმა ავსებდათ,
რით გახდნენ შემძლე ნესტიანი მიწისა მოთხრის
გაუვალ ტყლაპოდ? ბაყაყებად შხამიან როფში,
გავარვარებულ გალიაში ველურ კატებად

თუ გადაიქცნენ მებრძოლები მდინარის პირში.
ხომ ჰქონდათ ვაკე, აქ ყველანი რამ დააკავათ?
ამ თხრილის გარეთ ნაკვალევი არ დააკარა
მიწას არავინ. ჩანს, უდუღდათ ბალღამი ტვინში
მონების მსგავსად, გალერებზე თურქმა რომ იცის
გადაკიდება ერთმანეთზე, დროის საკლავად.

და უტევანიც არ გამევლო - პირდაპირ, შეხე!
ეს მანქანები რისთვის იყო, ან ეს ბორბალი,
ბორბალი არა, ჩარხი უფრო - ალბათ გორგალი
კაცთა ხორცისა რომ ეფლითა! ტოფეტის ველზე
თუ იდგმებოდა საწამებლად. სიყვითლე კეხზე
შემოსდგომოდა, რკინის კბილთა ჟანგით მომხრავი.

შემდეგ ნაჯიჯგნი არე დამხვდა, ოდესღაც - ტევრი,
ჭაობი შემდგომ, ხოლო ახლა - მიწა, ურგებად
დანატოვები; (ასე თამაშს  ბრიყვი უნდება:
წაახდენს, ისევ გააკეთებს, სანამდის ბევრი
მოღლიდეს შრომა: გასწევს მერე!) სარბენზე მწევრის -
დუბელა, თიხა, პარტახი და შავი ურვება.

ადგილას - ბმოებს დაეყარათ, ჭრელებს და რუხებს,
ადგილას - რაღაც ავადობით მიწა ნირცვლილი
ხავსით ლპებოდა, ან ბუშტებით თალხი სირსვილის;
გახლეჩილ მუხას გადავაწყდი, მის უხმო კრუნჩხვებს
მოჰგავდა სახე, სააქაოს კბილებს რომ უღრჭენს,
და წამის შემდეგ პირდაფჩენილს მოსდის სიკვდილი.

ბოლო კი ჯერაც არსად ჩანდა, რაც არ მესურვა!
თვალსაწიერზე - არაფერი, საღამოს გარდა,
არსაით -გზა და წასასვლელი! მოქცეულს დარდად
დიდმა ფრინველმა, აბადონის შავმა მეგზურმა
ჩამისრიალა: დრაკონივით, არც კი შეძრულა,
ფრთა გამკრა ოდნავ - ბედის მაცნე გამოდგა ალბათ.

რადგანაც თავის აწევისას შევნიშნე, თითქოს
მიმწუხრში დაბლობს შეუმჩნევლად ეთმო ადგილი
მთა-გორებისთვის - ვერ უხმობდი თუმცა წადილით
ამგვარად ღრეებს  - მანამდეც რომ იქ იდგნენ ვითომ.
ცვლილებამ  როგორ გამაოგნა - მითხარი თვითონ!
გავცლოდი როგორ, არც ამის თქმა ჩანდა ადვილი.

სწორედაც, რაღაც უკუღმართი ოინი, ვიგრძენ,
შემემთხვა - როდის, უფალს თუ აქვს ძალა გაგების -
ავ სიზმრად, ალბათ. იქ და მაშინ, ცდა გზის გაგნების
გათავდა ასე, დანებების როდესაც პირზე
მობრუნდა რაღაც კიდევ ერთხელ, ამგვარად წკიპზე
ხაფანგი სხლტება მომართული - და ბნელს ვარდები!

დარჩენილს სახტად, იმავწამსვე ცეცხლი შემეგზნო:
ეს ხომ ის იყო! მარჯვენა მხრით დამდგარან მთები
ორი ხარივით, ბრძოლაში რომ უხლიათ რქები,
მარცხნივ ფლატეა გადაცლილი... შტერო, ჩერჩეტო:
რეგვენო თავო, დაგდებულო მხრებზე ზედმეტო,
მთელი ცხოვრება ემზადე და ვერ იცან ხედი!

ამათ შუაში რაღა იდგა, გარდა კოშკისა?
დაბალს, დავსებულს ბრიყვი კაცის გულივით, მქრალი
ქვისაგან მრგვალად აშენებულს, მეორე ცალი
არა ჰყავს ქვეყნად. მოსეირე ელფი ფრთონვისა
უჩვენებს ასე მოზღვაოსნეს ქარაფს ბროლისას
მაშინღა, როცა ხომალდს უკვე ზედ ახლის წყალი.

ვერ ხედავ ნუთუ, ღამის გამო? ჰოდა, დღე ალალ
კიდეც დაბრუნდა ამისათვის! მზემ, ჩანასვლელზე,
სულ ერთი წამით გაიელვა ქედის ნამზღვლევზე:
გორები, როგორც მონადირე დევები, წვანან
ნიკაპზე ხელით, შესცქერიან ნადირის სავალს:
“ვეღარსად წავა სასიკვდილე - ფეხზე, აძგერე!”

