ბერნიდან შინ, ფრანკფურტში ვბრუნდებოდი. მატარებლით მომიხდა გამგზავრება და საშინლად ვბრაზობდი. მოსაცდელში, ხმაურიან კაფეში ვიჯექი, დრო უნდა გამეყვანა. ჩაის ვსვამდი და სიახლეებს ვეცნობოდი. ცხვირი ბოლომდე მქონდა ჩარგული სმარტფონში და ირგვლივ ვერაფერს ვამჩნევდი გამვლელების ფეხსაცმლის ლანჩების გარდა. დრო ნელა გადიოდა. კაფეში ყველა მაგიდა დაკავებული იყო მომლოდინე ხალხით.
_ უკაცრავად, შეიძლება დავჯდე თქვენს მაგიდასთან? _ ქალის ხმა იყო. არც ამიხედავს, ისე დავთანხმდი.
_ დიახ, რა თქმა უნდა.
იგი დაჯდა და მაგიდაზე ხმაურით დააწყო ფორთოხლის წვენი და კრუასანები. ვითომ ის არ მეყოფოდა, კაფეში რომ გუგუნი იდგა ამდენი ხალხის ჩუმი საუბრებისგან, ახლა მისი ხრიგინ-წკარუნისთვისაც უნდა გამეძლო. ლამის ცხვირით მივებჯინე სმარტფონის ეკრანს კონცენტრირებისთვის და კითხვა განვაგრძე.
რამდენიმე წუთით აღარ დაურღვევია ჩემი მყუდროება. მერე მომესმა მაგიდაზე თითების კაკუნი და სტვენით ნამღერი ვივალდის "შემოდგომა", მერე ჩახველება, მერე ვიგრძენი სიგარეტის კვამლი. ეს უკვე მეტისმეტი იყო. ასთმის შეტევა დამემართებოდა, თუ რამეს არ ვიღონებდი.
_ თუ შეიძლება, ნუ მოწევთ, მის!
_ ამ კაფეში მოწევა ნებადართულია, მისტერ, _ ირონიულად მოჭუტული თვალებით მიპასუხა.
თვალი შევავლე. ძალიან ლამაზი იყო. სქელი წაბლისფერი თმა, ყავისფერი თვალები, სწორი ცხვირი და ვარდისფერი დაბურცული ტუჩები. ხელში ლამაზად ეჭირა წვრილი სიგარეტი და გამოშვებულ კვამლში მეორე ხელის თითებს აფარფატებდა. რაღაცნაირად, კატას ჰგავდა, შავ, მოქნილ კატას.
_ ასთმის შეტევა დამემრთება, მის, შემიბრალეთ!
მან უკმაყოფილოდ ჩააქრო სიგარეტი ღრმად ამოისუნთქა და ისე შეიმართა, როგორც კატა, რომელიც თაგვზე თავდასხმისთვის ემზადება. რაღაცის თქმა უნდოდა. ვანიშნე, გისმენთ-მეთქი.
_ მაშინ უნდა მოისმინოთ ჩემი სულელური ამბები. მე სულ ვლაპარაკობ. რომ არ ვილაპარაკო, ვეწევი. თუ არ მოვწევ, უნდა ვილაპარაკო. რას კითხულობთ, სერ?
_ პოლიტიკურ სიახლეებს.
_ პოლიტიკოსი ხართ?
_ ექიმი გახლავართ.
_ რისი ექიმი?
_ კარდიოლოგი.
_ ცუდია. მე ფსიქიატრი მჭირდებოდა.
_ რისთვის გჭირდებოდათ ფსიქიატრი?
_ მე ცოტათი შეშლილი ვარ, _ თქვა ხელზე ნიკაპდაყრდნობილმა და მაგიდაზე მეორე ხელის თითები გამომწვევად აარაკუნა.
_ რაში გამოიხატება თქვენი შეშლილობა? _ გულწრფელად დავინტერესდი.
მან სივრცეში გაიხედა და თითქოს თავისთვის თქვა:
_ თავგადასავლების ძიებაში.
