"ჯადოსნურო ტბაო, სიყვარულის ტბაო"
                                                                                                                                            ა.ჩეხოვი, "თოლია"





ის ყველაზე უცნაური ფორმის ბაღში იჯდა
მარტო და მხრებს იჩეჩავდა.

ყველანი წავიდნენ, ყველანი დასასვენებლად წავიდნენ.
- მეც მალე წავალ, წავა და ჩამოვა ყველაზე შავი, აი ნახავთ!
აივნის უცნაური ფანჯრიდან დედა უყურედბა. ასე უყურებდა ხოლმე ხშირად უცნაური ფანჯრდან უცნაურ ბაღში უცნაურ შვილს.
ამ ქალზე ამბობდნენ გიჟი დედააო. არა, დალაგებული ქალია, მაგრამ გიჟი დედა.
მგონი ყველა დედა გიჟია, უბრალოდ დედობის გამოხატვის ფორმებია განსხვავებული, ან დედობის არა და უბრალოდ სიგიჟის ფორმები.
...
ერთხელ ქალების ნაირსახეობებზე დავფიქრდი და დავადგინე, რომ სამი სახეობის ქალები არსებობენ: გოგოები, დედები და პრინცესები. მერე მინდოდა ეს სხვადასხვა ტიპის ქალები ერთემნეთთან დამეკავშირებინა: აი გოგოეები შეიძლება გახდნენ დედებიც, და პრინცესებიც შეიძლება იყვნენ გოგოები, მაგრამ პრინცესა-დედები?
-  ერთხელ ვაუთავედბი და დამათენდა, - ქალი ყვებოდა - მერე შვილები გავუშვი სკოლაში, მერე მთელი დღე დაძინება მინდოდა, მაგრამ არა! - ვფიქრობდი - მე ხომ დედა ვარ არ უნდა მოვდუნდე!
ესეც გიჟი დედაა - გავიფიქრე.
. . .

მერე მართლა გაემგზავრა დასასვენებლად პატარა ზღვისპირა ქალაქში. მოსვენება დაეკარგა გიჟ დედას. სულ წუხილი, სულ ზარები, სულ თხოვნა, რომ წყალს ერიდოს. არადა წყალი, წყალი უწყინარია, წყალი სულ შენსკენ არის, წყალი არასოდეს არის დამნაშავე. რატომ არ გვაფრთხილებენ რომ ვერიდოთ ღია სადენებს, ფერადი ძარღვებივით რომ არიან გადმოყრილი, ჩენს ძარღვებში შემოძვრომას და დახეთქვს რომ ცდილობენ? რატომ არ შეგვიძლია ადამიანებს ადამიანისვე შექმნილი საშიშროებებისგან ერთმანეთის დაცვა?
არ ვიცი, მაგრამ მერე შვილი ჩამოუყვანეს.
ახლა ბევრი ხალხი მოგროვილიყო ყველაზე უცნაურ ბაღში და ამბის მოყოლის გზებზე ფიქრობდნენ.
რა საჭიროა ფიქრი? არ არსებობს უკეთესი და უარესი გზები დედისთვის ცუდი ამბის სათქმელად. სისულელეა. უბრალოდ:
- იცით თქვენ შვილს დენმა დაარტყა.
გიჟი დედა: - ძალიან დაიწვა?
ამას მხოლოდ დედა თუ იკითხავდა.
მართლა ყველაზე შავი იყო. ისევ გვაჯობა.

....
იმ დღეს ყველაზე შავის მშობლები ვნახე. დედა ისეთივე დაბერებული იყო რვა წლის წინ რომ დაბერდა. სიბერე ხომ ადამიანის ფიზიკური ცვალებადობის ბოლო ეტაპია. უბრალოდ, თურმე სულაც არ ბერდებიან ადამიანები დაახლოებით ერთ ასაკში. ეს ქალი სულ რამდენიმე თვეში დაბერდა. მისი შვილი კი ....
- სულ ახალგაზრდა იქნება?
- კი, სულ.
- რა მაგარია, მეც მინდა! - ისევ უაზრობა წამოვიძახე დაუფიქრებლად.
მამამისი მოხუცებული ბავშვის დამფრთხალი თვალებით აკვირდებოდა ადამიანებს. ორივე რაღაცნაირად უმწეოდ იღიმებოდნენ.