არ გესმის ნუთუ? ყველგან იყო ხმები, მატობდა
დარისხებული ზარის მსგავსად. ყურებში მედგა
სახელი ყველა მეგობრისა, ტოლ-სწორთა ჩემთა:
ერთს ძალა ჰქონდა რაოდენი, სხვას მამაცობა,
იღბალი - შემდეგს, მაგრამ მაინც ყველამ დატოვა
ქვეყანა, გაქრა! ერთმა წამმა ზღვა ამხსნა ცრემლთა.

იქ იდგა ყველა, შეკრებილი გორების თავით,
ვეხილე რათა უკანასკნელ ნათლის ციალთა
სურათი ბოლო! მობრუნებულთ ალის ბრიალად
შევკიდე თვალი: ყველა ვიცან. და აი, მაინც,
მარად ერთგული ქარხის ბუკი ტუჩებზე დავიც
და ავამღერე: “ყმა როლანდი ბნელ კოშკს მიადგა!”




Robert Browning - Childe Roland To The Dark Tower Came

I.
My first thought was, he lied in every word,
That hoary cripple, with malicious eye
Askance to watch the workings of his lie
On mine, and mouth scarce able to afford
Suppression of the glee, that pursed and scored
Its edge, at one more victim gained thereby.

II.
What else should he be set for, with his staff?
What, save to waylay with his lies, ensnare
All travellers who might find him posted there,
And ask the road? I guessed what skull-like laugh
Would break, what crutch ’gin write my epitaph
For pastime in the dusty thoroughfare.

III.
If at his counsel I should turn aside
Into that ominous tract which, all agree,
Hides the Dark Tower. Yet acquiescingly
I did turn as he pointed, neither pride
Now hope rekindling at the end descried,
So much as gladness that some end might be.

IV.
For, what with my whole world-wide wandering,
What with my search drawn out through years, my hope
Dwindled into a ghost not fit to cope
With that obstreperous joy success would bring,
I hardly tried now to rebuke the spring
My heart made, finding failure in its scope.

V.
As when a sick man very near to death
Seems dead indeed, and feels begin and end
The tears and takes the farewell of each friend,
And hears one bit the other go, draw breath
Freelier outside, (‘since all is o’er,’ he saith
And the blow fallen no grieving can amend;’)

VI.
When some discuss if near the other graves
be room enough for this, and when a day
Suits best for carrying the corpse away,
With care about the banners, scarves and staves
And still the man hears all, and only craves
He may not shame such tender love and stay.

VII.
Thus, I had so long suffered in this quest,
Heard failure prophesied so oft, been writ
So many times among ’The Band’ to wit,
The knights who to the Dark Tower’s search addressed
Their steps - that just to fail as they, seemed best,
And all the doubt was now - should I be fit?

VIII.
So, quiet as despair I turned from him,
That hateful cripple, out of his highway
Into the path he pointed. All the day
Had been a dreary one at best, and dim
Was settling to its close, yet shot one grim
Red leer to see the plain catch its estray.

IX.
For mark! No sooner was I fairly found
Pledged to the plain, after a pace or two,
Than, pausing to throw backwards a last view
O’er the safe road, ’twas gone; grey plain all round;
Nothing but plain to the horizon’s bound.
I might go on, naught else remained to do.

X.
So on I went. I think I never saw
Such starved ignoble nature; nothing throve:
For flowers - as well expect a cedar grove!
But cockle, spurge, according to their law
Might propagate their kind with none to awe,
You’d think; a burr had been a treasure trove.

XI.
No! penury, inertness and grimace,
In some strange sort, were the land’s portion. ‘See
Or shut your eyes,’ said Nature peevishly,
It nothing skills: I cannot help my case:
’Tis the Last Judgement’s fire must cure this place
Calcine its clods and set my prisoners free.’

XII.
If there pushed any ragged thistle-stalk
Above its mates, the head was chopped, the bents
Were jealous else. What made those holes and rents
In the dock’s harsh swarth leaves, bruised as to baulk
All hope of greenness? Tis a brute must walk
Pashing their life out, with a brute’s intents.

XIII.
As for the grass, it grew as scant as hair
In leprosy; thin dry blades pricked the mud
Which underneath looked kneaded up with blood.
One stiff blind horse, his every bone a-stare,
Stood stupified, however he came there:
Thrust out past service from the devil’s stud!

XIV.
Alive? he might be dead for aught I knew,
With that red gaunt and colloped neck a-strain.
And shut eyes underneath the rusty mane;
Seldom went such grotesqueness with such woe;
I never saw a brute I hated so;
He must be wicked to deserve such pain.

XV.
I shut my eyes and turned them on my heart,
As a man calls for wine before he fights,
I asked one draught of earlier, happier sights,
Ere fitly I could hope to play my part.
Think first, fight afterwards, the soldier’s art:
One taste of the old time sets all to rights.