ეს ნამდვილად არ იყო ის სიტყვები, რომლის გაგონებაც ახლა მინდოდა. მატარებლებს ვერ ვიტანდი და თან საშინლად დაღლილი ვიყავი. მხოლოდ ის მინდოდა, სწრაფად ჩავსულიყავი შინ და პირდაპირ თბილ აბაზანაში დამეძინა. იმედი მქონდა, მე არ ვიქნებოდი მისი მორიგი თავგადასავალი. ამბის მოსმენას კიდევ არა უშავდა.
_ ურიგო მსმენელი არ ვარ. შეგიძლიათ ილაპარაკოთ.
და მან დაიწყო ლაპარაკი. თავი "ფორესტ გამპის" გვერდით, ძელსკამზე მჯდომ უცნობად წარმოვიდგინე. და რა საოცარია, რომ მანაც ისევე დაიწყო, როგორც ფორესტმა.
_ "დედაჩემი ყოველთვის ამბობდა, ცხოვრება შოკოლადის ყუთს ჰგავს, არასოდეს იცი, რა შეგხვდება", _ ჩემი გაოცება რომ შენიშნა, გადაიკისკისა.
_ რა მოხდა, გიყვარს "ფორესტ გამპი"? აი, მე კი ვერ ვიტან. იმიტომ, რომ მშურს მისი.
_ რატომ გშურთ?
_ მას ყველაფერი ჰქონდა. თავგადასავლები, ემოციები, შეგრძნებები...
_ და თქვენ არ გაქვთ?
_ მე ვეძებ.
_ სად ეძებთ?
_ აი აქ.
_ სად აქ?
_ აქ, მთელ ევროპაში დავეხეტები, სადგურები, ხალხი, კაფეები...
_ და რა საჭიროა ეს ყველაფერი? რას ეძებთ, რას გულისხმობთ თავგადასავლებში?
_ რომ ცხოვრობ, ამის შეგრძნებაა თავგადასავალი. გულის რიტმის ცვლილებას რომ ხშირად იგრძნობ, ესაა ცხოვრება.
_ გულის რიტმის ხშირი ცვლილებები, ეს ხომ არითმიაა, _ ვთქვი და ვინანე. მას არ მოეწონა ჩემი კარდიოლოგიური რეპლიკა, მაგრამ ძალა მოიკრიბა და განაგრძო.
_ როცა ერთი ზურგჩანთა და შიგ ორი ხელი ჩასაცმელია მხოლოდ შენი ტვირთი და როცა გული მატარებლის ვაგონივით მძიმე გაქვს, შეგიძლია, იარო, იარო, იარო, ევროპის რკინიგზის ქსელში ბუზივით გაიხლართო და გაჩერებებზე პატარა ქვებად ჩამოარიგო შენი დარდები, ტკივილები და სამაგიეროდ შეივსო ახალი ადამიანების სიმსუბუქით, მათი გამოხედვების სიმსუბუქით, მათი სუნთქვების სიმსუბუქით, მათი შეხების სიმსუბუქით, ღრუბელივით აიმსუბუქო გული. მოსაცდელის სკამზე რომ გძინავს და ელოდები, როდის ჩამოდგება შენი მატარებელი ბაქანზე, ეს ის მომენტია, როცა არსად არ ხარ, არ არსებობ. მერე მოდის მატარებელი და შენ იწყებ მოძრაობას ერთი ადგილიდან მეორესკენ ანუ შენს არსებობას აზრი ეძლევა, ძარღვებში სისხლი იწყებს მოძრაობას, იღვიძებ. ელოდები, როგორ თანამგზავრს შეგახვედრებს შემთხვევითობა.
საერთოდ, მატარებლების ამბები ბევრგან წამიკითხავს და ყველა ერთმანეთს ჰგავს, ყველა სულელურია, მაგრამ, სანამ ახალია, მანამდე ჭკუას კარგავ ამ ამბებზე. დრო გადის და ხედავ, არაფერია, არაფერი გრჩება. და ასეც უნდა იყოს. მატარებლების ამბები დასავიწყებელია.