ბევრი რამ გამახსენეს ამ მოხუცებმა ახალგაზრდული ნაკვთებით.
მერე ნერვიულად ვაჩხაკუნებდი კომპიუეტერს. ჩვენ ხშირად ადამიანებს ვეძახით ენერგო ვამპირებს, არადა თითქმის ყველას გვაქვს სახლში ეს აუტანელი ყუთი. დაუკითხავად რომ მიგვიჩვევს და თვალებს და ნერვებს გვიავადმყოფებს.

ხო, ავად ვარ. რატომ გიკვირთ ფერმკრთალი და გამხდარი რომ ვარ? ჩემი სისხლძარღვები ხომ ყოველდღე მილიონობით წვეთ სისხლს კარგავენ მთელი ჩემი სისხლის რეზერვუარის ერთი მეხუთედიდან?! უკვე ასმეერთე დღეა. რატომ ვისჯებით? როგორ უნდა ვიცოცხლოთ ერთი მეხუთედი სისხლის გარეშე?
არ ვიცი. მომბეზრდა.
ისევ საყვარელ თამაშს ვიწყებ, მაგრამ ეს ჩვეულებრივი დამალობანა არ არის. კომპიუტერს ვშორდები და ისევ ბავშვობაში ვიმალები: ბავშვობის აივანზე გავედი და უცნაურ ბაღს გადავხედე.
ზაფხული იყო ჩვენი ბავშვობის ბაღში. სხვანაირად ნათელი ზაფხული.
ის ბაღში იჯდა. სევდიანი და მშვიდი. მერე შეჩვეული ჯიხურიდან გამყიდველი ქალი გამოვიდა და ჰკითხა:
- რატომ ხარ მოწყენილი?
ისევ მხრები აიჩეჩა.
მერე არც ლიფტი და არც ოღროჩოღრო კიბეები. ბაღში გავჩნდი, ერთმანეთს გვერდს ვერ უვლიდნენ სხვადასხვა განზომილებაში მყოფი ადამიანები: ჩვენ ორივე ბავშვები ვიყავით, ოღონდ მე ხელოვნურად მოგონილი, ის კიდევ ნამდვილი, ნამდვილი ბავშვი. აღტაცებით ვუყურებდი: არც ერთი წელი, არცერთი თვე, არცერთი წამი არ მომატებოდა. იჯდა სევდიანი და ამაყი, დროზე გამარჯვებული და იღიმებოდა.
უცნაური ფანჯრიდან ჯერ ისევ ახალგაზრდა და გიჟი დედა უყურებდა უცნაურ შვილს.

მერე დედაჩემი გამახსენდა. გამახსენდა, რომ სხვა განზომილებაში გადასვლა კი არა სახლიდან წასვლაც არ დავუბარე.
დედაჩემიც ხომ გიჟი დედაა. იცით? თუ ვერ მოგვძებნა რაღაცეებს წარმოიდგენს ხოლმე და ტირის და ტირის. მერე გარბის და ყველა ნაცნობ ადგილას გვეძებს, ყველა სულიერს და ნივთს ეკითხება ხომ არ უნახავთ დიდთვალებიანი ბავშვები.
მერე როცა სიკვდილს გადაგვარჩენს ჩემი ძმის ვერსიით: მე მეტყვის - შენ მოგიკვდა დედაო, ჩემ ძმას კიდევ: - შენ მოუკვდი დედაშენს იქ რა გინდოდაო და ეს ცილისწამებაა, ყველაზე დიდი ცილისწამება, მაგრამ ჩვენ ვერ ვხვდებით, ჩვენ ჯერ ვერ ვხვდებით და ვიცინით.
ხანდახან მგონია მთელი ცხოვრება ბრჭყალებით ვუჭერივარ დედაჩემს, ხან რომელ უბედურებას მტაცებს ხელიდან ხან რომელს, მაგრამ მხოლოდ სანახევროდ: მე არ ვეხმარები და  იმიტომ. და მერე, უმადური, ხანდახან ხმამაღლა დავუყვირებ, რომ გიჟია და წყინს, ძალიან წყინს, არადა გიჟი, ხომ დედის ყველაზე დიდი ეპითეტია.
დედაჩემს მაინც არასდროს  სჯერა, რომ ცუდი ადამიანი ვარ. და კიდევ უფრო ცუდი, რადგან გამოსწორებას არ ვცდილობ.
დედა გადამარჩენს. ოღონდ მანამდე უნდა გაიგოს, რომ კარგად ვარ.
მერე სხვა გიჟი დედის ნათქვამი მახსენდება, რომ ჩვენ ყველანი უხილავი ძაფებით ვართ დაკავშირებული და ყველანაირი ტექნიკის გარეშე შეგვიძლია შეტყობინებები გავუგზავნოთ ერთამენთს. მერე მე წარმოვიდგინე, რომ ეს ძაფები ჩემი თითებიდან იწყება და სხვების თითებს უერთდება და იმ დღის მერე ხშირად თითებს მაგრად დავჭიმავდი ხოლმე, გულით ვინდომებდი და შეტყობინებებს ვაგზავნიდი ხან ვისთან, ხან ვისთან.
მერე სულ მაინტერესებდა მიიღეს თუ არა, მაგრამ პასუხი არ ჩანდა.
ამჯერად გამომივა, აუცილებლად გამომივა. ერთდროულად დავძაბე ყველა ძარღვი და სისხლძარღვი, ეს დენის დარტყმას გავდა, ჯერ ჩემ სხეულში დაიარა და მერე სხვა განზომილების სახლისკენ გაიელვა შეტყობინებამ: "დეეეეე მე დავბრუნდები".
მერე ყველაფერს მივხვდი ყველაზე შავს მივუბრუნდი:
- შენ შეტყობინებას უგზავნიდი დედაშენ ხომ? რომ დანაბარებს ასრულებ, რომ წყალს ერიდები
- ალბათ
- ძალიან გეტკინა?
- სამაგიეროდ თქვენზე შავი ვარ
და თავისებურად გაიცინა.