XVI.
Not it! I fancied Cuthbert’s reddening face
Beneath its garniture of curly gold,
Dear fellow, till I almost felt him fold
An arm to mine to fix me to the place,
The way he used. Alas, one night’s disgrace!
Out went my heart’s new fire and left it cold.

XVII.
Giles then, the soul of honour - there he stands
Frank as ten years ago when knighted first,
What honest man should dare (he said) he durst.
Good - but the scene shifts - faugh! what hangman hands
Pin to his breast a parchment? His own bands
Read it. Poor traitor, spit upon and curst!

XVIII.
Better this present than a past like that:
Back therefore to my darkening path again!
No sound, no sight as far as eye could strain.
Will the night send a howlet or a bat?
I asked: when something on the dismal flat
Came to arrest my thoughts and change their train.

XIX.
A sudden little river crossed my path
As unexpected as a serpent comes.
No sluggish tide congenial to the glooms;
This, as it frothed by, might have been a bath
For the fiend’s glowing hoof - to see the wrath
Of its black eddy bespate with flakes and spumes.

XX.
So petty yet so spiteful! All along,
Low scrubby alders kneeled down over it;
Drenched willows flung them headlong in a fit
Of mute despair, a suicidal throng:
The river which had done them all the wrong,
Whate’er that was, rolled by, deterred no whit.

XXI.
Which, while I forded - good saints, how I feared
To set my foot upon a dead man’s cheek,
Each step, of feel the spear I thrust to seek
For hollows, tangled in his hair or beard!
- It may have been a water-rat I speared,
But, ugh! it sounded like a baby’s shriek.

XXII.
Glad was I when I reached the other bank.
Now for a better country. Vain presage!
Who were the strugglers, what war did they wage,
Whose savage trample thus could pad the dank
soil to a plash? Toads in a poisoned tank
Or wild cats in a red-hot iron cage -

XXIII.
The fight must so have seemed in that fell cirque,
What penned them there, with all the plain to choose?
No footprint leading to that horrid mews,
None out of it. Mad brewage set to work
Their brains, no doubt, like galley-slaves the Turk
Pits for his pastime, Christians against Jews.

XXIV.
And more than that - a furlong on - why, there!
What bad use was that engine for, that wheel,
Or brake, not wheel - that harrow fit to reel
Men’s bodies out like silk? With all the air
Of Tophet’s tool, on earth left unaware
Or brought to sharpen its rusty teeth of steel.

XXV.
Then came a bit of stubbed ground, once a wood,
Next a marsh it would seem, and now mere earth
Desperate and done with; (so a fool finds mirth,
Makes a thing and then mars it, till his mood
Changes and off he goes!) within a rood -
Bog, clay and rubble, sand, and stark black dearth.

XXVI.
Now blotches rankling, coloured gay and grim,
Now patches where some leanness of the soil’s
Broke into moss, or substances like boils;
Then came some palsied oak, a cleft in him
Like a distorted mouth that splits its rim
Gaping at death, and dies while it recoils.

XXVII.
And just as far as ever from the end!
Naught in the distance but the evening, naught
To point my footstep further! At the thought,
A great black bird, Apollyon’s bosom friend,
Sailed past, not best his wide wing dragon-penned
That brushed my cap - perchance the guide I sought.

XXVIII.
For, looking up, aware I somehow grew,
’Spite of the dusk, the plain had given place
All round to mountains - with such name to grace
Mere ugly heights and heaps now stolen in view.
How thus they had surprised me - solve it, you!
How to get from them was no clearer case.

XXIX.
Yet half I seemed to recognise some trick
Of mischief happened to me, God knows when -
In a bad dream perhaps. Here ended, then
Progress this way. When, in the very nick
Of giving up, one time more, came a click
As when a trap shuts - you’re inside the den.

XXX.
Burningly it came on me all at once,
This was the place! those two hills on the right,
Crouched like two bulls locked horn in horn in fight;
While to the left a tall scalped mountain ... Dunce,
Dotard, a-dozing at the very nonce,
After a life spent training for the sight!

XXXI.
What in the midst lay but the Tower itself?
The round squat turret, blind as the fool’s heart,
Built of brown stone, without a counterpart
In the whole world. The tempest’s mocking elf
Points to the shipman thus the unseen shelf
He strikes on, only when the timbers start.

XXXII.
Not see? because of night perhaps? - why day
Came back again for that! before it left
The dying sunset kindled through a cleft:
The hills, like giants at a hunting, lay,
Chin upon hand, to see the game at bay, -
’Now stab and end the creature - to the heft!’

XXXIII.
Not hear? When noise was everywhere! it tolled
Increasing like a bell. Names in my ears
Of all the lost adventurers, my peers -
How such a one was strong, and such was bold,
And such was fortunate, yet each of old
Lost, lost! one moment knelled the woe of years.

XXXIV.
There they stood, ranged along the hillsides, met
To view the last of me, a living frame
For one more picture! In a sheet of flame
I saw them and I knew them all. And yet
Dauntless the slug-horn to my lips I set,
And blew. ’Childe Roland to the Dark Tower came.’