მე, ზოგადად, ისეთი ტიპი ვარ, სულ ვფიქრობ, ვინ მომიჯდება მატარებელში გვერდით, ვინ _ თვითმფრინავის ბორტზე, ვინ _ მეტროში. მინდა, რომ გვერდზე მჯდომმა სულ მიყუროს, ღრმად ისუნთქოს, ვითომ შემთხვევით მსუბუქად შემეხოს პერანგის სახელოთი, მერე მინდა, რომ მე ცალი ყურსასმენი ვათხოვო და ერთად ვუსმინოთ მუსიკას, ჩემი კოკა-კოლა გავუყო, ჩასვლის დროს კი თვალებში შემომხედოს. პატარა „ლავ სთორიდ“ შეიძლება აქციო ყველა მგზავრობა. ამაზე ფიქრი მართობს. ალბათ დაულაგებელი მაქვს რაღაც. შეიძლება, ვაფრენ კიდეც. ზუსტად არ ვიცი. აკი გითხარი, ფსიქოანალიზი მჭირდება.
ეს ამბავი სულ ახალია და სანამ დამვიწყებია, მოგიყვები.
გუშინ ერთ კაცს შევხვდი. უცნაური კაცი იყო. რომ ამოვიდა, ვიფიქრე, ღმერთო, ოღონდ ეს კაცი არ დამისვა გვერდით და აღარაფერს გთხოვ- მეთქი. ბილეთს დახედა და პირდაპირ ჩემი სავარძლისკენ წამოვიდა. გვერდით მომიჯდა. ბალახებისა და მენთოლის სუნი ჰქონდა. დაბალი წითური წვერი, გარუჯული სახე და სათვალე მწვანე თვალებზე. ხელში ეჭირა გაზეთში გახვეული სულელური ყვავილები. სულელური იმიტომ, რომ სხვისთვის იყო და როგორ შეიძლება, სულელური არ იყოს, სხვისთვის განკუთვნილი ყვავილებით რომ გიზის კაცი გვერდით?! შენ კიდევ აპირებდი, რომ რამდენიმე საათიანი „ლავ სთორი“ შეგექმნა.
_ ლამაზი ყვავილებია, _ ვუთხარი რატომღაც და ჩემს თავზე გავბრაზდი. ხომ ვიცოდი, რომ აზრი არ ჰქონდა გამოლაპარაკებას...
_ გმადლობთ, ცოლისთვისაა.
შესანიშნავი ამბავია, ვერაფერს იტყვი. სხვა ქალისთვისაა, თანაც ცოლისთვის. ხმა აღარ ამომიღია. მერე თავი მოვიმძინარე. კეფა სავარძლის საზურგეს მივაბჯინე. მერე ვითომ ჩამომივარდა, ძალიან ნელა ჩამოვაცურე და მის მხარზე ჩამოვდე. ის შეკრთა, იუხერხულა. მაგრამ ჩემი მშვიდი სუნთქვით მოვითვინიერე. ღრმად სუნთქვა დაიწყო და თავი თავზე დამადო. ცოტათი შევიშმუშნე, ბუნებრივად. მომწონდა მისი ბალახებისა და მენთოლის სუნი, მისი სუნთქვის რიტმი, მატარებლის რხევებს რომ იმეორებდა. უცებ ვიგრძენი, ხელის ზურგის მსუბუქი შეხება ხელზე. მერე მან ჩემი ხელი თავის დიდ ხელში მოიქცია და თავისკენ მიიზიდა. და ვიყავით ასე. მეგონა, მართლა ჩამეძინებოდა ამ ძლიერი, მზისგან გარუჯული კაცის გვერდით, მშვიდად და დიდი ხნით. მოულოდნელად ჩურჩულით მკითხა:
_ რას კითხულობ?
ისე შევშინდი და ისე შემრცხვა, თითქოს ამერიკის პრეზიდენტი ვიყავი და ინაუგურაციაზე შიშველი გამოვდიოდი. მან იცოდა, რომ მე არ მეძინა. თავი ავიღე, თვალები გავახილე და მან ღიმილით შემომხედა. რაღაცნაირი ღიმილი ჰქონდა, თბილი და გამომწვევი.