....
სახლში გამოვიქეცი. ისევ ვერ გავიგე სწორად გავაგზავნე თუ არა საჰაერო შეტყობინება, რადგან მე ისევ მე ვიყავი. არც სახლიდან გავსულვარ და არც ამ საშინელ ყუთს მოვშორებივარ. მერე ფანჯრიდან გადავიხედე. შეცვლილიყო ჩვენი ბავშვობის ბაღი. შიგნით უკვე დანგრეული ჯიხურის ნაწილები ეყარა, გიჟი დედის ნაცვლად ახლადგადმოსული უცნობი ბავშვი იყურებოდა ფანჯრიდან.
და პატარა ბავშვებს ასეირნებდნენ ახალგაზრდა დედები.



...
იმ ღამით დიდხანს არ დამეძინა.  ბევრს ვფიქრობდი ერთი გიჟი ქალის ნერვიულ შვილზე.
ის ქალი ნამდვილი გიჟიც იყო და დედაც, მაგრამ იმასაც წყინდა შვილი რომ გიჟს ეძახდი: არ იყო გიჟი, არ იყო, ქმარი იმიტომ მოკლა, რომ შვილს იცავდა და ეხლა ის შვილი კიდე, ის შვილი ....
მერე ვნახე იმ ნერვიულმა გოგომ როგორ განაცხადა, რომ საქმე ქონდა: მერე ულამაზესი თეთრი კაბა ჩაიცვა, თავზე ყვავილებიანი თეთრი ქუდი დაიხურა, პატარა თეთრი ჩანთა აიღო და ასე გალამაზებნული წავიდა წვიმაში, რომ გარდაცვლილიყო. მეხი რომ დაეცა, ლამაზად დააჩნდა თეთრ კაბას წითელი წინწკლები.
მერე ტანსაცმელის მიმართ ადამიანების დამოკიდებულებაზე დავფიქრდი. გამახსენდა, რომ ხშირად ისეთი სიამაყით და აღტაცებით ვიტყვი  - მიყვარს ლამაზი ტანსაცმელები - მერე მეთვითონვე შემრცხვება ხოლმე, მერე ისიც გამახსენდა ერთხელ სალათისფერი ორეული რომ ვიყიდე, გრძელი, კოჭებამდე გრძელი კაბით, სახლში მოვიტანე, საწოლზე გავფინე და მორიგი სისულელე წარმოვთქვი: გეხვეწებით, რომ მოვკვდები ეს ჩამაცვით მეთქი.
ახლა ის კაბა მოძველდა და აღარ მიყვარს, მაგრამ ადრე ხშირად ვიცვამდი ხოლმე, მერე გაყინულ სიყვარულის ტბასთან მივდიოდი. არა! მხოლოდ ზედაპირი, მხოლოდ ზედაპირი აქვს მოყინული! მერე ტბის გაყინულ ზედაპირზე ფეხშიშველი დავრბოდი, ბავშვივით ვკისკისებდი და ვყვიროდი: მე ნიანგი ვარ, მე ნიანგი ვარ, მე ნიანგი ვარ