_ აბა, რას კითხულობთ?
_ მე... მე... ისა. ფიცჯერალდს ვკითხულობ, _ ვუთხარი პირველი, რაც თავში მომივიდა.
_ არა უშავს, იმედს ნუ დაკარგავ, _ მითხრა დამცინავად და ისევ შემრცხვა. ვუთხარი:
_ სინამდვილეში არაფერსაც არ ვკითხულობ. და საერთოდაც, რა შეკითხვაა...
_ როგორ თუ არაფერსაც არ კითხულობ?!
_ აი ასე, კითხვა არ ვიცი, _ გავიბუტე მე. ორივეს გაგვეცინა.
მან ქურთუკიდან კამიუ ამოაძვრინა და მითხრა:
_ ისწავლე კითხვა და ეს წაიკითხე.
გამოვართვი და დამარცვლით წავიკითხე: "შა-ვი ჭი-რი". ისევ გაგვეცინა ორივეს.
_ კაფკა გიყვარს? _ მკითხა.
მე მიყვარს კაფკა და ვუპასუხე, მიყვარს-მეთქი.
_ აი მე კი არ მიყვარს, გიჟი იყო კაფკა, შეშლილი.
მე ჩავიცინე და ვუთხარი:
_ კაფკას სიგიჟე რას მოვა ჩემსასთან...
_ რატომ ხარ გიჟი?
_ აი ასე, მატარებლით ვმგზავრობ და კაცებს ვუახლოვდები, მერე კი ვხოცავ.
_ რატომ ხოცავ?
_ რომ არ შემიყვარონ.
ისევ ორივეს გაგვეცინა.
მან თავისი ყვავილები გვერდზე დააწყო და მითხრა:
_ მადრიდში ადამიანი მოვკალი.
_ ამას რატომ მეუბნები? _ ძალიან შევშინდი და ჩემი სიკვდილის ათასნაირი სცენა წარმოვიდგინე. მიყურა, მიყურა და გადაიხარხარა. მე გავიბუტე და ხელი ვკარი. მან ხელები დამიჭირა და თვალებში შემომხედა.
_ ლამაზი თვალები გაქვს.
_ მაჩუქე მაშინ ეგ ყვავილები!
_ ამათ ვერა, სხვებს გაჩუქებ, სხვა დროს.
_ სხვა დროს ვეღარ მნახავ.
_ ყვავილებს ვერ გაჩუქებ. გინდა, დაგხატავ?
_ არ მინდა. რაც დიდხანს დამრჩება, არ მინდა. ყვავილები დაჭკნება, გადავყრი და დამავიწყდები.
_ შენ მგონი მართლა კაფკაზე გიჟი ხარ, _ მითხრა და მაკოცა. ჩვენ წინ მჯდომმა შუა ხნის კაცმა გაზეთის ზემოდან ამოგვხედა და ცხვირი ხმამაღლა მოიწმინდა. ჩვენ გაგვეცინა.
_ ჩემი ცოლი არ მიყვარს, _ მითხრა მან. გავჩუმდი. რაღაც მეტკინა გულში, ერთი წერტილი.
_ მე კი მართლა ასე დავდივარ და კაცებს ვაცდუნებ.
_ რატომ მეუბნები?
_ მომწონხარ და მინდა, იცოდე.
_ მადლობა ამისთვის.
_ ეტყვი ცოლს, რომ აღარ გიყვარს?
_ არა, მინდა, ბედნიერი იყოს. კარგი ქალია.
_ გასაგებია. წამო ტუალეტში.
_ წამო.
ეს იყო და ეს. წავიდა მერე თავის ცოლთან და მიუტანა გაზეთში გახვეული სულელური, სულელური ყვავილები.
საერთოდ, ამ ამბებში ან არ უნდა გაეხვე, ან უნდა დაივიწყო. მე მირჩევნია, გავეხვე და მერე დავივიწყო. მე ასეთი ვარ, _ თქვა და თითქოს უფრო ბედნიერი და უფრო მიმზიდველი გახდა. იჯდა და ჰგავდა მსახიობს, ბოლო სცენის შემდეგ აპლოდისმენტების მოლოდინში მყოფს.
მოვისმინე მთელი ეს ამბავი სუნთქვაშეკრულმა, მუშტებშეკრულმა. გული ჩამწყდა. მომინდა ამ ქალის გადარჩენა. მომინდა, ჩემთან წამეყვანა და გადამერჩინა ათასი კაცისგან, უსარგებლო თავგადასავლებისგან. წავიყვანდი და ვაჩუქებდი სიმშვიდეს.
_ გინდა ჩემთან? _ ვკითხე და მოუთმენლად ველოდი პასუხს, რომ მერე მეთქვა, სამუდამოდ დარჩი-მეთქი.
ქალი გაჩუმდა. საათზე დაიხედა, მერე კარს გახედა. კაფეში სამნი შემოვიდნენ, მაღალი მამაკაცი და ბაფთიანი გოგონები, ალბათ შვიდი და რვა წლისანი.
_ ვერონიკა, ჩვენ მოვედით, _ თქვა მაღალმა მამაკაცმა და ბართან გაჩერდა შესაკვეთად.
გოგონები გამოიქცნენ და ჩაეხუტნენ ვერონიკას დედიკო, დედიკოს ძახილით.
ვერონიკა უსიტყვოდ ადგა და ვიდრე წავიდოდა, თითით ანიშნა შვილებს, განზე გამდგარიყვნენ, მათკენ ზურგით დადგა და მითხრა:
_ სინამდვილეში ესაა ჩემი ცხოვრება. ორი ლამაზი შვილი მყავს, კეთილი ქმარი და საშუალოზე დიდი სახლი აუზით. მაგრამ მეტი მჭირდება, ბევრად მეტი. დღეს აი, აქ, შენთან პირველად ვიყავი ის, ვინც მინდა ვიყო. აი, რატომ ვერ ვიტან ფორესტს. ის იმ ძელსკამზე ნამდვილ ამბებს ყვება. მე კი მატარებელში არასდროს ვმჯდარვარ, არც თვითმფრინავში. შვეიცარიის გარეთაც არასდროს ვყოფილვარ. დღეს პირველად უნდა ვნახო ზღვა.
ვერონიკა იდგა და მიყურებდა. შავ კატას აღარ ჰგავდა, ცხვარს ჰგავდა, თავდახრილ, გაპარსულ ცხვარს. იდგა და ვიცი, ამ წამებს იმახსოვრებდა, ინახავდა საგულდაგულოდ მეხსიერებაში მატარებლით მოხეტიალე ქალის ამბებს და ამბების მსმენელს. შებრუნდა მერე და წავიდა.
მაგიდაზე ხელუხლებლად ეწყო ფორთოხლის წვენი და კრუასანები. საფერფლეში ახალმოკიდებული სიგარეტის ნამწვი ეგდო თავმოგრეხილი და ის ვერონიკას ცხოვრებას ჰგავდა, სანახევროდ ნაცხოვრებ, გემოჩაუტანებელ ცხოვრებას.
და როგორ მინდოდა, გავყოლოდი უკან, შემეჩერებინა და ყურში ჩუმად მეთქვა: "შენ ბედნიერი ხარ, ვერონიკა, იცხოვრე ლამაზად ლამაზ შვილებთან და კეთილ ქმართან ერთად საშუალოზე დიდ, აუზიან სახლში!"
არა, გიჟი იყო, მართლა საოცრად გიჟი იყო ვერონიკა! მაინც როგორ მოიფიქრა ეს ამოდენა ამბავი, ეს კაცი, რომელსაც კაფკა არ უყვარდა და ბალახებისა და მენთოლის სუნი ჰქონდა, ეს ამოდენა დიალოგები... იქნებ ახლა კი არ მოიფიქრა, წლების განმავლობაში სარკის წინ დგამდა, როგორც წარმოდგენას და შავი კატის მიმოხვრაზეც საათობით ვარჯიშობდა... არა, ვერ გახდებოდა ეს ქალი ბედნიერი!
და მე გავიფიქრე: "ამაღამ ზღვაში თავს დაიხრჩობ, ვერონიკა".